Tài khoản 242 – Chi phí chờ phân bổ dùng để phản ánh các chi phí thực tế đã phát sinh nhưng liên quan đến kết quả kinh doanh của nhiều kỳ kế toán, và việc phân bổ dần các khoản này vào chi phí của từng kỳ. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026), tài khoản giữ số hiệu 242 nhưng đổi tên từ “Chi phí trả trước” thành “Chi phí chờ phân bổ” để phản ánh đúng bản chất: chi phí có thể đã trả tiền hoặc chưa trả tiền.
Thay đổi so với Thông tư 200
- Tên tài khoản: TT 200 gọi là “Chi phí trả trước”; TT 99 gọi là “Chi phí chờ phân bổ”. Phạm vi nêu rõ gồm cả chi phí đã trả tiền trước và chi phí chưa trả tiền nhưng liên quan nhiều kỳ.
- Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ: chi phí tập hợp trên TK 2413 (TT 99 đổi tên thành “Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ”), khi hoàn thành mới kết chuyển sang TK 242 để phân bổ.
- Danh mục nội dung: danh mục trong TT 99 không còn liệt kê chi phí thành lập doanh nghiệp, đào tạo, quảng cáo giai đoạn trước hoạt động như TT 200; hướng dẫn tại TK 213 của TT 99 nêu các chi phí này ghi vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Doanh nghiệp nên rà soát số dư chuyển sang năm 2026.
- Trên Báo cáo tình hình tài chính, số dư TK 242 được tách ngắn hạn, dài hạn theo thời gian phân bổ còn lại.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 242
Các khoản thường ghi nhận là chi phí chờ phân bổ:
- Tiền thuê đất, nhà xưởng, kho bãi, văn phòng, cửa hàng và TSCĐ thuê hoạt động trả cho nhiều kỳ.
- Phí bảo hiểm tài sản, cháy nổ, trách nhiệm dân sự, thân xe… trả một lần cho nhiều kỳ.
- Công cụ, dụng cụ, bao bì luân chuyển, đồ dùng cho thuê sử dụng nhiều kỳ.
- Chi phí sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ TSCĐ liên quan nhiều kỳ.
- Chênh lệch lỗ khi bán và thuê lại TSCĐ (giá bán thấp hơn giá trị còn lại với thuê tài chính, hoặc thấp hơn giá trị hợp lý với thuê hoạt động).
- Lợi thế thương mại từ hợp nhất kinh doanh dạng mua tài sản thuần, không tạo quan hệ công ty mẹ – công ty con (trừ hợp nhất dưới sự kiểm soát chung).
- Chi phí khác liên quan nhiều kỳ nhưng không đủ điều kiện là TSCĐ, ví dụ tiền mua tài liệu thăm dò khai thác khoáng sản.
Phương pháp và tiêu thức phân bổ do doanh nghiệp lựa chọn theo tính chất từng khoản (thời gian sử dụng, sản lượng, thời gian đến kỳ sửa chữa tiếp theo…) và phải áp dụng nhất quán. Mỗi khoản được theo dõi chi tiết: số phát sinh, kỳ hạn, số đã phân bổ, số còn lại.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Các khoản chi phí chờ phân bổ phát sinh trong kỳ. | Số chi phí chờ phân bổ đã tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ. |
| Số dư bên Nợ: chi phí chờ phân bổ chưa tính vào chi phí tại thời điểm cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Phát sinh chi phí cần phân bổ nhiều kỳ: Nợ TK 242, Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 111, 112, 331, 334, 338.
- Trả trước tiền thuê hoạt động văn phòng, nhà xưởng: Nợ TK 242, Nợ TK 133 / Có TK 111, 112.
- Xuất công cụ, dụng cụ dùng nhiều kỳ: Nợ TK 242 / Có TK 153.
- Sửa chữa định kỳ TSCĐ hoàn thành: Nợ TK 242 / Có TK 2413.
- Phân bổ định kỳ: Nợ TK 623, 627, 635, 641, 642 / Có TK 242.
- Lợi thế thương mại khi mua một hoạt động kinh doanh bằng tiền: Nợ các TK tài sản (giá trị hợp lý), Nợ TK 242 (lợi thế thương mại) / Có TK 331, 3411 (nợ phải trả gánh chịu), Có TK 111, 112.
Ví dụ
Ngày 01/01/2026, Công ty R trả trước tiền thuê văn phòng 24 tháng, 30.000.000 đồng/tháng chưa thuế GTGT, tổng 720.000.000 đồng, thuế GTGT 10% là 72.000.000 đồng. Cùng ngày, công ty xuất 40 bộ bàn ghế làm việc trị giá 96.000.000 đồng, dự kiến dùng 24 tháng.
- Trả tiền thuê: Nợ TK 242: 720.000.000, Nợ TK 133: 72.000.000 / Có TK 112: 792.000.000.
- Xuất bàn ghế: Nợ TK 242 / Có TK 153: 96.000.000.
- Phân bổ mỗi tháng: tiền thuê 720.000.000 / 24 = 30.000.000; bàn ghế 96.000.000 / 24 = 4.000.000. Bút toán: Nợ TK 642: 34.000.000 / Có TK 242: 34.000.000.
- Tại 31/12/2026, số dư TK 242 còn 12 tháng × 34.000.000 = 408.000.000, toàn bộ phân bổ trong 12 tháng tới nên trình bày là tài sản ngắn hạn.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Bảng phân bổ chi tiết: kiểm toán viên đối chiếu số dư từng khoản với hợp đồng, hóa đơn, thời gian phân bổ còn lại; khoản đã hết thời hạn nhưng chưa phân bổ hết cần xử lý.
- Phân loại ngắn hạn, dài hạn: phần sẽ phân bổ trong 12 tháng tới là ngắn hạn, phần còn lại là dài hạn.
- Công cụ, dụng cụ và TSCĐ: tài sản đủ tiêu chuẩn TSCĐ phải ghi TK 211 và trích khấu hao, không đưa vào TK 242.
- Chi phí được trừ: khoản chi phân bổ phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ; chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thuế TNDN hiện hành (Luật 67/2025/QH15, NĐ 320/2025/NĐ-CP).
Câu hỏi thường gặp
Chi phí chờ phân bổ có giới hạn thời gian tối đa không?
TT 99 không ấn định một thời hạn chung; doanh nghiệp xác định theo tính chất từng khoản, ví dụ thời hạn hợp đồng thuê, thời gian sử dụng hữu ích của công cụ hoặc khoảng cách giữa hai lần sửa chữa định kỳ.
Doanh nghiệp áp dụng TT 133 dùng tài khoản nào?
Doanh nghiệp áp dụng TT 133/2016/TT-BTC vẫn dùng TK 242 – Chi phí trả trước theo hướng dẫn của TT 133.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Thông tư 133/2016/TT-BTC; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

