21 lỗi thường gặp khi lập báo cáo tài chính

Các lỗi lập báo cáo tài chính hay gặp nhất là chọn sai chế độ kế toán, số liệu giữa các báo cáo không khớp nhau, thuyết minh sơ sài và nộp chậm hoặc thiếu báo cáo kiểm toán khi thuộc diện bắt buộc. Năm tài chính 2026 là năm đầu áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC, nên rủi ro sai mẫu biểu và sai chuyển đổi số dư tăng lên. Dưới đây là 21 lỗi AMA thường gặp khi soát xét, chia theo bốn nhóm để doanh nghiệp tự kiểm tra trước khi ký và nộp.

Nhóm 1: Lỗi về chế độ, mẫu biểu và thủ tục

1. Áp dụng sai chế độ kế toán: doanh nghiệp lớn vẫn dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC, hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi qua lại giữa Thông tư 133 và Thông tư 99 mà không nhất quán.
2. Dùng mẫu báo cáo cũ của Thông tư 200/2014 cho kỳ báo cáo năm 2026.
3. Thiếu chữ ký của người lập, kế toán trưởng (người phụ trách kế toán) hoặc người đại diện theo pháp luật; ký số không đúng chứng thư.
4. Thiếu báo cáo bắt buộc: không lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ hoặc bản thuyết minh.
5. Kỳ báo cáo, đơn vị tiền tệ, ngày lập ghi không thống nhất giữa các báo cáo.

Nhóm 2: Lỗi số liệu trên báo cáo

6. Số dư đầu kỳ không khớp số cuối kỳ của báo cáo năm trước đã kiểm toán hoặc đã nộp.
7. Chuyển đổi số dư từ hệ thống tài khoản Thông tư 200 sang Thông tư 99 bị sót hoặc ghép sai chỉ tiêu.
8. Lợi nhuận sau thuế trên báo cáo kết quả hoạt động (theo Thông tư 99/2025 là Báo cáo kết quả hoạt động toàn diện) không khớp biến động lợi nhuận chưa phân phối trên Báo cáo tình hình tài chính (trước đây là Bảng cân đối kế toán).
9. Tiền cuối kỳ trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ khác số dư tiền trên Báo cáo tình hình tài chính.
10. Bù trừ công nợ phải thu và phải trả của các đối tượng khác nhau, hoặc không tách ngắn hạn – dài hạn.
11. Không trích lập hoặc trích lập dự phòng không có căn cứ (phải thu khó đòi, giảm giá hàng tồn kho).
12. Tài sản cố định không trích khấu hao đủ hoặc vẫn khấu hao tài sản đã thanh lý.
13. Chi phí phải trả, doanh thu chưa thực hiện ghi nhận sai kỳ.
14. Thuế phải nộp trên báo cáo không khớp tờ khai thuế và sổ thuế trên cổng điện tử.

Nhóm 3: Lỗi về thuyết minh và trình bày

15. Thuyết minh chỉ chép mẫu, không nêu chính sách kế toán thực tế (phương pháp tính giá hàng tồn kho, khấu hao, ghi nhận doanh thu).
16. Không trình bày giao dịch và số dư với các bên liên quan.
17. Không thuyết minh sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán có ảnh hưởng trọng yếu.
18. Không nêu việc thay đổi chế độ kế toán và ảnh hưởng của việc chuyển đổi sang Thông tư 99/2025.
19. Số liệu chi tiết trong thuyết minh không khớp số trên báo cáo chính.

Nhóm 4: Lỗi khi nộp và công khai

20. Nộp chậm báo cáo tài chính cho cơ quan thuế (cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN, hạn ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau năm tài chính) hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh, thống kê theo quy định.
21. Thuộc diện kiểm toán bắt buộc nhưng nộp báo cáo không kèm báo cáo kiểm toán, hoặc không công khai báo cáo tài chính theo Luật Kế toán.

Các lỗi trên đều có thể bị xử phạt theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP); phân tích các nhóm vi phạm ngoài báo cáo tài chính có tại bài sai phạm kế toán, kiểm toán thường gặp và mức phạt.

Quy trình tự soát xét trước khi ký báo cáo

1. Đối chiếu bảng cân đối số phát sinh với sổ cái, sổ chi tiết công nợ, kho, tài sản.
2. Chạy các kiểm tra chéo: lợi nhuận – vốn chủ sở hữu, tiền – lưu chuyển tiền tệ, thuế – tờ khai.
3. Rà soát thuyết minh theo đúng mẫu của chế độ đang áp dụng; cấu trúc hệ thống báo cáo xem tại báo cáo tài chính là gì và hệ thống BCTC theo Thông tư 99/2025.
4. Người thứ hai (kế toán trưởng hoặc tư vấn độc lập) soát xét trước khi ký số và nộp.

Câu hỏi thường gặp

Phát hiện sai sót sau khi đã nộp báo cáo tài chính thì làm gì?

Điều chỉnh theo chuẩn mực về thay đổi chính sách, ước tính kế toán và sai sót: sai sót trọng yếu của năm trước được điều chỉnh hồi tố trên báo cáo kỳ sau; nếu ảnh hưởng số thuế phải nộp, khai bổ sung hồ sơ thuế.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có phải lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ không?

Theo Thông tư 133/2016, báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo khuyến khích lập, không bắt buộc với doanh nghiệp nhỏ và vừa; nếu doanh nghiệp chọn Thông tư 99/2025 thì lập đủ hệ thống báo cáo theo thông tư này.

Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15); Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Nghị định 41/2018/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP; Nghị định 17/2012/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.