Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/07/2026 và thay thế Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14. Luật mới giữ khung thủ tục quen thuộc (đăng ký, khai, nộp, hoàn, kiểm tra thuế) nhưng thay đổi đáng kể về thời hạn khai bổ sung, cách quản lý dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn mới. Bài viết tóm tắt những điểm doanh nghiệp cần điều chỉnh ngay trong năm 2026.
Hệ thống văn bản hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025
Cùng ngày luật có hiệu lực, bộ văn bản hướng dẫn cũ được thay thế đồng loạt. Doanh nghiệp nên cập nhật căn cứ pháp lý trong quy trình nội bộ, hợp đồng dịch vụ và hồ sơ giải trình với cơ quan thuế.
| Nội dung | Văn bản trước 01/07/2026 | Văn bản hiện hành |
|---|---|---|
| Luật | Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 | Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 |
| Nghị định hướng dẫn | Nghị định 126/2020/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi (91/2022, 49/2025…) | Nghị định 252/2026/NĐ-CP |
| Thông tư hướng dẫn khai, nộp, giao dịch điện tử | Thông tư 80/2021/TT-BTC, Thông tư 19/2021/TT-BTC | Thông tư 89/2026/TT-BTC |
| Đăng ký thuế | Thông tư 86/2024/TT-BTC | Thông tư 90/2026/TT-BTC |
| Đại lý thuế | Thông tư 10/2021/TT-BTC | Thông tư 109/2026/TT-BTC |
Về xử phạt, Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP) tiếp tục là căn cứ chính.
Những điểm mới doanh nghiệp cần nắm
1. Rút ngắn thời hạn khai bổ sung còn 5 năm
Theo luật cũ, người nộp thuế được khai bổ sung hồ sơ trong 10 năm. Luật 108/2025 rút xuống 5 năm. Điều này buộc doanh nghiệp rà soát sai sót sớm hơn: các kỳ thuế cũ hơn 5 năm không còn được tự khai bổ sung, nên việc soát xét hồ sơ trước khi quyết toán năm trở nên quan trọng hơn.
2. Hoàn, miễn, giảm thuế dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro
Thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế được giải quyết theo hướng ứng dụng dữ liệu điện tử (hóa đơn, chứng từ, dữ liệu ngân hàng, dữ liệu dân cư) và phân loại mức độ rủi ro của người nộp thuế. Doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được xử lý nhanh hơn; doanh nghiệp có dữ liệu không khớp sẽ dễ bị chuyển sang kiểm tra trước.
3. Khai thuế TNCN từ tiền lương theo quý
Theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, tổ chức trả thu nhập khai thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công theo quý thay vì phân biệt khai tháng hoặc quý như trước. Các thời hạn chung vẫn giữ nguyên: khai tháng chậm nhất ngày 20 tháng sau; khai quý chậm nhất ngày cuối tháng đầu quý sau; quyết toán năm chậm nhất ngày cuối tháng thứ 3 sau năm tài chính; khai theo lần phát sinh chậm nhất ngày thứ 10. Chi tiết xem bài thời hạn khai, nộp thuế theo Nghị định 252/2026.
4. Quản lý thuế thương mại điện tử
Cơ chế sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán khấu trừ, nộp thay thuế cho cá nhân kinh doanh cư trú (áp dụng từ 01/07/2025) được duy trì trong luật mới, giúp cơ quan thuế quản lý doanh thu bán hàng trực tuyến chặt chẽ hơn.
5. Ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh theo số nợ
Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh áp dụng có ngưỡng rõ ràng: cá nhân, chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng; người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp khi doanh nghiệp nợ từ 500 triệu đồng; khoản nợ đã quá hạn từ 120 ngày. Xem thêm bài cưỡng chế nợ thuế, tạm hoãn xuất cảnh theo Luật Quản lý thuế 2025.
Những quy định giữ nguyên
- Tiền chậm nộp vẫn tính 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.
- Khai sai dẫn đến thiếu thuế bị phạt 20% số thuế thiếu; nếu tự phát hiện và khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thì chỉ nộp tiền chậm nộp.
- Bộ máy quản lý: Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính, 34 Thuế tỉnh, thành phố và 350 Thuế cơ sở (từ 01/07/2025), không còn Chi cục Thuế quận, huyện.
- Số định danh cá nhân tiếp tục được dùng thay mã số thuế cá nhân.
Doanh nghiệp cần làm gì sau 01/07/2026
- Cập nhật căn cứ pháp lý (luật, nghị định, thông tư mới) trong quy chế tài chính và quy trình kê khai.
- Lập lịch khai thuế mới, đặc biệt chuyển khai thuế TNCN từ tiền lương sang theo quý.
- Rà soát các kỳ thuế trong 5 năm gần nhất, khai bổ sung sai sót trước khi có quyết định kiểm tra để tránh phạt 20%.
- Đối chiếu dữ liệu hóa đơn, chứng từ thanh toán, sổ kế toán để giảm điểm rủi ro khi đề nghị hoàn thuế.
- Theo dõi số nợ thuế trên hệ thống để không rơi vào ngưỡng cưỡng chế, tạm hoãn xuất cảnh.
Các hành vi khai sai thường gặp và mức phạt tương ứng được phân tích trong bài xử phạt khai sai thuế.
Câu hỏi thường gặp
Luật Quản lý thuế 38/2019 còn được áp dụng không?
Từ 01/07/2026, Luật 38/2019/QH14 hết hiệu lực và được thay thế bởi Luật 108/2025/QH15. Các nghĩa vụ phát sinh trước đó được xử lý theo quy định chuyển tiếp của luật mới; doanh nghiệp nên đối chiếu điều khoản chuyển tiếp với từng hồ sơ cụ thể.
Sai sót của năm 2020 có còn được khai bổ sung không?
Thời hạn khai bổ sung theo luật mới là 5 năm. Với sai sót đã quá thời hạn này, doanh nghiệp nên trao đổi với cơ quan thuế quản lý hoặc đơn vị tư vấn để xác định cách xử lý phù hợp.
Mức tiền chậm nộp theo luật mới là bao nhiêu?
Vẫn là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.
Nguồn tham khảo: Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Thông tư 89/2026/TT-BTC; Thông tư 90/2026/TT-BTC; Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, lịch kê khai và điểm mới về thuế tại Cẩm nang thuế doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
