22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 338 – Phải trả, phải nộp khác là tài khoản nợ phải trả dùng để theo dõi các khoản doanh nghiệp còn phải trả, phải nộp nhưng không thuộc nội dung của các tài khoản 331 đến 337. Đó là các khoản không mang tính thương mại như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn, tài sản thừa chờ xử lý, doanh thu chờ phân bổ và nhiều khoản phải trả khác. Bài viết trình bày tài khoản 338 theo Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC).

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Giữ nguyên số hiệu và tên tài khoản cấp 1 “Phải trả, phải nộp khác”.
  • Bỏ TK 3385 – Phải trả về cổ phần hóa. Thông tư 99 không điều chỉnh phần kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nên danh mục cấp 2 của TK 338 không còn tài khoản này.
  • TK 3387 đổi tên từ “Doanh thu chưa thực hiện” thành “Doanh thu chờ phân bổ”, phản ánh đúng bản chất: tiền đã thu nhưng doanh thu, thu nhập sẽ được phân bổ dần cho các kỳ sau.
  • Thông tư 99 bổ sung tài khoản riêng TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận. Vì TK 338 chỉ phản ánh các khoản ngoài nội dung TK 331–337, cổ tức, lợi nhuận phải trả cho chủ sở hữu nên theo dõi trên TK 332 thay vì TK 3388 như thói quen trước đây.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 338

  • Chỉ hạch toán vào TK 338 các khoản phải trả không có tính thương mại, không phát sinh từ giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ (khoản đó thuộc TK 331).
  • Phạm vi điển hình: tài sản thừa chưa rõ nguyên nhân; các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ); khoản khấu trừ lương theo quyết định của tòa án; vật tư, hàng hóa mượn tạm thời; vốn nhận từ hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không thành lập pháp nhân; tiền thu hộ, nhận ủy thác để nộp thuế hoặc thanh toán hộ; tiền khách trả trước nhiều kỳ về cho thuê tài sản; chênh lệch trong giao dịch bán và thuê lại tài sản; tài sản được tài trợ, biếu tặng có kèm điều kiện.
  • Theo dõi chi tiết theo từng đối tượng, từng kỳ hạn, từng loại nguyên tệ. Cuối kỳ phân loại ngắn hạn hay dài hạn theo kỳ hạn còn lại để trình bày trên Báo cáo tình hình tài chính.
  • Khoản phải trả bằng ngoại tệ được đánh giá lại cuối kỳ theo tỷ giá quy định (xem TK 413).
  • Doanh thu nhận trước chỉ ghi vào TK 3387 khi đã thực thu tiền; không ghi đối ứng TK 3387 với TK 131.
  • Tài sản thừa đã xác định được nguyên nhân và có biên bản xử lý thì ghi thẳng vào tài khoản liên quan, không qua TK 3381.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Kết chuyển, xử lý tài sản thừa theo quyết định Giá trị tài sản thừa chờ giải quyết hoặc phải trả theo quyết định
Nộp BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ cho cơ quan quản lý; chi kinh phí công đoàn tại đơn vị Trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ vào chi phí và khấu trừ vào lương
BHXH phải trả người lao động (ốm đau, thai sản…) Số BHXH, KPCĐ vượt chi được cơ quan cấp bù
Kết chuyển doanh thu chờ phân bổ sang doanh thu, thu nhập của kỳ Doanh thu chờ phân bổ phát sinh trong kỳ
Các khoản đã trả, đã nộp khác Các khoản phải trả, phải nộp khác phát sinh
Số dư Có: số còn phải trả, phải nộp; tài sản thừa chưa xử lý; doanh thu chờ phân bổ cuối kỳ. Số dư Nợ (nếu có): số đã trả, đã nộp vượt số phải trả; BHXH đã chi trả chưa được thanh toán; KPCĐ vượt chi chưa được cấp bù.

