Doanh nghiệp FDI cần lưu ý gì khi lập báo cáo tài chính cuối năm?

Doanh nghiệp FDI khi lập báo cáo tài chính cuối năm cần đặc biệt lưu ý tính chính xác của số liệu kế toán, giao dịch liên kết, ngoại tệ, thuế và sự khác biệt giữa yêu cầu báo cáo tại Việt Nam với tập đoàn mẹ. Đây cũng là thời điểm doanh nghiệp cần rà soát các khoản mục có khả năng phát sinh điều chỉnh trước khi khóa sổ và lập báo cáo. Việc chuẩn bị sớm giúp hạn chế sai lệch số liệu, giảm thời gian giải trình và chủ động hơn khi bước vào kỳ kiểm toán báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp FDI cần lưu ý những gì khi lập báo cáo tài chính cuối năm?

Khi lập báo cáo tài chính cuối năm, doanh nghiệp FDI cần rà soát đồng thời số liệu kế toán, nghĩa vụ thuế và các giao dịch phát sinh với công ty mẹ hoặc bên liên kết. Những khoản mục dưới đây thường cần được kiểm tra kỹ vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của báo cáo và phát sinh yêu cầu điều chỉnh trong quá trình kiểm toán.

Giao dịch liên kết cần được rà soát thế nào trước khi khóa sổ?

Giao dịch liên kết là một trong những nội dung doanh nghiệp FDI cần kiểm tra kỹ nhất trước khi lập báo cáo tài chính cuối năm. Các khoản phí quản lý, phí dịch vụ, tiền bản quyền, lãi vay, mua nguyên vật liệu hoặc bán hàng với công ty mẹ và các bên liên kết cần được đối chiếu giữa hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán và số liệu đã hạch toán. Nếu giao dịch có phát sinh nhưng hồ sơ chứng minh chưa đầy đủ, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi giải trình về bản chất và tính hợp lý của khoản mục.

Bên cạnh việc kiểm tra số phát sinh, doanh nghiệp cần rà soát nghĩa vụ kê khai và hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo quy định áp dụng cho từng trường hợp. Đặc biệt, các khoản chi phí trả cho công ty mẹ cần có căn cứ về dịch vụ thực tế, phương pháp phân bổ và lợi ích doanh nghiệp nhận được, thay vì chỉ dựa trên bảng phân bổ nội bộ. Đây là nội dung có thể được chú ý khi kiểm toán và đồng thời ảnh hưởng đến việc xác định chi phí được trừ khi tính thuế.

Ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá cuối năm cần kiểm tra những gì?

Doanh nghiệp FDI thường có nhiều giao dịch bằng USD hoặc các ngoại tệ khác như vốn góp, khoản vay, công nợ phải thu, phải trả và giao dịch với công ty trong cùng tập đoàn. Khi lập báo cáo tài chính cuối năm, kế toán cần đối chiếu số dư ngoại tệ trên sổ kế toán với chứng từ, sao kê ngân hàng và công nợ thực tế, đồng thời thực hiện đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo quy định. Sai sót tỷ giá nếu không được xử lý đúng có thể làm thay đổi doanh thu, chi phí tài chính và lợi nhuận cuối kỳ.

Một vấn đề khác thường gặp là sự khác biệt giữa báo cáo tài chính lập tại Việt Nam và báo cáo quản trị của tập đoàn mẹ. Tập đoàn có thể sử dụng tỷ giá, đồng tiền báo cáo hoặc chính sách kế toán riêng cho mục đích hợp nhất, trong khi doanh nghiệp tại Việt Nam phải lập báo cáo theo chế độ kế toán và quy định áp dụng tại Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp nên xác định rõ các khoản điều chỉnh phục vụ báo cáo tập đoàn và tránh ghi nhận nhầm các bút toán hợp nhất vào sổ kế toán địa phương.

Hàng tồn kho và tài sản cố định có thể phát sinh sai sót gì?

Cuối năm là thời điểm doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến kiểm kê và đối chiếu hàng tồn kho. Doanh nghiệp FDI có hoạt động sản xuất thường có lượng nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang và thành phẩm lớn, trong đó một số mặt hàng có thể chậm luân chuyển, lỗi thời hoặc không còn phù hợp với kế hoạch sản xuất. Nếu số liệu trên sổ không khớp với kết quả kiểm kê thực tế hoặc việc đánh giá giá trị hàng tồn kho chưa phù hợp, báo cáo tài chính có thể phải điều chỉnh trước khi phát hành.

