Hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) hiện hành gồm 37 chuẩn mực ban hành kèm Thông tư 214/2012/TT-BTC ngày 06/12/2012 (áp dụng từ 01/01/2014), bổ sung chuẩn mực VSA 1000 về kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành, cùng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán. Đến tháng 10/2026, bộ VSA này vẫn là căn cứ chính cho kiểm toán độc lập; các chuẩn mực mới của IAASB như ISQM 1, ISA 600 sửa đổi chưa được ban hành thành VSA tương ứng. Một số bài viết ghi năm ban hành 2022 là không chính xác.
Cấu trúc hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam
| Nhóm | Số hiệu | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Kiểm soát chất lượng | VSQC 1 | Kiểm soát chất lượng ở cấp doanh nghiệp kiểm toán |
| Nguyên tắc chung và trách nhiệm | VSA 200–299 | Mục tiêu tổng thể, hợp đồng kiểm toán, tài liệu, gian lận, pháp luật, trao đổi với Ban quản trị |
| Đánh giá rủi ro và xử lý rủi ro | VSA 300–499 | Lập kế hoạch, đánh giá rủi ro (VSA 315), trọng yếu (VSA 320), biện pháp xử lý (VSA 330) |
| Bằng chứng kiểm toán | VSA 500–599 | Bằng chứng, xác nhận từ bên ngoài, thủ tục phân tích, lấy mẫu, ước tính kế toán, bên liên quan, hoạt động liên tục |
| Sử dụng công việc của người khác | VSA 600–699 | Kiểm toán tập đoàn, kiểm toán nội bộ, chuyên gia |
| Kết luận và báo cáo kiểm toán | VSA 700–799 | Ý kiến kiểm toán (700, 705, 706), thông tin so sánh, thông tin khác |
| Lĩnh vực chuyên biệt | VSA 800–899 | Báo cáo theo khuôn khổ đặc biệt, từng báo cáo, khoản mục, báo cáo tóm tắt |
Hệ thống được xây dựng trên nền chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA) phiên bản thời điểm ban hành, có điều chỉnh cho phù hợp với pháp luật Việt Nam.
Các văn bản bổ sung cho hệ thống VSA
- VSA 1000 – Kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành, ban hành kèm Thông tư 67/2015/TT-BTC.
- Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán, ban hành kèm Thông tư 70/2015/TT-BTC.
- Chuẩn mực về dịch vụ soát xét, dịch vụ đảm bảo khác và dịch vụ liên quan (như soát xét báo cáo tài chính giữa niên độ), ban hành bằng các thông tư riêng của Bộ Tài chính.
Kiểm toán nội bộ và Kiểm toán nhà nước có hệ thống chuẩn mực riêng: chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam ban hành kèm Thông tư 08/2021/TT-BTC; chuẩn mực kiểm toán nhà nước do Kiểm toán nhà nước ban hành.
Những chuẩn mực doanh nghiệp được kiểm toán nên biết
- VSA 210 – Hợp đồng kiểm toán: xác định trách nhiệm của ban giám đốc trong việc lập báo cáo tài chính và cung cấp tài liệu.
- VSA 315 và VSA 330: giải thích vì sao kiểm toán viên hỏi về quy trình, kiểm soát – xem kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro.
- VSA 505 – Thông tin xác nhận từ bên ngoài: cơ sở của thư xác nhận công nợ, ngân hàng.
- VSA 570 – Hoạt động liên tục: khi doanh nghiệp lỗ lũy kế lớn, nợ quá hạn.
- VSA 580 – Giải trình bằng văn bản: thư giải trình của ban giám đốc ký trước ngày phát hành báo cáo.
- VSA 700, 705, 706: quyết định loại ý kiến kiểm toán – xem các loại ý kiến kiểm toán.
Xu hướng cập nhật theo chuẩn mực quốc tế
IAASB đã ban hành nhiều chuẩn mực mới và sửa đổi, gồm ISQM 1, ISQM 2, ISA 220 sửa đổi, ISA 315 sửa đổi và ISA 600 sửa đổi. Các doanh nghiệp kiểm toán thuộc mạng lưới quốc tế thường đã áp dụng trong phương pháp nội bộ. Nội dung các chuẩn mực này được phân tích tại bài chuẩn mực kiểm toán quốc tế mới của IAASB. Song song, lộ trình áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) theo Quyết định 345/QĐ-BTC cũng tạo nhu cầu cập nhật chuẩn mực kiểm toán.
Câu hỏi thường gặp
Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam có bắt buộc không?
Có. Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15) yêu cầu kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán tuân thủ chuẩn mực kiểm toán Việt Nam.
Tra cứu nội dung đầy đủ các chuẩn mực ở đâu?
Doanh nghiệp tra cứu Thông tư 214/2012/TT-BTC và các thông tư liên quan trên cổng văn bản pháp luật hoặc trang của Bộ Tài chính.
Nguồn tham khảo: Thông tư 214/2012/TT-BTC; Thông tư 67/2015/TT-BTC; Thông tư 70/2015/TT-BTC; Thông tư 08/2021/TT-BTC; Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Quyết định 345/QĐ-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
