Vay tiền của cá nhân chỉ là giao dịch liên kết khi cá nhân đó có quan hệ liên kết với doanh nghiệp, ví dụ là thành viên, cổ đông sở hữu từ 25% vốn, là người điều hành, kiểm soát doanh nghiệp, hoặc là người thân của những người này và khoản vay đạt mức luật định. Khoản vay từ nhân viên hay cá nhân bên ngoài không có các quan hệ trên thì không phải giao dịch liên kết, nhưng vẫn phải tuân thủ quy định về chứng từ, thanh toán và thuế. Căn cứ xác định là Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP.
Khi nào vay cá nhân là giao dịch liên kết
| Người cho vay | Có phải bên liên kết? | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp | Có | Quan hệ về vốn |
| Giám đốc, thành viên hội đồng quản trị, người có quyền điều hành, kiểm soát | Có thể | Nghị định 132 quy định trường hợp vay hoặc cho vay với cá nhân điều hành, kiểm soát theo ngưỡng tỷ lệ so với vốn góp của chủ sở hữu; cần đối chiếu ngưỡng cụ thể |
| Vợ, chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột… của người điều hành, kiểm soát | Có thể | Áp dụng như trên đối với các mối quan hệ gia đình được liệt kê |
| Nhân viên không giữ vị trí điều hành, không góp vốn | Không | Giao dịch độc lập |
| Cá nhân bên ngoài không có quan hệ vốn, điều hành | Không | Giao dịch độc lập |
Cách xác định bên liên kết đầy đủ xem tại giao dịch liên kết là gì.
Hệ quả khi khoản vay cá nhân là giao dịch liên kết
- Lãi suất phải theo nguyên tắc giao dịch độc lập: mức lãi suất cần so sánh được với lãi suất vay trên thị trường cho khoản vay tương tự về thời hạn, tài sản bảo đảm, đồng tiền.
- Kê khai trên Phụ lục I cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
- Bị tính vào mức trần 30% EBITDA: doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải áp mức trần cho tổng chi phí lãi vay thuần; cách lập bảng tính xem tại cách tính chi phí lãi vay được trừ khi có giao dịch liên kết.
- Có thể phải lập hồ sơ xác định giá nếu không thuộc diện miễn (doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng).
Nghĩa vụ chung khi vay cá nhân (kể cả không liên kết)
- Hợp đồng vay bằng văn bản: ghi rõ số tiền, thời hạn, lãi suất, phương thức trả.
- Nhận và trả tiền qua ngân hàng: khoản chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được trừ khi tính thuế TNDN; giao dịch qua ngân hàng cũng là bằng chứng khoản vay có thật.
- Khấu trừ thuế TNCN trên tiền lãi trả cho cá nhân theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn.
- Chi phí lãi vay được trừ: doanh nghiệp cần kiểm tra giới hạn lãi suất được trừ đối với khoản vay từ tổ chức, cá nhân không phải tổ chức tín dụng theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
- Lưu ý khi vốn điều lệ chưa góp đủ: lãi vay tương ứng phần vốn điều lệ còn thiếu theo tiến độ góp vốn có rủi ro không được trừ; doanh nghiệp đối chiếu quy định chi phí được trừ tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Ví dụ
Công ty TNHH C có vốn góp 2 tỷ đồng, giám đốc (không góp vốn) cho công ty vay 500 triệu đồng, lãi 10%/năm. Vì giám đốc là người điều hành và khoản vay lớn so với vốn góp, giao dịch có khả năng thuộc diện liên kết; công ty cần kê khai Phụ lục I, chứng minh lãi suất phù hợp thị trường và áp mức trần lãi vay. Nếu người cho vay là một nhân viên kinh doanh không giữ chức vụ quản lý, khoản vay không phải giao dịch liên kết.
Câu hỏi thường gặp
Vay không lãi từ giám đốc có phải kê khai giao dịch liên kết không?
Nếu giám đốc là bên liên kết thì vẫn là giao dịch liên kết và phải kê khai, dù không phát sinh lãi. Rủi ro thuế thấp hơn vì không làm giảm thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp.
Vay của thành viên góp vốn 10% có phải giao dịch liên kết không?
Tỷ lệ sở hữu dưới 25% chưa tạo quan hệ liên kết về vốn. Tuy nhiên nếu thành viên đó đồng thời là người điều hành, kiểm soát doanh nghiệp, cần xem xét theo tiêu chí điều hành.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ lập báo cáo chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
