22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 331 – Phải trả cho người bán phản ánh các khoản nợ doanh nghiệp phải trả cho người bán vật tư, hàng hóa, người cung cấp dịch vụ, người bán TSCĐ, bất động sản đầu tư, khoản đầu tư tài chính và nhà thầu xây lắp, cùng tình hình thanh toán các khoản nợ đó. Đây là tài khoản nợ phải trả (loại 3) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. TK 331 cũng theo dõi cả số tiền doanh nghiệp đã ứng trước cho nhà cung cấp.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Tên chuẩn theo TT 99 là “Phải trả cho người bán” (không phải “phải trả cho người bán hàng”); số hiệu và tên giữ như TT 200, không có tài khoản cấp 2.
  • Với bên nhận bán đại lý, TT 99 hướng dẫn theo dõi, ghi chép thông tin hàng nhận đại lý để trình bày trong thuyết minh báo cáo tài chính (TT 200 hướng dẫn theo dõi trên tài khoản ngoài bảng 003); tiền bán hàng đại lý ghi Có TK 331, hoa hồng được hưởng ghi doanh thu.
  • Báo cáo tài chính dùng tên mới Báo cáo tình hình tài chính; chênh lệch tỷ giá xác định theo đơn vị tiền tệ trong kế toán.
  • TT 99 bổ sung TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận, nên khoản phải trả cho chủ sở hữu không ghi vào TK 331 hay TK 338.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 331

  • Hạch toán chi tiết theo từng nhà cung cấp, nhà thầu; trong từng đối tượng theo dõi cả khoản đã ứng trước nhưng chưa nhận hàng, dịch vụ, khối lượng xây lắp.
  • Bên giao ủy thác nhập khẩu ghi số phải trả về hàng nhập khẩu qua bên nhận ủy thác như khoản phải trả người bán thông thường. Bên nhận ủy thác không dùng TK 331 cho nghiệp vụ thanh toán hộ mà dùng TK 138 và TK 338.
  • Theo dõi rõ chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại, giảm giá chưa thể hiện trên hóa đơn mua hàng.
  • Phải trả bằng ngoại tệ được đánh giá lại cuối kỳ theo hướng dẫn tại TK 413; theo dõi kỳ hạn để phân loại ngắn hạn, dài hạn.
  • Không bù trừ số dư Nợ (ứng trước) của nhà cung cấp này với số dư Có của nhà cung cấp khác.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Số tiền đã trả người bán, nhà thầu; số tiền ứng trước; giảm giá, chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại được trừ vào nợ; giá trị hàng trả lại; chênh lệch giảm khi đánh giá lại nợ ngoại tệ. Số tiền phải trả người bán, nhà cung cấp dịch vụ, nhà thầu; điều chỉnh khi giá thực tế lớn hơn giá tạm tính; chênh lệch tăng khi đánh giá lại nợ ngoại tệ.
Số dư bên Có: số còn phải trả cuối kỳ. TK 331 có thể có số dư bên Nợ (tiền ứng trước, trả thừa) – khi lập Báo cáo tình hình tài chính, lấy số dư chi tiết từng đối tượng để trình bày ở cả phần tài sản và phần nợ phải trả.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ trong nước chưa trả tiền: Nợ TK 152, 153, 156, 211, 213 (giá chưa thuế), Nợ TK 1331 / Có TK 331. Thuế GTGT không được khấu trừ thì tính vào giá trị tài sản.
  2. Nhập khẩu: Nợ TK 152, 156, 211… / Có TK 331, Có TK 3333, 3332, 33381 (nếu có); thuế GTGT hàng nhập khẩu được khấu trừ Nợ TK 1331 / Có TK 33312.
  3. Nhận dịch vụ (vận chuyển, điện, nước, kiểm toán, tư vấn, quảng cáo): Nợ TK 241, 242, 627, 641, 642, Nợ TK 1331 / Có TK 331.
  4. Nhận khối lượng xây lắp hoàn thành từ nhà thầu: Nợ TK 241, Nợ TK 1331 / Có TK 331. Nhà thầu chính ghi phần phải trả thầu phụ: Nợ TK 632, Nợ TK 1331 / Có TK 331.
  5. Ứng trước hoặc thanh toán: Nợ TK 331 / Có TK 111, 112, 341.
  6. Chiết khấu thanh toán được hưởng: Nợ TK 331 / Có TK 515. Hàng trả lại, giảm giá: Nợ TK 331 / Có TK 152, 153, 156, Có TK 1331.
  7. Bán hàng nhận đại lý: thu tiền Nợ TK 111, 112, 131 / Có TK 331; hoa hồng được hưởng Nợ TK 331 / Có TK 511, Có TK 33311.
  8. Nợ không xác định được chủ nợ hoặc không phải trả, được xử lý ghi thu nhập: Nợ TK 331 / Có TK 711.

Ví dụ

Ngày 03/03/2026, Công ty U ứng trước 100.000.000 đồng cho nhà cung cấp V. Ngày 20/03, V giao hàng trị giá 300.000.000 chưa thuế, thuế GTGT 10% là 30.000.000. Hợp đồng cho hưởng chiết khấu thanh toán 1% giá chưa thuế nếu trả trong 10 ngày.

  • 03/03: Nợ TK 331 (V) / Có TK 112: 100.000.000.
  • 20/03: Nợ TK 156: 300.000.000, Nợ TK 1331: 30.000.000 / Có TK 331 (V): 330.000.000.
  • Còn phải trả: 330.000.000 − 100.000.000 = 230.000.000.
  • 28/03 U trả hết, được chiết khấu 3.000.000: Nợ TK 331 (V): 230.000.000 / Có TK 112: 227.000.000, Có TK 515: 3.000.000.

Nếu đến 31/03 U chưa nhận hàng, số dư Nợ 100.000.000 của V được trình bày là “trả trước cho người bán” ở phần tài sản, không bù trừ với khoản phải trả các nhà cung cấp khác.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Đối chiếu công nợ cuối năm với nhà cung cấp có số dư lớn; kiểm toán viên thường gửi thư xác nhận và kiểm tra các khoản thanh toán sau ngày khóa sổ để phát hiện nợ chưa ghi sổ.
  • Thanh toán không dùng tiền mặt: hóa đơn mua từ 5 triệu đồng (gồm thuế GTGT) phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng để được khấu trừ thuế GTGT và tính chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Hóa đơn mua trả chậm cần hợp đồng ghi rõ thời hạn và phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.
  • Nợ treo lâu ngày: khoản phải trả không còn chủ nợ, không phải trả phải xử lý vào thu nhập khác theo quyết định có thẩm quyền, kèm hồ sơ chứng minh.
  • Ứng trước nhiều năm chưa nhận hàng cần xem xét khả năng thu hồi và phân loại lại nếu cần.

Câu hỏi thường gặp

Chiết khấu thanh toán được hưởng ghi giảm giá vốn hay doanh thu tài chính?

Ghi vào doanh thu hoạt động tài chính (TK 515). Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua mới ghi giảm giá trị hàng mua (hoặc giá vốn nếu hàng đã bán).

Cổ tức phải trả cho cổ đông có ghi TK 331 không?

Không. Theo TT 99, cổ tức, lợi nhuận phải trả cho chủ sở hữu ghi vào TK 332.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x