TK 338 có 7 tài khoản cấp 2 theo Thông tư 99:

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Kiểm kê phát hiện tài sản thừa chưa rõ nguyên nhân: Nợ TK 111, 152, 153, 156, 211 / Có TK 3381. Khi có quyết định xử lý: Nợ TK 3381 / Có TK liên quan (711, 331, 338…).
  2. Trích các khoản theo lương vào chi phí: Nợ TK 622, 623, 627, 641, 642 / Có TK 3382, 3383, 3384, 3386.
  3. Khấu trừ phần bảo hiểm người lao động đóng: Nợ TK 334 / Có TK 3383, 3384, 3386.
  4. Nộp bảo hiểm, kinh phí công đoàn: Nợ TK 3382, 3383, 3384, 3386 / Có TK 111, 112.
  5. BHXH phải trả người lao động (ốm đau, thai sản): Nợ TK 3383 / Có TK 334; khi cơ quan BHXH chuyển tiền: Nợ TK 112 / Có TK 3383.
  6. Nhận trước tiền cho thuê tài sản nhiều kỳ: Nợ TK 111, 112 / Có TK 3387, Có TK 3331 (nếu có). Mỗi kỳ phân bổ: Nợ TK 3387 / Có TK 511.
  7. Nhận tiền ủy thác nhập khẩu của bên giao: Nợ TK 111, 112 / Có TK 3388; khi thanh toán hộ: Nợ TK 3388 / Có TK 111, 112.

Ví dụ

Tháng 3/2026, Công ty A có quỹ lương làm căn cứ đóng bảo hiểm 200.000.000 đồng (bộ phận bán hàng 80 triệu, quản lý 120 triệu). Tỷ lệ áp dụng: doanh nghiệp đóng BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%; người lao động đóng BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%.

  • Phần doanh nghiệp chịu (23,5% = 47.000.000 đồng): Nợ TK 641: 18.800.000; Nợ TK 642: 28.200.000 / Có TK 3383: 35.000.000; Có TK 3384: 6.000.000; Có TK 3386: 2.000.000; Có TK 3382: 4.000.000.
  • Phần trừ lương người lao động (10,5% = 21.000.000 đồng): Nợ TK 334: 21.000.000 / Có TK 3383: 16.000.000; Có TK 3384: 3.000.000; Có TK 3386: 2.000.000.
  • Nộp bảo hiểm qua ngân hàng: Nợ TK 3383: 51.000.000; Nợ TK 3384: 9.000.000; Nợ TK 3386: 4.000.000 / Có TK 112: 64.000.000.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Đối chiếu số dư TK 3383, 3384, 3386 với thông báo kết quả đóng của cơ quan BHXH; chênh lệch thường do tăng giảm lao động chưa báo hoặc truy đóng.
  • Các khoản trích bảo hiểm, KPCĐ chỉ được tính vào chi phí được trừ khi phù hợp mức đóng theo quy định; phần trích nhưng chưa nộp kéo dài là điểm kiểm toán viên và cơ quan thuế thường soát xét.
  • Rà soát TK 3388: tránh để “treo” lâu các khoản không rõ đối tượng; khoản không phải trả nữa cần có căn cứ để ghi thu nhập khác.
  • Số dư TK 3387 cần có hợp đồng, lịch phân bổ; phân loại phần sẽ phân bổ sau 12 tháng là nợ dài hạn.
  • Không trình bày bù trừ số dư Nợ và số dư Có của TK 338 giữa các đối tượng khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Thông tư 99 có còn TK 3385 không?

Không. Danh mục cấp 2 của TK 338 theo Thông tư 99 gồm 3381, 3382, 3383, 3384, 3386, 3387 và 3388. Nội dung phải trả về cổ phần hóa không còn trong chế độ kế toán doanh nghiệp này.

Khách hàng ứng trước tiền hàng có ghi vào TK 3387 không?

Không. Tiền khách ứng trước khi chưa giao hàng, chưa cung cấp dịch vụ ghi Có TK 131. TK 3387 dùng cho các khoản như tiền thuê tài sản trả trước nhiều kỳ, chương trình khách hàng truyền thống, chênh lệch bán và thuê lại, tài trợ có điều kiện.

Bảo hiểm y tế hạch toán vào tài khoản nào?

TK 3384 – Bảo hiểm y tế, cách hạch toán giống TK 3383: trích vào chi phí và trừ lương bên Có, nộp cho cơ quan BHXH bên Nợ.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x