Đối với tài sản cố định, doanh nghiệp nên kiểm tra lại hồ sơ hình thành tài sản, thời điểm đưa vào sử dụng, nguyên giá, thời gian khấu hao và tình trạng thực tế của tài sản. Các tài sản mua bằng nguồn vốn đầu tư, tài sản nhập khẩu hoặc tài sản được chuyển giao trong nội bộ tập đoàn cần được đối chiếu riêng để tránh nhầm lẫn về nguyên giá và quyền sở hữu. Việc rà soát cuối năm cũng giúp phát hiện tài sản đã thanh lý nhưng chưa ghi giảm hoặc tài sản không còn sử dụng nhưng vẫn tiếp tục được trích khấu hao.

Thuế và chi phí cần đối chiếu ra sao trước khi lập báo cáo?

Số liệu kế toán cuối năm cần được đối chiếu với các hồ sơ thuế liên quan để phát hiện chênh lệch trước khi khóa sổ. Doanh nghiệp FDI thường phát sinh đồng thời thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN và các nghĩa vụ thuế liên quan đến nhà cung cấp hoặc giao dịch xuyên biên giới, nên chỉ một sai sót trong chứng từ hoặc thời điểm ghi nhận cũng có thể tạo ra chênh lệch giữa sổ kế toán và tờ khai. Đặc biệt, các khoản chi phí do công ty mẹ phê duyệt vẫn cần đáp ứng yêu cầu về chứng từ và điều kiện tính vào chi phí được trừ theo quy định của Việt Nam.

• Đối chiếu doanh thu, chi phí và thuế GTGT giữa sổ kế toán, hóa đơn và tờ khai thuế.
• Rà soát chi phí lương, phúc lợi và thu nhập của chuyên gia nước ngoài, bao gồm các khoản do doanh nghiệp hoặc tập đoàn chi trả.
• Kiểm tra các khoản chi dịch vụ, bản quyền, lãi vay và giao dịch xuyên biên giới để xác định nghĩa vụ thuế liên quan.
• Đối chiếu số thuế phải nộp, đã nộp và còn phải nộp tại thời điểm kết thúc năm tài chính.

Khác biệt giữa báo cáo tại Việt Nam và tập đoàn mẹ cần xử lý thế nào?

Một đặc điểm khá phổ biến ở doanh nghiệp FDI là bộ phận kế toán tại Việt Nam phải lập báo cáo theo quy định trong nước, trong khi tập đoàn mẹ yêu cầu thêm một bộ báo cáo phục vụ quản trị hoặc hợp nhất. Hai hệ thống báo cáo có thể sử dụng chính sách kế toán, cách phân loại hoặc yêu cầu trình bày khác nhau, đặc biệt khi tập đoàn áp dụng IFRS hoặc GAAP thay vì chỉ sử dụng VAS. Nếu không xác định rõ phạm vi điều chỉnh, kế toán có thể nhầm giữa bút toán phục vụ hợp nhất và bút toán phải ghi nhận trên sổ địa phương.

Do đó, doanh nghiệp nên xây dựng bảng đối chiếu giữa báo cáo tài chính Việt Nam và reporting package gửi tập đoàn, trong đó xác định rõ từng khoản điều chỉnh và người chịu trách nhiệm phê duyệt. Các bút toán điều chỉnh hợp nhất nên được theo dõi riêng, có tài liệu giải thích và khả năng truy xuất về số liệu gốc. Cách làm này vừa giúp đáp ứng yêu cầu của công ty mẹ, vừa hạn chế việc điều chỉnh nhiều lần khi chuẩn bị báo cáo tài chính và hồ sơ kiểm toán.

Điểm mới cần lưu ý khi lập BCTC năm 2026

Năm tài chính 2026 là năm đầu tiên nhiều doanh nghiệp FDI lập BCTC theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC từ 01/01/2026), đồng thời quyết toán thuế theo các luật thuế mới. Một số điểm cần kiểm tra trước khi khóa sổ:

• Mẫu báo cáo và tài khoản: dùng Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động toàn diện theo mẫu mới; kiểm tra lại việc chuyển số dư đầu năm (ví dụ TK 242 “Chi phí chờ phân bổ”, TK 3387 “Doanh thu chờ phân bổ”, TK 155 “Sản phẩm”) và trình bày số liệu so sánh.
• Khấu hao và dự phòng: Thông tư 45/2013/TT-BTC (khấu hao TSCĐ) và Thông tư 48/2019/TT-BTC (trích lập dự phòng, sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC) tiếp tục được áp dụng nhưng không quá 31/12/2026, doanh nghiệp cần theo dõi văn bản thay thế cho năm sau.
• Chi phí được trừ: theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, khoản chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt; chi phúc lợi vượt một tháng lương bình quân không được trừ; khấu hao ô tô dưới 9 chỗ phần nguyên giá trên 1,6 tỷ đồng không được trừ.
• Lệ phí môn bài: đã bãi bỏ từ 01/01/2026, doanh nghiệp không trích lập hay kê khai lệ phí môn bài cho năm 2026.
• Thuế tối thiểu toàn cầu: công ty con của tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR cần ước tính và ghi nhận chi phí thuế TNDN bổ sung trên TK 82112 theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP.
• Thời hạn: hồ sơ quyết toán thuế TNDN nộp chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau năm tài chính, kèm Phụ lục giao dịch liên kết nếu có.

