Tài khoản 4118 – Vốn khác là tài khoản cấp 2 của tài khoản 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu, dùng để ghi nhận phần vốn chủ sở hữu tăng thêm không đến từ việc chủ sở hữu trực tiếp góp tiền hay tài sản. Đó có thể là vốn bổ sung từ kết quả kinh doanh, tài sản được tài trợ, biếu tặng mà cấp có thẩm quyền cho ghi tăng vốn, hoặc các khoản chênh lệch được phép ghi vào vốn. Nội dung dưới đây được AMA diễn giải theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026.
Thay đổi so với Thông tư 200
TK 4118 giữ nguyên số hiệu và tên “Vốn khác”. Điểm mới đáng chú ý là TT 99 dùng TK 4118 làm tài khoản trung gian khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu trả cổ tức hoặc dùng các quỹ, lợi nhuận để tăng vốn điều lệ: ghi vào 4118 trước, chỉ chuyển sang TK 4111 khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới. Ngoài ra, khi TT 99 bỏ TK 441 và TK 466, số dư còn lại của các tài khoản này được chuyển về TK 4118 và xử lý theo quyết định của chủ sở hữu hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 4118
- Chỉ ghi tăng 4118 khi có căn cứ: nghị quyết đại hội đồng cổ đông, quyết định của chủ sở hữu, hội đồng thành viên hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
- Các trường hợp ghi vào 4118: vốn bổ sung từ kết quả hoạt động kinh doanh; tài sản được hỗ trợ, tài trợ, biếu, tặng được yêu cầu ghi tăng vốn; chênh lệch giữa giá phí sáp nhập và giá trị ghi sổ tài sản thuần của bên bị sáp nhập khi sáp nhập giữa các bên dưới sự kiểm soát chung (trên báo cáo tài chính riêng); chênh lệch đánh giá lại tài sản được phép ghi tăng, giảm vốn.
- Tài sản được tài trợ, biếu tặng mà không có yêu cầu ghi tăng vốn thì ghi nhận vào thu nhập khác (TK 711), không đưa vào 4118.
- Theo dõi chi tiết theo từng nguồn hình thành và từng quyết định để thuận tiện khi đối chiếu, kiểm toán.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Kết chuyển sang TK 4111 khi vốn điều lệ được điều chỉnh; giảm vốn khác do hoàn trả, điều chuyển hoặc theo quyết định của chủ sở hữu, cấp có thẩm quyền. | Vốn khác tăng do bổ sung từ lợi nhuận, các quỹ; tài sản được tài trợ, biếu tặng được ghi tăng vốn; chênh lệch được phép ghi tăng vốn. |
| Số dư bên Có: vốn khác của chủ sở hữu hiện có cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Phát hành cổ phiếu trả cổ tức, hoặc dùng quỹ, lợi nhuận để tăng vốn điều lệ: khi phát hành ghi Nợ TK 414, 418, 421 / Có TK 4118; khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp ghi Nợ TK 4118 / Có TK 4111.
- Nhận tài sản tài trợ, biếu tặng được yêu cầu ghi tăng vốn: Nợ TK 111, 112, 153, 211… / Có TK 4118.
- Kết chuyển số dư TK 441, 466 cũ (khi chuyển sang TT 99): Nợ TK 441, 466 / Có TK 4118, sau đó xử lý theo quyết định của chủ sở hữu.
Ví dụ
Công ty cổ phần A có vốn điều lệ 20 tỷ đồng (2.000.000 cổ phiếu, mệnh giá 10.000 đồng). Đại hội đồng cổ đông thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 10% từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
- Số cổ phiếu phát hành thêm: 200.000 cổ phiếu, tương ứng 2 tỷ đồng theo mệnh giá.
- Khi phát hành: Nợ TK 421: 2.000.000.000 / Có TK 4118: 2.000.000.000.
- Khi nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với vốn điều lệ 22 tỷ: Nợ TK 4118: 2.000.000.000 / Có TK 41111: 2.000.000.000.
Nếu đến ngày lập báo cáo tài chính chưa có giấy chứng nhận mới, số 2 tỷ vẫn nằm ở 4118 và doanh nghiệp thuyết minh rõ tình trạng này.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Kiểm toán viên sẽ đối chiếu số dư 4118 với nghị quyết, quyết định và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; số dư “treo” lâu ngày không có căn cứ dễ bị yêu cầu điều chỉnh.
- Tài sản được biếu tặng nếu không ghi tăng vốn là thu nhập khác, liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp; cần phân loại đúng ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản 4118 có số dư Nợ không?
Thông thường không. TK 4118 là một phần vốn chủ sở hữu nên mang số dư Có. Nếu sổ sách xuất hiện số dư Nợ, cần rà soát lại các bút toán kết chuyển.
Chia cổ tức bằng cổ phiếu có ghi thẳng vào 4111 được không?
Theo TT 99, doanh nghiệp ghi qua TK 4118 trước, chỉ chuyển sang 4111 khi vốn điều lệ mới đã được đăng ký. Cách này giúp vốn góp trên sổ luôn khớp với vốn điều lệ đã đăng ký.
Xem thêm: Tài khoản 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu, Tài khoản 4111 – Vốn góp của chủ sở hữu, Tài khoản 421 và tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán) – vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

