Theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026), người nộp thuế còn nợ thuế quá hạn có thể bị cưỡng chế theo các biện pháp từ trích tiền tài khoản, ngừng sử dụng hóa đơn đến kê biên tài sản; đồng thời bị tạm hoãn xuất cảnh nếu thuộc ngưỡng luật định. Ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh hiện nay là: cá nhân, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng; người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp nợ từ 500 triệu đồng; khoản nợ quá hạn từ 120 ngày. Ngoài ra, mỗi ngày chậm nộp phát sinh tiền chậm nộp 0,03% trên số thuế nợ.

Từ nợ thuế đến cưỡng chế: diễn biến thường gặp
- Quá hạn nộp: tiền chậm nộp 0,03%/ngày tự động phát sinh; cơ quan thuế gửi thông báo tiền thuế nợ.
- Đôn đốc: thông báo, làm việc, công khai thông tin người nộp thuế nợ thuế trong một số trường hợp.
- Áp dụng biện pháp cưỡng chế: khi nợ quá thời hạn theo quy định hoặc người nộp thuế không chấp hành quyết định xử phạt, cơ quan thuế ban hành quyết định cưỡng chế.
- Chấm dứt: khi người nộp thuế nộp đủ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt; quyết định cưỡng chế, tạm hoãn xuất cảnh được hủy bỏ.
Các biện pháp cưỡng chế nợ thuế
| Biện pháp | Nội dung | Tác động tới doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản | Ngân hàng trích chuyển số nợ theo quyết định | Gián đoạn thanh toán lương, nhà cung cấp |
| Khấu trừ một phần tiền lương, thu nhập | Áp dụng với cá nhân có thu nhập từ người sử dụng lao động | Người lao động bị khấu trừ trực tiếp |
| Ngừng sử dụng hóa đơn | Hóa đơn của doanh nghiệp không còn giá trị sử dụng trong thời gian cưỡng chế | Không thể bán hàng hợp pháp, ảnh hưởng nghiêm trọng doanh thu |
| Dừng làm thủ tục hải quan | Áp dụng với hàng xuất nhập khẩu | Hàng bị kẹt cảng, phát sinh chi phí lưu kho |
| Kê biên, bán đấu giá tài sản; thu tiền, tài sản do bên thứ ba nắm giữ | Áp dụng khi các biện pháp trước không đủ | Mất tài sản, ảnh hưởng uy tín với đối tác |
| Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép | Biện pháp cuối cùng | Doanh nghiệp không thể tiếp tục hoạt động |
Trình tự áp dụng, điều kiện chuyển sang biện pháp tiếp theo và thời hiệu thực hiện được hướng dẫn tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP; doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản khi nhận quyết định.
Tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế
Ngưỡng áp dụng theo quy định hiện hành
- Cá nhân, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: nợ thuế từ 50 triệu đồng, quá hạn từ 120 ngày.
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp: doanh nghiệp nợ thuế từ 500 triệu đồng, quá hạn từ 120 ngày.
- Người nộp thuế đã bị cưỡng chế, hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, cũng có thể bị áp dụng theo điều kiện riêng.
Điểm khác so với trước
Trước đây, chỉ cần có khoản nợ bị cưỡng chế là có thể bị tạm hoãn xuất cảnh, kể cả với số tiền rất nhỏ. Quy định hiện nay đặt ngưỡng số tiền và thời gian quá hạn, giảm tình trạng cá nhân bị chặn xuất cảnh vì khoản nợ vài trăm nghìn đồng. Thông tin về việc tạm hoãn được cơ quan thuế thông báo cho người bị áp dụng.
Cách được hủy tạm hoãn
Nộp đủ tiền thuế nợ, tiền chậm nộp, tiền phạt (kể cả nộp thay bởi người khác) hoặc có biện pháp bảo đảm theo quy định; cơ quan thuế gửi văn bản hủy tạm hoãn tới cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
Doanh nghiệp nên làm gì để tránh bị cưỡng chế?
- Theo dõi nghĩa vụ thuế trên cổng thuế điện tử hằng tháng; đối chiếu số nợ với sổ sách.
- Xử lý ngay các khoản nộp nhầm tiểu mục, sai mã chương dẫn đến “nợ ảo”.
- Khi khai bổ sung tăng thuế, nộp ngay số thuế tăng và tiền chậm nộp; xem xử phạt khai sai thuế.
- Khi gặp khó khăn tài chính, làm việc sớm với cơ quan thuế về gia hạn, nộp dần trong trường hợp luật cho phép.
- Lập lịch nộp thuế theo các mốc tại bài lịch nộp hồ sơ thuế 2026.
Câu hỏi thường gặp
Giám đốc đã nghỉ việc có bị tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế của công ty không?
Biện pháp áp dụng đối với người đại diện theo pháp luật tại thời điểm áp dụng; người đã thôi đại diện và đã cập nhật đăng ký doanh nghiệp thường không còn là đối tượng, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.
Bị ngừng sử dụng hóa đơn thì làm thế nào để tiếp tục bán hàng?
Doanh nghiệp cần nộp đủ số nợ để được chấm dứt cưỡng chế; trong một số trường hợp có thể đề nghị sử dụng hóa đơn lẻ theo quy định.
Tiền chậm nộp có được miễn không?
Chỉ trong các trường hợp luật định như bất khả kháng; doanh nghiệp cần có hồ sơ đề nghị.
Nguồn tham khảo: Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Thông tư 89/2026/TT-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

