Luật Các tổ chức tín dụng: văn bản hiện hành, lưu ý khi vay vốn

Văn bản hiện hành điều chỉnh hoạt động ngân hàng là Luật Các tổ chức tín dụng 32/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2024, thay Luật 47/2010/QH12 và Luật sửa đổi 17/2017/QH14. Với doanh nghiệp đi vay, luật mới không làm thay đổi bản chất quan hệ tín dụng nhưng yêu cầu minh bạch thông tin khách hàng và người có liên quan cao hơn. Doanh nghiệp nên chuẩn bị báo cáo tài chính, hồ sơ thuế và thông tin sở hữu rõ ràng trước khi đề nghị vay.

Luật Các tổ chức tín dụng hiện hành gồm những văn bản nào

Các nghị định, thông tư của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn về cho vay, phân loại nợ, bảo đảm tiền vay được ban hành và cập nhật thường xuyên. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật thay vì dựa vào tóm tắt cũ. Bài viết trước đây tại địa chỉ này giới thiệu Luật sửa đổi 2017 – nội dung đó nay chỉ còn giá trị lịch sử.

Những thay đổi doanh nghiệp đi vay cần biết

Minh bạch thông tin khách hàng và người có liên quan

Luật 32/2024 chú trọng kiểm soát rủi ro tập trung tín dụng vào một nhóm khách hàng. Khách hàng có dư nợ lớn có thể được yêu cầu cung cấp thông tin về người có liên quan (công ty mẹ, công ty con, thành viên góp vốn, người quản lý). Doanh nghiệp thuộc tập đoàn hoặc nhóm công ty cần chuẩn bị sơ đồ sở hữu và cập nhật kịp thời khi có thay đổi.

Giới hạn cấp tín dụng

Luật quy định giới hạn tổng mức cấp tín dụng cho một khách hàng và cho khách hàng cùng người có liên quan, tính theo tỷ lệ vốn tự có của tổ chức tín dụng và có lộ trình điều chỉnh. Hệ quả thực tế: nhóm doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn có thể phải chia khoản vay cho nhiều ngân hàng hoặc vay hợp vốn. Tỷ lệ cụ thể cần đối chiếu điều khoản luật và quy định chuyển tiếp.

Sử dụng vốn vay đúng mục đích

Ngân hàng phải kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay. Doanh nghiệp cần lưu đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ giải ngân để chứng minh mục đích; giải ngân sai mục đích có thể dẫn đến thu hồi nợ trước hạn.

Hồ sơ tài chính, kế toán khi vay vốn

1. Báo cáo tài chính: báo cáo được kiểm toán giúp tăng độ tin cậy khi thẩm định, đặc biệt với khoản vay trung, dài hạn.
2. Tình hình nghĩa vụ thuế: nợ thuế quá hạn là điểm trừ lớn khi xếp hạng tín dụng; nên kiểm tra tra cứu nghĩa vụ thuế trước khi nộp hồ sơ.
3. Kế hoạch dòng tiền: trình bày nguồn trả nợ gốc, lãi phù hợp với kỳ hạn vay.
4. Tài sản bảo đảm: hồ sơ pháp lý tài sản, hợp đồng bảo đảm và đăng ký biện pháp bảo đảm theo Bộ luật Dân sự.

Chi phí lãi vay ngân hàng dưới góc độ thuế

Lãi vay ngân hàng phục vụ sản xuất, kinh doanh là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu có hợp đồng, chứng từ hợp lệ. Theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP, tổ chức tín dụng không được coi là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn vào doanh nghiệp. Nhờ đó, nhiều khoản vay ngân hàng thông thường không còn bị đưa vào phạm vi giao dịch liên kết. Doanh nghiệp có giao dịch liên kết vẫn phải áp dụng giới hạn chi phí lãi vay 30% EBITDA; chi tiết xem bài khống chế chi phí lãi vay 30% EBITDA.

Với khoản vay từ cá nhân hoặc doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng, lãi suất thỏa thuận chịu giới hạn của Bộ luật Dân sự; xem các quy định về hợp đồng trong Bộ luật Dân sự 2015.

Câu hỏi thường gặp

Luật Các tổ chức tín dụng 2010 còn áp dụng không?

Không. Luật 47/2010/QH12 và Luật sửa đổi 17/2017/QH14 đã hết hiệu lực từ 01/07/2024, khi Luật 32/2024/QH15 có hiệu lực.

Ngân hàng cho vay có phải là bên liên kết của doanh nghiệp không?

Theo Nghị định 20/2025/NĐ-CP, tổ chức tín dụng không là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn vào doanh nghiệp đi vay.

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc nộp báo cáo kiểm toán khi vay không?

Luật không bắt buộc chung; tùy chính sách thẩm định của từng ngân hàng. Tuy nhiên báo cáo được kiểm toán thường giúp hồ sơ được đánh giá thuận lợi hơn.

Nguồn tham khảo: Luật Các tổ chức tín dụng 32/2024/QH15; Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13; Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.