Doanh nghiệp FDI và yêu cầu kiểm toán tại Việt Nam

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam thuộc diện bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính năm, không phụ thuộc quy mô doanh thu, lao động hay tài sản. Nghĩa vụ này quy định tại Luật Kiểm toán độc lập và Nghị định 17/2012/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP); báo cáo kiểm toán phải đính kèm khi nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan nhà nước.

Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI, kéo theo sự xuất hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng kinh doanh, các doanh nghiệp FDI cũng phải tuân thủ chặt chẽ quy định pháp lý, đặc biệt là yêu cầu kiểm toán báo cáo tài chính. Đây không chỉ là thủ tục bắt buộc mà còn là công cụ quan trọng giúp minh bạch tài chính, củng cố niềm tin với công ty mẹ, cơ quan quản lý và nhà đầu tư quốc tế.

Cơ sở pháp lý về kiểm toán FDI

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoạt động tại Việt Nam phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý liên quan đến kiểm toán, nhằm đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ luật pháp Việt Nam.

Trước hết, Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15) là nền tảng pháp lý quan trọng, quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và đơn vị kiểm toán độc lập trong việc lập và kiểm toán báo cáo tài chính. Đây là căn cứ để xác định đối tượng bắt buộc kiểm toán, trong đó có doanh nghiệp FDI.

• Bạn nên xem: Khi nào doanh nghiệp Việt Nam cần kiểm toán ?

Tiếp theo, Nghị định 17/2012/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP) cụ thể hóa phạm vi áp dụng. Theo đó, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là đối tượng kiểm toán bắt buộc không phụ thuộc quy mô (khác với tiêu chí 2/3 chỉ áp dụng cho nhóm doanh nghiệp quy mô lớn mới bổ sung). Tất cả doanh nghiệp FDI, từ công ty 100% vốn nước ngoài đến các liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, đều bắt buộc phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm. Báo cáo này không chỉ nộp cho cơ quan quản lý Việt Nam như cơ quan thuế, cơ quan thống kê, cơ quan đăng ký đầu tư (nay thuộc Sở Tài chính hoặc ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế), mà còn thường xuyên được gửi về công ty mẹ hoặc tập đoàn ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính ban hành chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), chế độ kế toán doanh nghiệp (từ 01/01/2026 là Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC) và hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA). Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp FDI còn phải lập báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS) – tại Việt Nam việc áp dụng IFRS hiện vẫn theo lộ trình tự nguyện của Quyết định 345/QĐ-BTC – để đáp ứng nhu cầu báo cáo song song cho công ty mẹ. Điều này làm cho quá trình kiểm toán doanh nghiệp FDI có yêu cầu cao hơn so với doanh nghiệp trong nước.

Tóm lại, về pháp lý, doanh nghiệp FDI không chỉ bắt buộc kiểm toán tại Việt Nam mà còn phải đảm bảo báo cáo phù hợp với cả chuẩn mực quốc tế, nhằm minh bạch hóa hoạt động và củng cố niềm tin với nhà đầu tư toàn cầu.

Đối tượng FDI phải kiểm toán

Theo quy định pháp luật hiện hành, hầu hết các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đều thuộc diện bắt buộc kiểm toán. Cụ thể, nhóm đối tượng chính bao gồm:

1. Công ty 100% vốn nước ngoài

Đây là hình thức phổ biến nhất, khi nhà đầu tư nước ngoài sở hữu toàn bộ vốn điều lệ. Doanh nghiệp phải lập và kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm để nộp cho cơ quan quản lý Việt Nam và gửi về công ty mẹ.

2. Doanh nghiệp liên doanh

Các công ty được thành lập từ sự góp vốn giữa nhà đầu tư Việt Nam và nước ngoài. Trong trường hợp này, báo cáo tài chính kiểm toán vừa để tuân thủ luật pháp Việt Nam, vừa để minh bạch hóa quyền lợi giữa các bên góp vốn.

3. Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam

Là đối tượng đặc thù chịu sự quản lý chặt chẽ, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm để đảm bảo an toàn hệ thống tài chính và lòng tin của khách hàng.

4. Dự án có sử dụng vốn nhà nước

Ngoài báo cáo tài chính năm, pháp luật còn yêu cầu kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành đối với một số dự án sử dụng vốn nhà nước (như dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A). Dự án FDI thuần vốn tư nhân không thuộc nhóm này; doanh nghiệp FDI tham gia dự án có vốn nhà nước (ví dụ liên doanh với doanh nghiệp nhà nước) cần đối chiếu quy định cụ thể.

