22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 153 – Công cụ, dụng cụ dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động của các tư liệu lao động không đủ tiêu chuẩn về giá trị hoặc thời gian sử dụng để ghi nhận là tài sản cố định, như dụng cụ sản xuất, đồ dùng văn phòng, bao bì luân chuyển, đồ dùng cho thuê, quần áo bảo hộ. Đây là tài khoản hàng tồn kho (loại 1) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Công cụ, dụng cụ được quản lý và hạch toán tương tự nguyên liệu, vật liệu.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • TT 99 giữ nguyên số hiệu và tên tài khoản. Theo danh mục Phụ lục II, TK 153 không còn các tài khoản cấp 2 1531–1534 (công cụ dụng cụ; bao bì luân chuyển; đồ dùng cho thuê; thiết bị, phụ tùng thay thế) như TT 200. Doanh nghiệp tự mở chi tiết theo nhu cầu quản lý.
  • Công cụ dùng nhiều kỳ được phân bổ qua TK 242 – Chi phí chờ phân bổ (TT 200 gọi là Chi phí trả trước).

Nguyên tắc kế toán tài khoản 153

  • Phạm vi: các tư liệu lao động không đủ tiêu chuẩn TSCĐ theo quy định hiện hành, ví dụ đà giáo, ván khuôn, dụng cụ gá lắp chuyên dùng trong xây lắp; bao bì bán kèm hàng hóa có tính tiền riêng; dụng cụ bằng thủy tinh, sành sứ; phương tiện quản lý, đồ dùng văn phòng; quần áo, giày dép chuyên dùng.
  • Giá gốc: xác định tương tự TK 152 (giá mua, thuế không được hoàn lại, chi phí thu mua).
  • Theo dõi sau khi xuất dùng: công cụ đã xuất dùng vẫn phải theo dõi về hiện vật và giá trị trên sổ chi tiết theo nơi sử dụng, đối tượng thuê và người chịu trách nhiệm vật chất.
  • Ghi nhận chi phí: công cụ giá trị nhỏ có thể tính toàn bộ một lần vào chi phí khi xuất dùng; công cụ liên quan nhiều kỳ đưa vào TK 242 và phân bổ dần theo thời gian hoặc mức độ sử dụng.
  • Ngoại tệ: công cụ mua bằng ngoại tệ ghi theo tỷ giá giao dịch thực tế, hướng dẫn tại TK 413.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Trị giá thực tế công cụ nhập kho do mua ngoài, tự chế, thuê gia công, nhận góp vốn; công cụ cho thuê nhập lại kho; công cụ thừa khi kiểm kê. Trị giá thực tế công cụ xuất dùng, cho thuê, góp vốn; chiết khấu thương mại, giảm giá, trả lại người bán; công cụ thiếu khi kiểm kê.
Số dư bên Nợ: trị giá thực tế công cụ, dụng cụ tồn kho cuối kỳ.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Mua công cụ nhập kho: Nợ TK 153, Nợ TK 1331 / Có TK 111, 112, 141, 331.
  2. Nhận chiết khấu thương mại, giảm giá sau khi mua: Nợ TK 111, 112, 331 / Có TK 153 (phần còn tồn), Có TK 154, 627, 641, 642, 242 (phần đã xuất dùng), Có TK 1331.
  3. Xuất dùng công cụ giá trị nhỏ, tính một lần: Nợ TK 623, 627, 641, 642 / Có TK 153.
  4. Xuất dùng công cụ dùng nhiều kỳ: Nợ TK 242 / Có TK 153; định kỳ phân bổ Nợ TK 623, 627, 641, 642 / Có TK 242.
  5. Cho thuê công cụ: khi xuất cho thuê Nợ TK 242 / Có TK 153; phân bổ vào giá vốn hoạt động cho thuê Nợ TK 632 / Có TK 242; doanh thu cho thuê Nợ TK 111, 112, 131 / Có TK 511, Có TK 3331.
  6. Kiểm kê thiếu chưa rõ nguyên nhân: Nợ TK 1381 / Có TK 153; thừa: Nợ TK 153 / Có TK 3381.

Ví dụ

Ngày 01/02/2026, Công ty V mua 20 máy khoan cầm tay, giá chưa thuế 3.600.000 đồng/chiếc, thuế GTGT 10%, thanh toán chuyển khoản; xuất ngay toàn bộ cho phân xưởng, dự kiến sử dụng 18 tháng. Cùng ngày mua 50 bộ quần áo bảo hộ 300.000 đồng/bộ (chưa thuế), xuất dùng một lần.

  • Mua máy khoan: Nợ TK 153: 72.000.000, Nợ TK 1331: 7.200.000 / Có TK 112: 79.200.000.
  • Xuất dùng: Nợ TK 242 / Có TK 153: 72.000.000. Phân bổ mỗi tháng: 72.000.000 / 18 = 4.000.000, ghi Nợ TK 627 / Có TK 242.
  • Quần áo bảo hộ: Nợ TK 153: 15.000.000, Nợ TK 1331: 1.500.000 / Có TK 112: 16.500.000; xuất dùng Nợ TK 627 / Có TK 153: 15.000.000.
  • Đến 31/12/2026 (11 tháng), số chưa phân bổ của máy khoan là 7 × 4.000.000 = 28.000.000 đồng, trình bày là tài sản ngắn hạn.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Phân loại TSCĐ hay công cụ: căn cứ tiêu chuẩn giá trị và thời gian sử dụng theo quy định hiện hành về quản lý, khấu hao TSCĐ (TT 45/2013/TT-BTC tiếp tục áp dụng, không quá 31/12/2026). Ghi tài sản đủ tiêu chuẩn TSCĐ vào công cụ để phân bổ nhanh có thể bị loại chi phí.
  • Thời gian phân bổ: nên quy định trong quy chế tài chính và áp dụng nhất quán; cơ quan thuế và kiểm toán viên sẽ đối chiếu với thời gian sử dụng thực tế.
  • Theo dõi hiện vật: lập sổ theo dõi công cụ đang dùng theo bộ phận; công cụ hỏng, mất trước khi phân bổ hết cần biên bản để xử lý phần giá trị còn lại.
  • Chứng từ: hóa đơn hợp lệ; thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên bằng phương thức không dùng tiền mặt.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ được phân bổ tối đa bao nhiêu năm?

Chế độ kế toán không ấn định một thời hạn chung; doanh nghiệp xác định theo thời gian sử dụng dự kiến hoặc mức độ tham gia vào sản xuất kinh doanh. Khi tính chi phí được trừ, doanh nghiệp nên đối chiếu thêm quy định thuế TNDN hiện hành.

Không còn TK 1534, phụ tùng thay thế hạch toán vào đâu?

Phụ tùng dùng thay thế, sửa chữa máy móc thường là vật tư thay thế, ghi vào TK 152. Thiết bị, phụ tùng có tính chất công cụ có thể theo dõi trên tài khoản chi tiết do doanh nghiệp tự mở thuộc TK 153.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho; Thông tư 45/2013/TT-BTC – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x