22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 421 – Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối phản ánh kết quả kinh doanh (lãi hoặc lỗ) sau thuế TNDN và tình hình phân chia lợi nhuận, xử lý lỗ của doanh nghiệp. Đây là tài khoản thuộc nhóm vốn chủ sở hữu (loại 4) theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Số dư Có cho biết phần lợi nhuận còn giữ lại; số dư Nợ là số lỗ chưa xử lý.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Tên gọi: Thông tư 200 dùng tên “Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối” cho TK 421 nhưng nhiều tài liệu gọi tắt “Lợi nhuận chưa phân phối”; Thông tư 99 thống nhất tên đầy đủ. TK cấp 2 đổi tên: 4211 “Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối năm trước” (trước là “…năm trước”), 4212 “…năm nay”.
  • Cổ tức, lợi nhuận phải trả ghi vào TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận (tài khoản mới), thay cho TK 3388 trước đây.
  • Trả cổ tức bằng cổ phiếu, bổ sung vốn điều lệ từ lợi nhuận đi qua TK 4118 “Vốn khác”, chỉ chuyển sang TK 4111 khi doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới.
  • Theo dõi lỗ tính thuế và lỗ không tính thuế trong hệ thống quản trị nội bộ, vì chỉ phần lỗ tính thuế mới được chuyển lỗ theo pháp luật thuế.

Xem tổng quan tại bài Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 421

  • Phân chia lợi nhuận phải rõ ràng, đúng điều lệ, nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng thành viên, chủ sở hữu và quy định pháp luật.
  • Hạch toán chi tiết kết quả từng năm tài chính và từng nội dung phân chia: trích quỹ, bổ sung vốn, chia cổ tức, lợi nhuận.
  • Điều chỉnh hồi tố do thay đổi chính sách kế toán hoặc sai sót trọng yếu năm trước được ghi vào số dư đầu năm của TK 4211, theo Chuẩn mực kế toán số 29 và số 17.
  • Trước khi chia, cân nhắc các khoản lãi phi tiền tệ nằm trong lợi nhuận (lãi đánh giá lại tài sản góp vốn, lãi chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện…) vì chúng không tạo ra tiền để trả cổ tức.
  • Cổ tức ưu đãi: nếu cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả thì cổ tức không trích từ TK 421; nếu là vốn chủ sở hữu thì kế toán như cổ tức phổ thông.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Số lỗ kinh doanh; trích lập các quỹ; chia cổ tức, lợi nhuận bằng tiền; dùng lợi nhuận trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc bổ sung vốn Lợi nhuận sau thuế thực tế trong kỳ; số lỗ của cấp dưới được cấp trên cấp bù (nếu có)

Số dư: dư Có – lợi nhuận chưa phân phối; dư Nợ – lỗ chưa xử lý (trình bày số âm trên Báo cáo tình hình tài chính).

Tài khoản cấp 2: TK 4211 – lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế đến cuối năm trước; TK 4212 – lợi nhuận sau thuế chưa phân phối năm nay.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Kết chuyển lãi cuối kỳ: Nợ TK 911 / Có TK 4212. Lỗ: Nợ TK 4212 / Có TK 911.
  2. Đầu năm, chuyển kết quả năm trước: lãi – Nợ TK 4212 / Có TK 4211; lỗ – Nợ TK 4211 / Có TK 4212.
  3. Chia cổ tức, lợi nhuận bằng tiền khi doanh nghiệp không còn quyền từ chối chi trả: Nợ TK 421 / Có TK 332. Khi trả: Nợ TK 332 / Có TK 111, 112.
  4. Trích quỹ: Nợ TK 421 / Có TK 414, 418, 353.
  5. Trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc bổ sung vốn điều lệ: Nợ TK 421 / Có TK 4118; khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp: Nợ TK 4118 / Có TK 4111.

Ví dụ

Năm 2026, Công ty cổ phần M có lợi nhuận trước thuế 1,5 tỷ đồng, chi phí thuế TNDN 300 triệu đồng, lợi nhuận sau thuế 1,2 tỷ đồng.

  • 31/12/2026: Nợ TK 911 / Có TK 4212: 1.200.000.000.
  • 01/01/2027: Nợ TK 4212 / Có TK 4211: 1.200.000.000.
  • Tháng 4/2027, Đại hội đồng cổ đông quyết định trích quỹ đầu tư phát triển 120 triệu đồng, quỹ khen thưởng, phúc lợi 60 triệu đồng và chia cổ tức tiền mặt 600 triệu đồng: Nợ TK 4211: 780.000.000 / Có TK 414: 120.000.000, Có TK 353: 60.000.000, Có TK 332: 600.000.000.
  • Khi chi trả cổ tức: Nợ TK 332 / Có TK 112 (sau khi khấu trừ thuế TNCN của cổ đông cá nhân, nếu có, ghi Có TK 3335).

Số dư TK 4211 còn 420 triệu đồng, là lợi nhuận giữ lại cho các năm sau.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Đối chiếu số dư đầu năm của TK 4211 với báo cáo tài chính đã kiểm toán năm trước; mọi điều chỉnh hồi tố cần có thuyết minh.
  • Phân phối lợi nhuận khi còn lỗ lũy kế hoặc vượt số lợi nhuận đã thực hiện là rủi ro pháp lý cho người quản lý theo Luật Doanh nghiệp.
  • Lỗ kế toán khác lỗ tính thuế: cần bảng theo dõi riêng để kê khai chuyển lỗ đúng.
  • Năm đầu áp dụng Thông tư 99: chuyển số dư cổ tức phải trả từ TK 3388 sang TK 332.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào ghi nhận cổ tức phải trả?

Khi doanh nghiệp không còn quyền từ chối nghĩa vụ chi trả theo pháp luật, thường là khi đã có nghị quyết chia cổ tức và chốt danh sách cổ đông.

Lỗ năm trước có được trừ vào lợi nhuận năm nay trên sổ kế toán không?

Trên sổ, lỗ và lãi tự bù trừ trong TK 421. Việc chuyển lỗ khi tính thuế TNDN thực hiện theo pháp luật thuế và chỉ áp dụng với lỗ tính thuế.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 (sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15); Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x