Chi phí lãi vay được trừ của doanh nghiệp có giao dịch liên kết bằng số nhỏ hơn giữa chi phí lãi vay thuần (tổng lãi vay trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay) và 30% EBITDA; phần vượt được chuyển sang các kỳ sau, tổng thời gian không quá 5 năm. Bài viết này trình bày bảng tính từng bước để kế toán tự lập trên Excel, kèm ví dụ ba năm liên tiếp có phát sinh và sử dụng phần chuyển sang, theo Điều 16 Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP.
Bước 1: Kiểm tra có phải áp dụng mức trần không
- Doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết trong kỳ tính thuế (bất kỳ loại nào, không chỉ khoản vay liên kết) thì áp dụng.
- Từ kỳ tính thuế 2024, khoản vay ngân hàng không làm phát sinh quan hệ liên kết nếu ngân hàng không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn.
- Một số khoản vay được loại trừ theo nghị định (vay ODA, vay ưu đãi của Chính phủ, vay thực hiện chương trình, dự án theo quy định…); tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm không áp dụng.
Phạm vi áp dụng và các khoản loại trừ được phân tích kỹ tại bài khống chế chi phí lãi vay 30% EBITDA.
Bước 2: Lập bảng số liệu đầu vào
| Dòng | Chỉ tiêu | Nguồn số liệu |
|---|---|---|
| (1) | Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | Báo cáo kết quả hoạt động |
| (2) | Tổng chi phí lãi vay trong kỳ | Sổ chi tiết chi phí tài chính, phần lãi vay |
| (3) | Lãi tiền gửi và lãi cho vay | Sổ chi tiết doanh thu tài chính |
| (4) | Chi phí khấu hao trong kỳ | Bảng tính khấu hao tài sản cố định |
Lưu ý: lãi vay đã vốn hóa vào giá trị tài sản không nằm trong chi phí lãi vay của kỳ; chỉ tính phần ghi nhận vào chi phí.
Bước 3: Tính các chỉ tiêu trung gian
- Chi phí lãi vay thuần (5) = (2) − (3).
- EBITDA (6) = (1) + (5) + (4).
- Mức trần (7) = 30% × (6).
- Nếu (5) > (7): phần không được trừ (8) = (5) − (7), ghi nhận để chuyển sang kỳ sau.
- Nếu (5) < (7): khoảng trống (9) = (7) − (5) được dùng để trừ phần chuyển sang từ các năm trước.
Bước 4: Ví dụ ba năm liên tiếp
Công ty B vay công ty mẹ để đầu tư nhà máy. Số liệu (tỷ đồng):
| Chỉ tiêu | Năm 2025 | Năm 2026 | Năm 2027 |
|---|---|---|---|
| (1) Lợi nhuận thuần từ HĐKD | 4,0 | 12,0 | 15,0 |
| (2) Tổng chi phí lãi vay | 9,0 | 6,0 | 5,0 |
| (3) Lãi tiền gửi, cho vay | 0,5 | 0,4 | 0,3 |
| (4) Khấu hao | 6,0 | 6,0 | 5,0 |
| (5) Lãi vay thuần | 8,5 | 5,6 | 4,7 |
| (6) EBITDA | 18,5 | 23,6 | 24,7 |
| (7) Mức trần 30% | 5,55 | 7,08 | 7,41 |
| (8) Phần vượt phát sinh trong năm | 2,95 | 0 | 0 |
| (9) Khoảng trống sử dụng phần chuyển sang | 0 | 1,48 | 1,47 (dùng hết số còn lại) |
| Số chuyển sang còn lại cuối năm | 2,95 | 1,47 | 0 |
Kết quả: năm 2025 công ty phải loại 2,95 tỷ đồng khỏi chi phí được trừ. Năm 2026 được trừ thêm 1,48 tỷ đồng từ phần chuyển sang; năm 2027 trừ nốt 1,47 tỷ đồng, trong giới hạn 5 năm. Nếu áp dụng thuế suất 20%, chênh lệch thuế phải nộp năm 2025 do khống chế là 0,59 tỷ đồng, được “lấy lại” dần ở hai năm sau.
Bước 5: Kê khai và lưu hồ sơ
- Ghi các chỉ tiêu trên vào mục chi phí lãi vay của Phụ lục I và chỉ tiêu điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế trên tờ khai quyết toán TNDN.
- Lập bảng theo dõi phần vượt theo từng năm phát sinh và hạn sử dụng (5 năm), ưu tiên sử dụng phần phát sinh sớm.
- Với số vượt của giai đoạn 2020–2023, áp dụng quy định chuyển tiếp tại Nghị định 20/2025/NĐ-CP.
Câu hỏi thường gặp
EBITDA âm thì tính thế nào?
Khi EBITDA âm hoặc bằng không, mức trần bằng không, nên toàn bộ chi phí lãi vay thuần của năm không được trừ và được chuyển sang các năm sau theo quy định.
Lãi tiền gửi lớn hơn chi phí lãi vay thì sao?
Khi chi phí lãi vay thuần âm hoặc bằng không, doanh nghiệp không bị khống chế trong năm đó và có thể dùng khoảng trống để trừ phần chuyển sang từ năm trước, nếu có.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
