Dịch vụ kiểm toán gồm nhiều loại, phổ biến nhất là kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán quyết toán dự án hoàn thành, kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động, kiểm toán nội bộ và các dịch vụ đảm bảo khác như soát xét báo cáo tài chính giữa niên độ, rà soát thuế. Mỗi loại có mục tiêu, người sử dụng kết quả và căn cứ pháp lý khác nhau. Bảng dưới giúp doanh nghiệp chọn đúng loại trước khi liên hệ đơn vị kiểm toán – tương tự như chọn đúng chuyên khoa khi đi khám, nên kiểm toán viên thường được ví là “bác sĩ của doanh nghiệp”.
Bảng so sánh các loại dịch vụ kiểm toán
| Loại kiểm toán | Mục tiêu | Ai sử dụng kết quả | Bắt buộc với |
|---|---|---|---|
| Kiểm toán báo cáo tài chính | Ý kiến về tính trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính | Cổ đông, ngân hàng, cơ quan thuế, nhà đầu tư | Doanh nghiệp FDI, công ty đại chúng, tổ chức tín dụng, DNNN… |
| Soát xét báo cáo tài chính giữa niên độ | Đảm bảo có giới hạn cho báo cáo 6 tháng | Cổ đông, thị trường chứng khoán | Công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn |
| Kiểm toán quyết toán dự án hoàn thành | Xác định chi phí đầu tư hợp pháp, hợp lý | Chủ đầu tư, cơ quan phê duyệt quyết toán | Dự án vốn đầu tư công theo Nghị định 99/2021 |
| Kiểm toán tuân thủ | Đánh giá việc chấp hành pháp luật, quy chế, hợp đồng | Ban lãnh đạo, nhà tài trợ, cơ quan quản lý | Theo yêu cầu cụ thể |
| Kiểm toán hoạt động | Đánh giá hiệu quả, hiệu lực của hoạt động | Ban lãnh đạo | Tự nguyện |
| Kiểm toán nội bộ | Đánh giá kiểm soát nội bộ, quản lý rủi ro | Hội đồng quản trị, ban giám đốc | Công ty niêm yết, DNNN là công ty mẹ (Nghị định 05/2019) |
| Rà soát, kiểm toán thuế | Phát hiện rủi ro truy thu, phạt thuế | Ban giám đốc, kế toán trưởng | Tự nguyện |
Vì sao doanh nghiệp cần sử dụng dịch vụ kiểm toán?
- Tuân thủ pháp luật: doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc phải nộp báo cáo tài chính đã kiểm toán trong 90 ngày sau khi kết thúc năm tài chính (Luật Kiểm toán độc lập 2011, Nghị định 17/2012/NĐ-CP).
- Tăng uy tín: ngân hàng, nhà đầu tư, đối tác tin vào số liệu đã được bên thứ ba độc lập kiểm tra.
- Phát hiện sai sót sớm: điều chỉnh trước khi quyết toán thuế, giảm rủi ro truy thu.
- Cải thiện quản trị: thư quản lý chỉ ra điểm yếu kiểm soát nội bộ, đề xuất khắc phục.
Nên chọn loại kiểm toán nào?
- Doanh nghiệp FDI, công ty đại chúng: kiểm toán báo cáo tài chính năm là bắt buộc.
- Chủ đầu tư dự án vốn nhà nước vừa hoàn thành: kiểm toán quyết toán dự án.
- Doanh nghiệp sắp quyết toán, sắp bị kiểm tra thuế: rà soát rủi ro thuế.
- Chủ doanh nghiệp muốn kiểm soát thất thoát: kiểm toán nội bộ hoặc kiểm toán hoạt động.
- Doanh nghiệp vay vốn, gọi vốn: kiểm toán báo cáo tài chính tự nguyện.
Tiêu chí chọn đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm toán
- Có tên trong danh sách doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán do Bộ Tài chính công bố.
- Kiểm toán viên ký báo cáo có giấy chứng nhận đăng ký hành nghề còn hiệu lực.
- Có kinh nghiệm với ngành nghề của doanh nghiệp.
- Báo giá minh bạch, lịch thực hiện rõ ràng; tham khảo bảng giá dịch vụ kiểm toán.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm toán độc lập và kiểm toán nhà nước khác nhau thế nào?
Kiểm toán độc lập do doanh nghiệp kiểm toán thực hiện theo hợp đồng dịch vụ. Kiểm toán nhà nước do Kiểm toán nhà nước thực hiện với đơn vị quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, không theo hợp đồng.
Một doanh nghiệp có thể dùng nhiều loại kiểm toán cùng lúc không?
Có. Ví dụ doanh nghiệp FDI vừa kiểm toán báo cáo tài chính năm, vừa thuê rà soát thuế trước quyết toán và kiểm toán nội bộ cho một số chu trình. Lưu ý tính độc lập: đơn vị kiểm toán báo cáo tài chính không được đồng thời ghi sổ kế toán cho chính doanh nghiệp đó.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