Doanh nghiệp FDI cần rà soát gì trước khi khóa sổ cuối năm?

Trước thời điểm khóa sổ, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào việc hoàn thiện doanh thu và chi phí mà cần rà soát toàn bộ các khoản mục có khả năng ảnh hưởng đến báo cáo tài chính. Công nợ, tiền gửi ngân hàng, hàng tồn kho, tài sản cố định, khoản vay, giao dịch liên kết và nghĩa vụ thuế đều cần được đối chiếu với hồ sơ thực tế. Những khoản còn thiếu chứng từ hoặc chưa xác định được bản chất nên được xử lý sớm thay vì chờ đến khi kiểm toán yêu cầu giải trình.

• Đối chiếu tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và công nợ với số liệu thực tế.
• Kiểm kê và xử lý chênh lệch hàng tồn kho, tài sản cố định.
• Đối chiếu khoản vay, lãi vay và giao dịch với công ty mẹ.
• Kiểm tra các khoản trích trước, chi phí chờ phân bổ (trước đây là chi phí trả trước) và doanh thu chờ phân bổ (trước đây là doanh thu chưa thực hiện).
• Rà soát thuế phải nộp, số đã nộp và các khoản có khả năng phát sinh nghĩa vụ bổ sung.
• Hoàn thiện hồ sơ giải trình cho những khoản mục có biến động lớn so với năm trước.

Làm thế nào để hạn chế sai sót khi lập báo cáo tài chính cuối năm?

Doanh nghiệp FDI nên bắt đầu rà soát báo cáo tài chính trước thời điểm kết thúc năm tài chính, thay vì chờ đến khi khóa sổ mới kiểm tra. Việc lập danh sách các khoản mục trọng yếu, phân công người phụ trách và xác định hồ sơ cần bổ sung sẽ giúp kế toán xử lý từng vấn đề theo tiến độ rõ ràng. Những nội dung có liên quan đến công ty mẹ hoặc tập đoàn cũng nên được trao đổi sớm để tránh tình trạng số liệu tại Việt Nam đã chốt nhưng reporting package vẫn phải điều chỉnh nhiều lần.

Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần duy trì sự thống nhất giữa sổ kế toán, báo cáo tài chính, hồ sơ thuế và báo cáo gửi tập đoàn. Khi các dữ liệu này có thể đối chiếu và truy xuất cùng một nguồn chứng từ, quá trình kiểm toán sẽ thuận lợi hơn và doanh nghiệp cũng dễ phát hiện sai lệch trước khi chúng trở thành vấn đề lớn. Việc rà soát sớm cũng giúp doanh nghiệp chủ động xử lý các khoản mục còn thiếu hồ sơ thay vì bị động bổ sung tài liệu trong thời gian kiểm toán.

Câu hỏi thường gặp

BCTC năm 2026 có phải trình bày lại số liệu năm 2025 theo Thông tư 99 không?

Doanh nghiệp không phải lập lại BCTC năm 2025, nhưng cần trình bày cột số liệu so sánh trên mẫu biểu mới sao cho tương ứng với các chỉ tiêu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và thuyết minh rõ cách chuyển đổi.

Doanh nghiệp FDI có phải đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối năm không?

Có. Các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (tiền, phải thu, phải trả, khoản vay) phải được đánh giá lại theo tỷ giá quy định tại thời điểm lập BCTC; chênh lệch được ghi nhận vào doanh thu hoặc chi phí tài chính theo chế độ kế toán.

Khi nào nên mời kiểm toán viên tham gia quá trình khóa sổ?

Nên trao đổi với kiểm toán viên từ trước ngày kết thúc năm tài chính để thống nhất lịch kiểm kê, các khoản mục cần đối chiếu và xử lý trước những vấn đề phát sinh do chuyển sang Thông tư 99.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Thông tư 45/2013/TT-BTC, Thông tư 48/2019/TT-BTC; Nghị quyết 198/2025/QH15, Nghị định 362/2025/NĐ-CP (bãi bỏ lệ phí môn bài); Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP); Nghị định 236/2025/NĐ-CP (tra cứu văn bản tại vbpl.vn).