22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 4112 – Thặng dư vốn là tài khoản cấp 2 của TK 411, phản ánh phần chênh lệch giữa số vốn thực nhận và mệnh giá cổ phiếu (hoặc vốn theo điều lệ), cùng một số khoản chênh lệch khác thuộc vốn chủ sở hữu. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026), tài khoản này dùng cho cả công ty cổ phần và các loại hình doanh nghiệp khác, và có thể có số dư Có hoặc số dư Nợ.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Tên tài khoản đổi từ “Thặng dư vốn cổ phần” (TT 200) thành “Thặng dư vốn” (TT 99); URL bài viết vẫn giữ tên cũ.
  • TT 99 nêu rõ phạm vi cho doanh nghiệp không phải công ty cổ phần: chênh lệch giữa vốn góp thực nhận và vốn theo điều lệ cũng ghi vào 4112.
  • Chi phí phát hành cổ phiếu của đợt phát hành không thành công được chuyển sang chi phí tài chính (TK 635) thay vì ghi giảm thặng dư vốn.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 4112

TK 4112 ghi nhận các khoản sau:

  • Chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá cổ phiếu (cao hơn ghi Có, thấp hơn ghi Nợ).
  • Chênh lệch giữa giá mua lại và giá tái phát hành cổ phiếu mua lại của chính mình.
  • Chênh lệch giữa vốn góp thực nhận và vốn theo điều lệ đối với doanh nghiệp không phải công ty cổ phần.
  • Giá trị quyền chọn chuyển đổi trái phiếu kết chuyển sang khi trái phiếu đáo hạn.
  • Chi phí liên quan trực tiếp đến phát hành cổ phiếu (ghi giảm thặng dư vốn).

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Phát hành cổ phiếu thấp hơn mệnh giá; chi phí phát hành cổ phiếu; tái phát hành cổ phiếu mua lại thấp hơn giá mua lại; hủy cổ phiếu mua lại với giá mua cao hơn mệnh giá. Phát hành cổ phiếu cao hơn mệnh giá; tái phát hành cổ phiếu mua lại cao hơn giá mua lại; kết chuyển quyền chọn chuyển đổi trái phiếu khi đáo hạn; vốn thực nhận cao hơn vốn điều lệ.
Số dư: bên Có (hoặc bên Nợ) – thặng dư vốn hiện có cuối kỳ.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Phát hành cổ phiếu cao hơn mệnh giá: Nợ TK 111, 112 / Có TK 4111 (mệnh giá) / Có TK 4112 (chênh lệch).
  2. Chi phí phát hành cổ phiếu: Nợ TK 4112 / Có TK 111, 112. Phần chi phí của đợt phát hành không thành công: Nợ TK 635 / Có TK 4112.
  3. Tái phát hành cổ phiếu mua lại: Nợ TK 111, 112 (giá bán) / Có TK 419 (giá mua lại) / Có TK 4112 (chênh lệch; nếu bán thấp hơn thì ghi Nợ 4112).
  4. Kết chuyển quyền chọn trái phiếu chuyển đổi khi đáo hạn: Nợ TK 4113 / Có TK 4112.

Ví dụ

Công ty C phát hành 1.000.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng, giá bán 15.000 đồng; chi phí tư vấn, bảo lãnh phát hành 200 triệu đồng.

  • Nợ TK 112: 15.000.000.000 / Có TK 41111: 10.000.000.000 / Có TK 4112: 5.000.000.000.
  • Nợ TK 4112: 200.000.000 / Có TK 112: 200.000.000.
  • Thặng dư vốn sau đợt phát hành: 4,8 tỷ đồng.

Lưu ý khi kiểm toán

  • Đối chiếu giá phát hành, số lượng cổ phiếu với nghị quyết và báo cáo kết quả chào bán.
  • Chi phí phát hành phải liên quan trực tiếp; chi phí quản lý chung không được ghi giảm 4112.

Câu hỏi thường gặp

Thặng dư vốn có được dùng để tăng vốn điều lệ không?

Được, nếu phù hợp quy định pháp luật doanh nghiệp, chứng khoán và nghị quyết của đại hội đồng cổ đông. Doanh nghiệp nên kiểm tra điều kiện cụ thể trước khi thực hiện.

Công ty TNHH có dùng TK 4112 không?

Có, khi vốn góp thực nhận khác với giá trị vốn theo điều lệ, ví dụ thành viên mới góp nhiều hơn phần vốn được ghi nhận.

Xem thêm: Tài khoản 411, Tài khoản 4111, Tài khoản 4113, Tài khoản 419, tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán) – vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x