22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 419 – Cổ phiếu mua lại của chính mình phản ánh giá trị cổ phiếu do công ty cổ phần đã phát hành rồi mua lại, cùng tình hình hủy bỏ, bán ra hoặc tái sử dụng số cổ phiếu đó. Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, tài khoản này mang tên “Cổ phiếu quỹ”. Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026) đổi tên, giữ số hiệu 419 trong nhóm vốn chủ sở hữu. Đây là tài khoản điều chỉnh giảm vốn: số dư Nợ được trình bày bằng số âm trong phần vốn chủ sở hữu.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Tên gọi: “Cổ phiếu quỹ” → “Cổ phiếu mua lại của chính mình”, bao quát cả trường hợp cổ phiếu mua lại để hủy, bán ra ngay hoặc giữ lại theo quy định.
  • Tài khoản đối ứng: TK 4112 nay là “Thặng dư vốn” (Thông tư 200: “Thặng dư vốn cổ phần”); TK 4111 “Vốn góp của chủ sở hữu” chi tiết cổ phiếu phổ thông có quyền biểu quyết (41111) và cổ phiếu ưu đãi (41112).
  • Bổ sung bút toán khi doanh nghiệp dùng thặng dư vốn, quỹ đầu tư phát triển, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hoặc quỹ khác để mua lại cổ phiếu.

Bài viết giữ đường dẫn cũ để bạn đọc tra cứu thuận tiện. Xem tổng quan tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 419

  • Ghi nhận theo giá thực tế mua lại, gồm giá mua và chi phí liên quan trực tiếp (phí giao dịch, phí thông tin…).
  • Việc mua lại, hủy, bán ra, tái phát hành hay dùng làm cổ phiếu thưởng chỉ được thực hiện trong phạm vi pháp luật doanh nghiệp và pháp luật chứng khoán cho phép. Với công ty cổ phần thông thường, cổ phần đã mua lại được coi là cổ phần chưa bán và công ty phải làm thủ tục giảm vốn điều lệ theo Luật Doanh nghiệp.
  • Không dùng TK 419 cho cổ phiếu của công ty khác mua để đầu tư (ghi TK 121, 221, 222, 228).
  • Khi bán ra hoặc dùng làm cổ phiếu thưởng, giá vốn cổ phiếu xuất ra tính theo phương pháp bình quân gia quyền.
  • Chênh lệch giữa giá mua lại, giá bán, mệnh giá được ghi vào TK 4112, không ghi vào doanh thu tài chính hay chi phí tài chính.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Giá trị thực tế cổ phiếu mua lại của chính mình khi mua vào Giá trị thực tế cổ phiếu mua lại được hủy bỏ, bán ra, tái phát hành hoặc dùng làm cổ phiếu thưởng theo quy định

Số dư bên Nợ: giá trị thực tế cổ phiếu mua lại doanh nghiệp đang nắm giữ cuối kỳ. TK 419 không có tài khoản cấp 2.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Mua lại cổ phiếu: Nợ TK 419 / Có TK 111, 112 (giá mua và chi phí trực tiếp).
  2. Hủy cổ phiếu mua lại: Nợ TK 4111 (mệnh giá), Nợ TK 4112 (nếu giá mua lại cao hơn mệnh giá) / Có TK 419 (giá thực tế mua lại), Có TK 4112 (nếu giá mua lại thấp hơn mệnh giá).
  3. Bán lại cổ phiếu theo quy định: Nợ TK 111, 112 (giá bán), Nợ TK 4112 (nếu bán thấp hơn giá vốn) / Có TK 419 (giá vốn), Có TK 4112 (nếu bán cao hơn giá vốn). Chi phí bán: Nợ TK 4112 / Có TK 111, 112.
  4. Dùng cổ phiếu mua lại làm cổ phiếu thưởng: Nợ TK 421, 414 (giá phát hành), Nợ hoặc Có TK 4112 (chênh lệch) / Có TK 419 (giá vốn).
  5. Mua lại bằng nguồn thặng dư vốn, quỹ, lợi nhuận: Nợ TK 419 / Có TK 112; đồng thời Nợ TK 4112, 414, 421, 418 / Có TK 419.

Ví dụ

Công ty cổ phần K mua lại 10.000 cổ phiếu của chính mình, giá 15.000 đồng/cổ phiếu, phí giao dịch 300.000 đồng, trả bằng chuyển khoản:

  • Giá trị mua lại: 10.000 × 15.000 + 300.000 = 150.300.000 đồng. Nợ TK 419 / Có TK 112: 150.300.000.

Sau đó công ty hủy toàn bộ số cổ phiếu này để giảm vốn điều lệ (mệnh giá 10.000 đồng):

  • Nợ TK 41111: 100.000.000; Nợ TK 4112: 50.300.000 / Có TK 419: 150.300.000.

Nếu thay vì hủy, công ty được phép bán lại với giá 16.000 đồng/cổ phiếu: Nợ TK 112: 160.000.000 / Có TK 419: 150.300.000, Có TK 4112: 9.700.000.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Kiểm tra nghị quyết, quyết định mua lại, hồ sơ báo cáo với cơ quan quản lý (với công ty đại chúng) và thủ tục giảm vốn điều lệ tương ứng.
  • Chênh lệch khi bán lại hoặc hủy cổ phiếu ghi vào thặng dư vốn, không phải thu nhập chịu thuế TNDN hay chi phí được trừ theo nguyên tắc kế toán; doanh nghiệp vẫn nên đối chiếu quy định thuế hiện hành cho giao dịch cụ thể.
  • Khi tính lãi cơ bản trên cổ phiếu, số cổ phiếu đang nắm giữ trên TK 419 không được tính vào số cổ phiếu đang lưu hành.
  • Đối chiếu số lượng cổ phiếu mua lại với sổ cổ đông, xác nhận của tổ chức lưu ký.

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu quỹ và cổ phiếu mua lại của chính mình có khác nhau không?

Về kế toán là cùng một tài khoản 419. Thông tư 99 dùng tên mới để phản ánh đúng bản chất giao dịch và các trường hợp sử dụng theo luật hiện hành.

Mua lại cổ phiếu có làm phát sinh doanh thu hoặc chi phí tài chính không?

Không. Mọi chênh lệch giá liên quan đến cổ phiếu của chính công ty được ghi vào thặng dư vốn trong vốn chủ sở hữu.

Số dư TK 419 trình bày thế nào?

Ghi số âm trong phần vốn chủ sở hữu trên Báo cáo tình hình tài chính, làm giảm tổng vốn chủ sở hữu.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 (sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15); Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15), tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x