22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 228 – Đầu tư khác là tài khoản thuộc nhóm tài sản, dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động của các khoản đầu tư mà doanh nghiệp không kiểm soát, không đồng kiểm soát và không có ảnh hưởng đáng kể đối với bên nhận đầu tư. Đó là các khoản góp vốn nhỏ lẻ vào doanh nghiệp khác, phần hưởng lợi trong hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không đồng kiểm soát, hoặc tài sản phi tài chính giữ chờ tăng giá như kim loại quý, tranh ảnh có giá trị. Căn cứ áp dụng từ năm 2026 là Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Thay đổi so với Thông tư 200

TK 228 giữ nguyên số hiệu, tên gọi và hai tài khoản cấp 2 như Thông tư 200/2014/TT-BTC. Điểm cần chú ý là hệ thống tài khoản theo TT 99 bổ sung tài khoản 215 – Tài sản sinh học và tách rõ hơn ranh giới giữa đầu tư nắm giữ chờ tăng giá (TK 228) với hàng tồn kho, tài sản cố định và bất động sản đầu tư. Khoản dự phòng tổn thất cho các khoản đầu tư này vẫn phản ánh ở TK 2292.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 228

  • Phạm vi: chỉ ghi vào TK 228 các khoản đầu tư không thuộc TK 221 – Đầu tư vào công ty con và TK 222 – Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết. Cổ phiếu mua để bán kiếm lời ngắn hạn thuộc TK 121; tiền gửi có kỳ hạn, trái phiếu, cho vay nắm giữ đến ngày đáo hạn thuộc TK 128.
  • Giá gốc: khoản đầu tư ghi theo giá gốc, gồm giá mua hoặc số vốn góp cộng chi phí trực tiếp như phí môi giới, phí tư vấn, lệ phí giao dịch.
  • Góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ: ghi theo giá trị đánh giá lại được các bên thống nhất; chênh lệch so với giá trị ghi sổ đưa vào thu nhập khác (TK 711) hoặc chi phí khác (TK 811).
  • Cổ tức, lợi nhuận được chia: phần phát sinh sau ngày đầu tư ghi doanh thu hoạt động tài chính; phần thuộc lợi nhuận trước ngày đầu tư ghi giảm giá gốc khoản đầu tư.
  • Theo dõi chi tiết theo từng bên nhận đầu tư, số lượng cổ phiếu, tỷ lệ vốn góp, mệnh giá và giá mua thực tế; với 2288 theo từng loại tài sản.
  • Tổn thất: cuối kỳ đánh giá khả năng tổn thất; nếu có, trích lập dự phòng theo quy định (hiện vẫn tham chiếu Thông tư 48/2019/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC).
  • Chuyển đổi phân loại: khi tỷ lệ sở hữu tăng hoặc giảm làm thay đổi quyền kiểm soát, ảnh hưởng đáng kể thì kết chuyển giữa TK 228 với TK 221, 222.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Giá trị các khoản đầu tư khác tăng (mua, góp vốn, nhận chuyển từ TK 221, 222) Giá trị các khoản đầu tư khác giảm (bán, thu hồi, ghi giảm do nhận cổ tức của giai đoạn trước đầu tư, chuyển sang TK 221, 222)
Số dư bên Nợ: giá trị các khoản đầu tư khác hiện có cuối kỳ.

Tài khoản 228 có 2 tài khoản cấp 2:

  • TK 2281 – Đầu tư góp vốn vào đơn vị khác: góp vốn, mua cổ phần nhưng không có quyền kiểm soát, đồng kiểm soát, ảnh hưởng đáng kể; kể cả phần đầu tư vào hợp đồng BCC không đồng kiểm soát.
  • TK 2288 – Đầu tư khác: kim loại quý, đá quý không dùng làm nguyên liệu, hàng hóa; tranh, ảnh, tài liệu, vật phẩm có giá trị (không phải TSCĐ) nắm giữ chờ tăng giá.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Góp vốn, mua cổ phần bằng tiền: Nợ TK 2281 / Có TK 111, 112 (giá mua cộng chi phí trực tiếp).
  2. Góp vốn bằng vật tư, hàng hóa: Nợ TK 2281 (giá đánh giá lại); Nợ TK 811 (nếu giá đánh giá lại thấp hơn giá trị ghi sổ) / Có TK 152, 153, 156; Có TK 711 (nếu cao hơn).
  3. Góp vốn bằng TSCĐ: Nợ TK 2281 (giá đánh giá lại); Nợ TK 214 (hao mòn lũy kế); Nợ TK 811 (nếu lỗ) / Có TK 211, 213 (nguyên giá); Có TK 711 (nếu lãi).
  4. Nhận thông báo chia cổ tức, lợi nhuận: Nợ TK 1388 / Có TK 515 (phần sau ngày đầu tư); Có TK 2281 (phần thuộc giai đoạn trước ngày đầu tư). Khi nhận tiền: Nợ TK 112 / Có TK 1388.
  5. Mua kim loại quý, tranh ảnh nắm giữ chờ tăng giá: Nợ TK 2288 / Có TK 111, 112, 331.
  6. Bán, thanh lý khoản đầu tư: Nợ TK 111, 112, 131 (giá bán); Nợ TK 635 (nếu lỗ) / Có TK 2281, 2288 (giá trị ghi sổ); Có TK 515 (nếu lãi). Chi phí bán ghi Nợ TK 635.
  7. Đầu tư thêm, trở thành công ty con hoặc liên kết: Nợ TK 221, 222 / Có TK 2281 (giá trị đang ghi sổ) và Có TK 111, 112 (số góp thêm).
  8. Thoái bớt vốn ở công ty con, liên kết, chỉ còn khoản đầu tư nhỏ: phần còn giữ lại ghi Nợ TK 2281 / Có TK 221, 222; lãi, lỗ của phần bán ghi vào TK 515, 635.

