Tài khoản 156 – Hàng hóa phản ánh giá trị hiện có và biến động tăng, giảm của hàng hóa doanh nghiệp mua về để bán, gồm hàng tại kho, quầy, hàng hóa bất động sản và các tài sản khác nắm giữ để bán lại. Đây là tài khoản hàng tồn kho thuộc loại 1 trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Điểm thay đổi dễ thấy nhất: TT 99 không còn ba tài khoản cấp 2 1561, 1562, 1567 như TT 200.
Thay đổi so với Thông tư 200
- Bỏ tài khoản cấp 2: TT 200 chia 1561 (Giá mua hàng hóa), 1562 (Chi phí thu mua hàng hóa), 1567 (Hàng hóa bất động sản). TT 99 chỉ quy định TK 156 cấp 1; doanh nghiệp tự mở chi tiết theo loại hàng, hàng hóa bất động sản, hoặc tách giá mua và chi phí thu mua nếu cần quản trị.
- Phạm vi được nêu rõ hơn: ngoài vật tư, sản phẩm mua để bán, TK 156 còn phản ánh tài sản khác mua để bán lại (trừ chứng khoán kinh doanh) như thẻ điện thoại, quyền sử dụng dịch vụ, quyền nhận hàng hóa, phiếu quà tặng, phiếu giảm giá.
- Chi phí thu mua nhỏ: chi phí thu mua có giá trị nhỏ liên quan nhiều mặt hàng được phép ghi ngay vào giá vốn hàng bán, thay vì phân bổ.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 156
- Giá gốc theo Chuẩn mực kế toán số 02 – Hàng tồn kho: giá mua, chi phí thu mua (vận chuyển, bốc xếp, bảo hiểm, thuê kho bãi, hao hụt tự nhiên trong định mức), thuế nhập khẩu, thuế TTĐB, thuế bảo vệ môi trường và thuế GTGT hàng nhập khẩu nếu không được khấu trừ. Chi phí gia công, sơ chế, tân trang làm tăng giá trị hoặc khả năng bán được cộng vào giá gốc.
- Hàng mua vừa để bán vừa để dùng cho sản xuất mà không tách được mục đích thì ghi vào TK 152.
- Không ghi vào TK 156: hàng nhận bán hộ, giữ hộ; hàng mua làm nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ. Trong ủy thác xuất nhập khẩu, chỉ bên giao ủy thác dùng TK 156.
- Kế toán chi tiết theo từng kho, từng loại, từng mặt hàng, cả số lượng và giá trị. Giá xuất kho tính theo phương pháp doanh nghiệp đã chọn và áp dụng nhất quán.
- Hàng hóa bất động sản gồm quyền sử dụng đất, nhà, cơ sở hạ tầng mua để bán trong kỳ kinh doanh thông thường, và bất động sản đầu tư chuyển sang khi bắt đầu triển khai để bán.
- Cuối kỳ, nếu giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho (TK 2294).
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Giá gốc hàng mua nhập kho; trị giá hàng thuê ngoài gia công (giá mua và chi phí gia công); hàng đã bán bị trả lại; hàng thừa khi kiểm kê; hàng hóa bất động sản mua vào hoặc chuyển từ BĐSĐT sang. | Trị giá hàng xuất bán, giao đại lý, gửi gia công, dùng cho sản xuất kinh doanh; chiết khấu thương mại, giảm giá được hưởng; hàng trả lại người bán; hàng thiếu khi kiểm kê; hàng hóa bất động sản đã bán hoặc chuyển thành BĐSĐT, TSCĐ. |
| Số dư bên Nợ: trị giá thực tế hàng hóa tồn kho cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Mua hàng trong nước nhập kho: Nợ TK 156, Nợ TK 1331 / Có TK 111, 112, 141, 331.
- Nhập khẩu hàng hóa: Nợ TK 156 / Có TK 331, Có TK 3333 (thuế nhập khẩu), Có TK 3332, 33381 (nếu có). Thuế GTGT hàng nhập khẩu được khấu trừ: Nợ TK 1331 / Có TK 33312; nếu không được khấu trừ thì cộng vào giá gốc (Nợ TK 156 / Có TK 33312).