Tóm lại, bất kể là công ty 100% vốn nước ngoài, liên doanh hay chi nhánh ngân hàng quốc tế, kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm là nghĩa vụ bắt buộc đối với các doanh nghiệp FDI. Điều này vừa giúp tuân thủ pháp lý, vừa tạo niềm tin cho cổ đông, đối tác và thị trường.

Mục đích của kiểm toán FDI

Kiểm toán đối với doanh nghiệp FDI không chỉ đơn thuần là một thủ tục pháp lý bắt buộc, mà còn mang nhiều ý nghĩa chiến lược trong hoạt động kinh doanh.

1. Đảm bảo minh bạch tài chính với cơ quan quản lý Việt Nam

Các báo cáo kiểm toán là cơ sở để cơ quan thuế, cơ quan đăng ký đầu tư hay Ngân hàng Nhà nước đánh giá tính trung thực và hợp pháp của số liệu tài chính. Đây là cách Nhà nước kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp FDI, đặc biệt với những ngành nghề nhạy cảm như ngân hàng, bảo hiểm hay chứng khoán.

2. Cung cấp thông tin chính xác cho công ty mẹ và nhà đầu tư nước ngoài

Doanh nghiệp FDI thường phải báo cáo song song cho cả Việt Nam và tập đoàn toàn cầu. Với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, số liệu đã kiểm toán còn là đầu vào cho hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết – xem chuyển giá trong doanh nghiệp FDI. Kiểm toán giúp đảm bảo rằng số liệu tài chính tại chi nhánh Việt Nam phản ánh đúng thực tế, đồng bộ với chuẩn mực quốc tế, tránh sai lệch ảnh hưởng đến chiến lược toàn cầu.

3. Tăng cường uy tín và niềm tin với đối tác

Một báo cáo tài chính đã được kiểm toán không chỉ có giá trị trong nội bộ, mà còn là “tấm hộ chiếu tài chính” khi doanh nghiệp làm việc với ngân hàng, đối tác, hoặc tham gia đấu thầu, M&A. Sự minh bạch được chứng minh bằng kiểm toán giúp FDI dễ dàng mở rộng hợp tác và tiếp cận nguồn vốn.

4. Hỗ trợ chiến lược phát triển lâu dài

Ngoài yếu tố tuân thủ, kiểm toán còn chỉ ra những rủi ro tiềm ẩn, sai sót trong quản lý và đưa ra khuyến nghị cải thiện. Nhờ đó, doanh nghiệp FDI có thể hoàn thiện hệ thống quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững tại thị trường Việt Nam.

Kiểm toán là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, không chỉ nhằm tuân thủ pháp luật mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho hoạt động kinh doanh. Báo cáo kiểm toán minh bạch giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín, tăng cường niềm tin với công ty mẹ, cơ quan quản lý và đối tác quốc tế. Để đạt hiệu quả cao nhất, các doanh nghiệp FDI nên hợp tác với đơn vị kiểm toán uy tín, am hiểu cả chuẩn mực Việt Nam lẫn quốc tế, biến kiểm toán từ nghĩa vụ thành đòn bẩy phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp FDI mới thành lập, chưa có doanh thu có phải kiểm toán không?

Có. Nghĩa vụ kiểm toán báo cáo tài chính năm áp dụng cho doanh nghiệp FDI kể cả khi mới hoạt động hoặc chưa phát sinh doanh thu. Với năm đầu tiên ngắn, doanh nghiệp có thể cân nhắc kỳ kế toán đầu tiên theo quy định của Luật Kế toán.

Doanh nghiệp FDI có được dùng IFRS thay cho VAS không?

Báo cáo nộp cơ quan nhà nước Việt Nam vẫn lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam (Thông tư 99/2025/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC nếu là DNNVV), trừ trường hợp được phép áp dụng IFRS theo lộ trình của Bộ Tài chính. Báo cáo theo IFRS cho công ty mẹ là báo cáo bổ sung.

Doanh nghiệp FDI cần lưu ý gì khác ngoài kiểm toán?

Nên rà soát giao dịch liên kết với công ty mẹ, lập hồ sơ chuyển giá nếu không thuộc diện miễn. Tham khảo quy định pháp luật về kiểm toán doanh nghiệp để nắm khung chung.

Nguồn tham khảo: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15); Nghị định 17/2012/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP; Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15); Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Tra cứu văn bản gốc tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.