Tài khoản 241 – Xây dựng cơ bản dở dang là tài khoản tài sản dùng để tập hợp chi phí mua sắm TSCĐ phải qua lắp đặt, chạy thử, chi phí đầu tư xây dựng, chi phí sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ và nâng cấp, cải tạo TSCĐ cho đến khi hoàn thành, bàn giao và quyết toán. Tài khoản dùng ở doanh nghiệp không thành lập ban quản lý dự án riêng; có số dư bên Nợ là phần chi phí đang dở dang. Căn cứ áp dụng từ 01/01/2026: Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Thay đổi so với Thông tư 200
- TK 241 giữ số hiệu và tên; có 4 tài khoản cấp 2 thay vì 3.
- TK 2413 đổi tên từ “Sửa chữa lớn TSCĐ” thành “Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ”.
- Bổ sung TK 2414 – Nâng cấp, cải tạo TSCĐ, tách riêng phần chi phí làm tăng năng lực, kéo dài thời gian sử dụng (sẽ ghi tăng nguyên giá) khỏi chi phí sửa chữa định kỳ (phân bổ vào chi phí).
- Doanh nghiệp có ban quản lý dự án hạch toán theo hướng dẫn riêng của TT 99 cho chủ đầu tư.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 241
- Mở chi tiết theo từng dự án, công trình, hạng mục; theo dõi lũy kế chi phí từ khi khởi công đến khi hoàn thành.
- Chỉ vốn hóa chi phí trực tiếp, cần thiết, không thể tránh được để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng; chi phí phát sinh khi dự án bị gián đoạn bất thường không được vốn hóa.
- Chi phí đi vay chỉ vốn hóa khi đáp ứng điều kiện của Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16; chênh lệch tỷ giá trong giai đoạn đầu tư không vốn hóa.
- Công trình hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng chưa quyết toán được ghi tăng tài sản theo giá tạm tính để trích khấu hao, sau đó điều chỉnh theo giá trị quyết toán được duyệt.
- Sửa chữa thường xuyên ghi thẳng vào chi phí trong kỳ, không qua TK 241. Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ theo yêu cầu kỹ thuật tập hợp vào TK 2413, sau đó trích trước hoặc phân bổ qua chi phí chờ phân bổ. Nâng cấp, cải tạo tập hợp vào TK 2414, hoàn thành ghi tăng nguyên giá.
- Dự án bị hủy bỏ: thanh lý, thu hồi; phần không thu hồi được ghi chi phí khác hoặc xác định trách nhiệm bồi thường.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Chi phí mua sắm, đầu tư xây dựng, sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ, nâng cấp, cải tạo TSCĐ, bất động sản đầu tư phát sinh | Giá trị TSCĐ, bất động sản đầu tư hoàn thành đưa vào sử dụng; giá trị sửa chữa định kỳ hoàn thành kết chuyển; chi phí không được duyệt, công trình bị hủy bỏ |
| Số dư bên Nợ: chi phí đầu tư, sửa chữa, nâng cấp dở dang, kể cả công trình đã xong nhưng chưa bàn giao hoặc chưa quyết toán. | |
Tài khoản 241 có 4 tài khoản cấp 2:
- TK 2411 – Mua sắm TSCĐ
- TK 2412 – Xây dựng cơ bản
- TK 2413 – Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ
- TK 2414 – Nâng cấp, cải tạo TSCĐ (mới)
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Mua TSCĐ phải lắp đặt, chạy thử: Nợ TK 2411, Nợ TK 1332 / Có TK 111, 112, 331; hoàn thành: Nợ TK 211 / Có TK 2411.
- Nhận khối lượng xây lắp nhà thầu bàn giao: Nợ TK 2412, Nợ TK 1332 / Có TK 331.
- Chi phí đi vay đủ điều kiện vốn hóa: Nợ TK 2412 / Có TK 111, 112, 335.
- Công trình hoàn thành: Nợ TK 211, 213, 217 / Có TK 2412; khoản chi không được duyệt phải thu hồi: Nợ TK 1388 / Có TK 241.
- Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ: tập hợp Nợ TK 2413, Nợ TK 1332 / Có TK 111, 112, 152, 331; hoàn thành: Nợ TK 242 (hoặc Nợ TK 335 nếu đã trích trước) / Có TK 2413.
- Nâng cấp, cải tạo: tập hợp Nợ TK 2414 / Có TK 112, 331; hoàn thành: Nợ TK 211 / Có TK 2414.
- Dự án bị hủy bỏ: Nợ TK 111, 112 (thu thanh lý), Nợ TK 1388 (bồi thường), Nợ TK 811 / Có TK 241.
Ví dụ
Năm 2026, Công ty Đại Phát xây nhà kho, giao thầu trọn gói:
- Tháng 3: ứng trước cho nhà thầu 500.000.000 đồng: Nợ TK 331 / Có TK 112: 500.000.000.
- Tháng 9: nghiệm thu khối lượng 2.000.000.000 đồng, thuế GTGT 10% 200.000.000 đồng: Nợ TK 2412: 2.000.000.000; Nợ TK 1332: 200.000.000 / Có TK 331: 2.200.000.000.
- Chi phí tư vấn giám sát 80.000.000 đồng chưa thuế: Nợ TK 2412: 80.000.000; Nợ TK 1332: 8.000.000 / Có TK 112: 88.000.000.
- Tháng 10: bàn giao đưa vào sử dụng, chưa quyết toán, ghi theo giá tạm tính: Nợ TK 211 / Có TK 2412: 2.080.000.000.
Năm 2027, giá trị quyết toán được duyệt 2.050.000.000 đồng; 30.000.000 đồng chi phí không được duyệt, nhà thầu phải hoàn lại: Nợ TK 1388 / Có TK 211: 30.000.000; đồng thời điều chỉnh mức khấu hao theo nguyên giá mới.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Hồ sơ: hợp đồng, biên bản nghiệm thu khối lượng, quyết toán công trình, hóa đơn; khoản thanh toán từ 5 triệu đồng qua ngân hàng để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
- Thuế GTGT đầu vào của hoạt động đầu tư được kê khai khấu trừ hoặc đề nghị hoàn theo quy định hiện hành của Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 (đã sửa đổi).
- Trích khấu hao từ khi tài sản đưa vào sử dụng, không chờ quyết toán.
- Kiểm toán viên thường kiểm tra: công trình đã sử dụng nhưng vẫn treo trên TK 241, vốn hóa sai chi phí lãi vay hoặc chi phí sửa chữa thường xuyên.
Câu hỏi thường gặp
Phân biệt TK 2413 và TK 2414 thế nào?
Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ khôi phục năng lực hoạt động ban đầu, chi phí được phân bổ vào chi phí kinh doanh. Nâng cấp, cải tạo làm tăng năng lực, kéo dài thời gian sử dụng hoặc nâng cao chất lượng, chi phí được ghi tăng nguyên giá TSCĐ.
Mua máy không cần lắp đặt có qua TK 241?
Không. Ghi thẳng Nợ TK 211 khi nhận tài sản.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16 – Chi phí đi vay – tra cứu tại vbpl.vn. Xem thêm TK 242 – Chi phí chờ phân bổ.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán quyết toán dự án. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