Ví dụ

Ngày 01/03/2026, Công ty Minh An chuyển khoản 2.000.000.000 đồng góp vốn vào Công ty Bình Phú, chiếm 8% vốn điều lệ, không có người trong hội đồng thành viên; phí tư vấn pháp lý 20.000.000 đồng.

  • Nợ TK 2281: 2.020.000.000 / Có TK 112: 2.020.000.000.

Tháng 6/2026, Bình Phú chia lợi nhuận năm 2025 cho Minh An 120.000.000 đồng. Vì toàn bộ lợi nhuận này phát sinh trước ngày Minh An góp vốn, kế toán ghi giảm giá gốc khoản đầu tư:

  • Nợ TK 1388: 120.000.000 / Có TK 2281: 120.000.000.

Tháng 12/2026, Minh An bán toàn bộ phần vốn với giá 2.200.000.000 đồng. Giá trị ghi sổ còn 1.900.000.000 đồng, lãi 300.000.000 đồng:

  • Nợ TK 112: 2.200.000.000 / Có TK 2281: 1.900.000.000; Có TK 515: 300.000.000.

Nếu Minh An ghi toàn bộ 120 triệu vào doanh thu tài chính, lợi nhuận năm 2026 không thay đổi tổng số nhưng bị phân loại sai giữa cổ tức và lãi bán khoản đầu tư – lỗi kiểm toán viên thường phát hiện.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Lưu đủ hồ sơ: hợp đồng góp vốn, biên bản định giá tài sản góp vốn, giấy chứng nhận phần vốn góp hoặc sổ cổ đông, chứng từ thanh toán. Khoản góp vốn từ 5 triệu đồng nên thanh toán qua ngân hàng.
  • Cuối năm đối chiếu số dư với xác nhận của bên nhận đầu tư hoặc sổ cổ đông; tỷ lệ sở hữu thay đổi do bên nhận đầu tư tăng vốn có thể làm thay đổi cách phân loại.
  • Cổ tức, lợi nhuận được chia từ phần thu nhập đã chịu thuế TNDN ở bên nhận đầu tư thường thuộc diện thu nhập được miễn thuế TNDN ở bên nhận; doanh nghiệp cần đối chiếu điều kiện cụ thể theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
  • Lãi chuyển nhượng vốn là thu nhập chịu thuế TNDN; trường hợp chuyển nhượng vốn góp ra nước ngoài hoặc cho cá nhân cần xem thêm nghĩa vụ khai thay.
  • Dự phòng tổn thất (TK 2292) chỉ được tính vào chi phí được trừ khi đáp ứng điều kiện của quy định về trích lập dự phòng; Thông tư 48/2019/TT-BTC tiếp tục áp dụng theo Quyết định 1760/QĐ-BTC nhưng không quá 31/12/2026, nên cần cập nhật văn bản thay thế cho kỳ quyết toán 2027.

Câu hỏi thường gặp

Mua 15% cổ phần nhưng có quyền cử thành viên hội đồng quản trị thì hạch toán TK 228 hay 222?

Tỷ lệ chỉ là dấu hiệu. Nếu doanh nghiệp có quyền tham gia quyết định chính sách tài chính, hoạt động của bên nhận đầu tư (ví dụ cử người vào HĐQT, có giao dịch trọng yếu) thì có thể đã có ảnh hưởng đáng kể và phải ghi TK 222. Cần đánh giá theo bản chất, lưu biên bản đánh giá trong hồ sơ.

Vàng miếng mua để tích trữ hạch toán vào đâu?

Vàng không dùng làm nguyên liệu, hàng hóa và nắm giữ chờ tăng giá hạch toán vào TK 2288. Nếu doanh nghiệp kinh doanh vàng thì vàng là hàng tồn kho (TK 156).

Đầu tư vào hợp đồng BCC ghi vào TK 228 khi nào?

Khi doanh nghiệp góp vốn vào BCC không thành lập pháp nhân, không có quyền đồng kiểm soát và được chia lợi nhuận sau thuế, khoản góp được ghi TK 2281. Nếu đồng kiểm soát, doanh nghiệp kế toán theo hướng dẫn riêng cho hoạt động kinh doanh đồng kiểm soát.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC); Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x