- Có hóa đơn nhưng cuối kỳ hàng chưa về: Nợ TK 151, Nợ TK 1331 / Có TK 331; kỳ sau hàng về Nợ TK 156 / Có TK 151.
- Chi phí thu mua: Nợ TK 156 (hoặc TK 632 nếu giá trị nhỏ), Nợ TK 1331 / Có TK 111, 112, 331.
- Chiết khấu thương mại, giảm giá được hưởng sau khi mua: Nợ TK 331, 111, 112 / Có TK 156 (phần hàng còn tồn), Có TK 632 (phần đã bán), Có TK 1331.
- Trả lại hàng cho người bán: Nợ TK 331, 111, 112 / Có TK 156, Có TK 1331.
- Xuất bán: Nợ TK 632 / Có TK 156; đồng thời ghi doanh thu Nợ TK 131, 111, 112 / Có TK 511, 33311.
- Gửi bán đại lý, ký gửi: Nợ TK 157 / Có TK 156.
- Dùng hàng để khuyến mại, quảng cáo không thu tiền, không kèm điều kiện mua hàng: Nợ TK 641 / Có TK 156.
- Kiểm kê thiếu chưa rõ nguyên nhân: Nợ TK 1381 / Có TK 156; thừa: Nợ TK 156 / Có TK 3381.
Ví dụ
Tháng 5/2026, Công ty thương mại N mua 1.000 thùng hàng giá 500.000 đồng/thùng chưa thuế, thuế GTGT 10%, chưa trả tiền; chi phí vận chuyển về kho 5.500.000 đồng (gồm thuế GTGT 500.000) trả bằng chuyển khoản.
- Nhập kho: Nợ TK 156: 500.000.000, Nợ TK 1331: 50.000.000 / Có TK 331: 550.000.000.
- Vận chuyển: Nợ TK 156: 5.000.000, Nợ TK 1331: 500.000 / Có TK 112: 5.500.000.
- Giá gốc bình quân: 505.000.000 / 1.000 = 505.000 đồng/thùng.
Trong tháng N bán 600 thùng, giá bán chưa thuế 650.000 đồng/thùng, khách chưa trả tiền:
- Giá vốn: Nợ TK 632 / Có TK 156: 600 × 505.000 = 303.000.000.
- Doanh thu: Nợ TK 131: 429.000.000 / Có TK 511: 390.000.000, Có TK 33311: 39.000.000.
Cuối tháng N được nhà cung cấp giảm giá 10.000 đồng/thùng cho cả lô (chưa thuế), trừ vào công nợ: tổng 10.000.000, trong đó phân bổ cho 400 thùng còn tồn 4.000.000 và 600 thùng đã bán 6.000.000. Bút toán: Nợ TK 331: 11.000.000 / Có TK 156: 4.000.000, Có TK 632: 6.000.000, Có TK 1331: 1.000.000.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Kiểm kê cuối năm: biên bản kiểm kê có chữ ký đầy đủ, đối chiếu thẻ kho với sổ kế toán; chênh lệch phải xử lý trước khi khóa sổ.
- Hàng tồn lâu, chậm luân chuyển: kiểm toán viên xem xét giá trị thuần có thể thực hiện được và mức dự phòng; dự phòng được trừ khi tính thuế TNDN theo quy định trích lập hiện hành (TT 48/2019/TT-BTC áp dụng không quá 31/12/2026).
- Thuế GTGT đầu vào: hàng mua từ 5 triệu đồng (gồm thuế) phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ.
- Hàng khuyến mại, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ: kiểm tra nghĩa vụ thuế GTGT đầu ra và hồ sơ chương trình khuyến mại.
Câu hỏi thường gặp
Có còn hạch toán chi phí thu mua vào TK 1562 không?
TT 99 không quy định TK 1562. Doanh nghiệp ghi chi phí thu mua vào TK 156 (có thể mở chi tiết riêng nếu muốn theo dõi) hoặc ghi thẳng vào giá vốn nếu giá trị nhỏ, liên quan nhiều mặt hàng.
Bất động sản mua để bán ghi TK nào?
Ghi vào TK 156, mở chi tiết hàng hóa bất động sản. Bất động sản nắm giữ chờ tăng giá hoặc cho thuê thì ghi vào TK 217 – Bất động sản đầu tư.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho; Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

