Tài khoản 155 – Sản phẩm dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động của sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra, gồm thành phẩm, bán thành phẩm và thành phẩm bất động sản. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026), tài khoản giữ số hiệu 155 nhưng đổi tên từ “Thành phẩm” thành “Sản phẩm” và mở rộng phạm vi sang cả bán thành phẩm. Đây là tài khoản hàng tồn kho (loại 1), nhận giá trị kết chuyển từ TK 154.
Thay đổi so với Thông tư 200
- Tên tài khoản: TT 200 là “Thành phẩm”; TT 99 là “Sản phẩm”, bao gồm thành phẩm (đã qua công đoạn cuối, kiểm nghiệm đạt và nhập kho) và bán thành phẩm (mới hoàn thành một hoặc một số công đoạn, trừ công đoạn cuối).
- Tài khoản cấp 2: theo danh mục Phụ lục II, TK 155 không còn 1551 – Thành phẩm nhập kho và 1557 – Thành phẩm bất động sản như TT 200. Doanh nghiệp tự mở chi tiết (thành phẩm, bán thành phẩm, thành phẩm bất động sản…).
- Hàng bán bị trả lại ghi Nợ TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu (TT 99 không chi tiết cấp 2 cho TK 521).
Nguyên tắc kế toán tài khoản 155
- Giá gốc sản phẩm tự sản xuất là giá thành sản xuất: nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung và chi phí liên quan trực tiếp khác. Chi phí sản xuất chung cố định phân bổ theo công suất bình thường; phần không phân bổ ghi vào giá vốn.
- Không tính vào giá gốc: chi phí vượt mức bình thường; chi phí bảo quản (trừ khoản cần thiết cho công đoạn sản xuất tiếp theo); chi phí bán hàng; chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Sản phẩm thuê gia công: giá thành thực tế gồm vật liệu, tiền thuê gia công và chi phí liên quan trực tiếp.
- Thành phẩm bất động sản (quyền sử dụng đất, nhà, cơ sở hạ tầng doanh nghiệp làm chủ đầu tư để bán): giá gốc gồm chi phí đầu tư, xây dựng thực tế đã phát sinh và có biên bản nghiệm thu khối lượng.
- Ủy thác xuất khẩu: TK 155 chỉ dùng ở bên giao ủy thác; bên nhận ủy thác chỉ giữ hộ.
- Giá tạm tính: nếu ghi sổ hằng ngày theo giá kế hoạch, định mức, cuối kỳ phải điều chỉnh về giá thành thực tế.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Trị giá sản phẩm nhập kho; sản phẩm thừa khi kiểm kê. | Trị giá thực tế sản phẩm xuất kho (bán, gửi bán, dùng nội bộ, góp vốn); sản phẩm thiếu hụt khi kiểm kê. |
| Số dư bên Nợ: trị giá thực tế sản phẩm tồn kho cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Nhập kho sản phẩm hoàn thành hoặc thuê gia công xong: Nợ TK 155 / Có TK 154.
- Xuất bán (kể cả bàn giao thành phẩm bất động sản): Nợ TK 632 / Có TK 155.
- Xuất gửi đại lý, gửi bán: Nợ TK 157 / Có TK 155.
- Hàng bán bị trả lại: Nợ TK 521, Nợ TK 33311 / Có TK 111, 112, 131; đồng thời nhập lại kho Nợ TK 155 / Có TK 632.
- Dùng nội bộ: Nợ TK 641, 642, 241, 211 / Có TK 155, Có TK 3331 (nếu có).
- Chuyển cho đơn vị trực thuộc không hạch toán doanh thu: Nợ TK 136 / Có TK 155.
- Góp vốn bằng sản phẩm: Nợ TK 221, 222, 228 (giá đánh giá lại), Nợ TK 811 (nếu đánh giá giảm) / Có TK 155, Có TK 711 (nếu đánh giá tăng).
Ví dụ
Công ty Y tính giá xuất kho theo bình quân gia quyền cuối tháng. Tháng 07/2026: tồn đầu 1.000 sản phẩm, trị giá 82.000.000 đồng; nhập kho từ sản xuất 4.000 sản phẩm, giá thành 338.000.000 đồng. Trong tháng xuất bán 3.500 sản phẩm, giá bán chưa thuế 120.000 đồng/sản phẩm, thuế GTGT 10%; khách trả lại 100 sản phẩm do lỗi bao bì.
- Nhập kho: Nợ TK 155 / Có TK 154: 338.000.000.
- Đơn giá bình quân: (82.000.000 + 338.000.000) / 5.000 = 84.000 đồng.
- Giá vốn bán: 3.500 × 84.000 = 294.000.000. Nợ TK 632 / Có TK 155: 294.000.000. Doanh thu: Nợ TK 131: 462.000.000 / Có TK 511: 420.000.000, Có TK 33311: 42.000.000.
- Hàng trả lại: Nợ TK 521: 12.000.000, Nợ TK 33311: 1.200.000 / Có TK 131: 13.200.000; nhập lại kho Nợ TK 155 / Có TK 632: 8.400.000.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Chuyển đổi số dư: số dư TK 1551, 1557 theo TT 200 cần được chuyển sang tài khoản chi tiết của TK 155 theo TT 99 với cùng giá trị.
- Kiểm kê và cắt kỳ: đối chiếu phiếu xuất kho, hóa đơn, biên bản giao hàng quanh ngày khóa sổ để bảo đảm giá vốn ghi nhận cùng kỳ với doanh thu.
- Hàng cho, biếu, tặng, khuyến mại: xác định đúng nghĩa vụ thuế GTGT đầu ra và lưu hồ sơ chương trình.
- Dự phòng giảm giá: sản phẩm chậm luân chuyển, lỗi mốt, giá bán dưới giá thành cần xem xét trích lập qua TK 2294; mục đích thuế đối chiếu TT 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi TT 24/2022), áp dụng không quá 31/12/2026.
- Giá thành: kiểm toán viên kiểm tra việc phân bổ chi phí sản xuất chung cố định theo công suất bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Bán thành phẩm có ghi vào TK 155 không?
Có. Theo TT 99, TK 155 bao gồm cả bán thành phẩm nhập kho; doanh nghiệp nên mở chi tiết để tách với thành phẩm.
Hàng mua về để bán có ghi TK 155 không?
Không. Hàng mua về để bán là hàng hóa, ghi vào TK 156. TK 155 chỉ dùng cho sản phẩm do doanh nghiệp tự sản xuất hoặc thuê gia công.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho; Thông tư 48/2019/TT-BTC – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

