Chuyển giá trong doanh nghiệp FDI là việc định giá giao dịch với công ty mẹ, công ty cùng tập đoàn không theo giá thị trường để chuyển lợi nhuận ra khỏi Việt Nam; hiện tượng một bộ phận doanh nghiệp FDI báo lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng sản xuất là biểu hiện được nhắc đến nhiều nhất. Đến năm 2026, giải pháp đã chuyển từ “truy thu sau” sang phòng ngừa: khung pháp lý theo chuẩn OECD (Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP), thuế tối thiểu toàn cầu, quản lý theo rủi ro bằng dữ liệu, và từ phía doanh nghiệp là xây dựng chính sách giá chuyển giao minh bạch, có hồ sơ chứng minh.
Thực trạng chuyển giá ở khu vực FDI
Khu vực FDI đóng góp lớn cho xuất khẩu và việc làm, nhưng cũng là nơi tập trung nhiều giao dịch liên kết xuyên biên giới. Những biểu hiện thường được cơ quan quản lý và các nghiên cứu nêu ra gồm:
- Tỷ lệ doanh nghiệp FDI kê khai lỗ ở mức đáng kể, có doanh nghiệp lỗ nhiều năm liền nhưng vẫn tăng vốn, mở rộng.
- Chi phí bản quyền, phí quản lý, lãi vay trả cho công ty mẹ chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí.
- Mô hình gia công, sản xuất theo đơn đặt hàng của tập đoàn với mức lợi nhuận được ấn định thấp.
- Chuyển nhượng doanh nghiệp, tài sản ở nước ngoài làm thay đổi chủ sở hữu tại Việt Nam nhưng khó xác định nghĩa vụ thuế.
Số liệu cụ thể thay đổi theo từng năm và từng nguồn công bố; doanh nghiệp nên đọc các báo cáo chính thức của Bộ Tài chính, Kiểm toán nhà nước khi cần trích dẫn. Phân tích chi tiết từng thủ đoạn có tại bài thủ đoạn chuyển giá thường gặp và dấu hiệu nhận biết.
Nguyên nhân
- Chênh lệch thuế suất giữa các nước tạo động cơ dịch chuyển lợi nhuận.
- Đặc thù tập đoàn: tài sản vô hình, chuỗi cung ứng nội bộ khiến giá giao dịch khó so sánh.
- Hạn chế về dữ liệu và năng lực phân tích của cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong giai đoạn trước.
- Ưu đãi thuế không đồng đều giữa các doanh nghiệp trong cùng tập đoàn.
Các khó khăn từ phía quản lý nhà nước được phân tích sâu tại thách thức trong chống chuyển giá tại Việt Nam và hướng hoàn thiện.
Giải pháp từ phía Nhà nước
| Giải pháp | Công cụ pháp lý hiện hành |
|---|---|
| Chuẩn hóa nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ | Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; hồ sơ ba cấp, CbCR với tập đoàn doanh thu từ 18.000 tỷ đồng |
| Hạn chế chuyển lợi nhuận qua lãi vay | Giới hạn chi phí lãi vay 30% EBITDA |
| Bảo đảm thuế suất tối thiểu | Nghị quyết 107/2023/QH15, Nghị định 236/2025/NĐ-CP (thuế tối thiểu toàn cầu 15%) |
| Quản lý theo rủi ro, dữ liệu | Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; hóa đơn điện tử; trao đổi thông tin quốc tế |
| Giảm tranh chấp | Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá (APA) |
Giải pháp từ phía doanh nghiệp FDI
- Xây dựng chính sách giá chuyển giao thống nhất trong tập đoàn, phù hợp chức năng thực tế của công ty tại Việt Nam.
- Lập hồ sơ xác định giá đúng hạn; rà soát tỷ suất lợi nhuận hằng quý.
- Đánh giá tác động thuế tối thiểu toàn cầu nếu thuộc tập đoàn đủ ngưỡng.
- Chuẩn bị sẵn tài liệu cho thanh tra, xem doanh nghiệp FDI cần chuẩn bị gì khi thanh tra chuyển giá.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI lỗ nhiều năm có bị coi là chuyển giá?
Không mặc nhiên, nhưng sẽ thuộc nhóm rủi ro cao và phải chứng minh lý do kinh doanh, giá giao dịch phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập.
Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng cho mọi doanh nghiệp FDI?
Không. Chỉ áp dụng với đơn vị thuộc tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trong ít nhất 2 trong 4 năm gần nhất.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Nghị quyết 107/2023/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP; Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro thuế và chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
