22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 152 – Nguyên liệu, vật liệu dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động của nguyên liệu, vật liệu trong kho hoặc tại các địa điểm bảo quản của doanh nghiệp, gồm vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế và vật liệu, thiết bị xây dựng cơ bản. Đây là tài khoản hàng tồn kho (loại 1) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026.

Thay đổi so với Thông tư 200

TT 99 giữ nguyên số hiệu và tên “Nguyên liệu, vật liệu”, tài khoản không có cấp 2 bắt buộc. Phạm vi được làm rõ: TK 152 không bao gồm vật liệu đang đi đường (TK 151) và nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế (TK 158, tên đầy đủ theo TT 99 là “Nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế”). Theo TT 99 không còn TK 611 – Mua hàng, nên các bút toán theo phương pháp kiểm kê định kỳ của TT 200 không còn tài khoản riêng.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 152

  • Giá gốc mua ngoài: giá trên hóa đơn sau chiết khấu thương mại, giảm giá; thuế không được hoàn lại (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT không được khấu trừ); chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản, bảo hiểm đến kho; hao hụt tự nhiên trong định mức.
  • Tự chế biến, thuê gia công: giá gốc gồm giá vật liệu xuất chế biến cộng chi phí chế biến, tiền thuê gia công và chi phí vận chuyển đi, về.
  • Nhận góp vốn: theo giá trị các bên thống nhất đánh giá phù hợp quy định pháp luật.
  • Tính giá xuất kho: doanh nghiệp chọn một phương pháp theo chuẩn mực hàng tồn kho (thực tế đích danh, bình quân gia quyền, nhập trước – xuất trước) và áp dụng nhất quán. Nếu dùng giá tạm tính trong kỳ, cuối kỳ phải tính hệ số chênh lệch giữa giá thực tế và giá tạm tính để điều chỉnh.
  • Kế toán chi tiết theo từng kho, loại, nhóm, thứ vật liệu; đối chiếu định kỳ với thẻ kho.
  • Vật liệu không thuộc sở hữu (nhận gia công, giữ hộ) không ghi vào TK 152, chỉ theo dõi ngoài hệ thống tài khoản hoặc trên sổ chi tiết.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu nhập kho do mua ngoài, tự chế, thuê gia công, nhận góp vốn; trị giá vật liệu thừa phát hiện khi kiểm kê. Trị giá thực tế vật liệu xuất kho dùng cho sản xuất, bán, thuê gia công, góp vốn; chiết khấu thương mại, giảm giá, trả lại người bán; vật liệu thiếu hụt khi kiểm kê.
Số dư bên Nợ: trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu tồn kho cuối kỳ.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Mua vật liệu nhập kho: Nợ TK 152, Nợ TK 1331 / Có TK 111, 112, 141, 331.
  2. Nhập khẩu vật liệu: Nợ TK 152 / Có TK 331, Có TK 3333 (thuế nhập khẩu), Có TK 3332, 33381 (nếu có); thuế GTGT hàng nhập khẩu được khấu trừ: Nợ TK 1331 / Có TK 33312.
  3. Trả lại hàng, nhận chiết khấu thương mại, giảm giá sau khi mua: Nợ TK 111, 112, 331 / Có TK 152 (phần còn tồn), Có TK 621, 627, 632… (phần đã xuất dùng hoặc đã tiêu thụ), Có TK 1331.
  4. Chiết khấu thanh toán được hưởng: Nợ TK 331 / Có TK 515.
  5. Xuất kho cho sản xuất, quản lý, bán hàng, xây dựng: Nợ TK 621, 623, 627, 641, 642, 241 / Có TK 152.
  6. Xuất thuê ngoài gia công: Nợ TK 154 / Có TK 152; nhập lại kho Nợ TK 152 / Có TK 154.
  7. Kiểm kê thừa, thiếu chưa rõ nguyên nhân: thừa Nợ TK 152 / Có TK 3381; thiếu Nợ TK 1381 / Có TK 152.

Ví dụ

Công ty U tính giá xuất kho theo bình quân gia quyền cuối tháng. Tháng 05/2026: tồn đầu 2.000 kg hạt nhựa, trị giá 60.000.000 đồng. Ngày 10/05 mua 8.000 kg, giá chưa thuế 32.000 đồng/kg (256.000.000), thuế GTGT 10%, chi phí vận chuyển chưa thuế 4.000.000, tất cả chưa thanh toán. Trong tháng xuất 7.000 kg cho sản xuất.

  • Nhập kho: Nợ TK 152: 260.000.000, Nợ TK 1331: 25.600.000 + thuế GTGT trên hóa đơn vận chuyển / Có TK 331.
  • Đơn giá bình quân: (60.000.000 + 260.000.000) / (2.000 + 8.000) = 32.000 đồng/kg.
  • Xuất cho sản xuất: 7.000 × 32.000 = 224.000.000. Nợ TK 621 / Có TK 152: 224.000.000.
  • Tồn cuối tháng: 3.000 kg, trị giá 96.000.000 đồng.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Kiểm kê cuối năm: kiểm toán viên thường chứng kiến kiểm kê; chênh lệch giữa sổ sách và thực tế phải có biên bản và quyết định xử lý.
  • Định mức tiêu hao: doanh nghiệp sản xuất nên xây dựng và lưu giữ định mức nguyên vật liệu; số tiêu hao bất thường cần giải trình khi quyết toán thuế TNDN.
  • Dự phòng giảm giá: vật liệu tồn lâu, lỗi thời, giá thị trường giảm cần đánh giá trích lập dự phòng qua TK 2294; mục đích thuế đối chiếu TT 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi TT 24/2022), áp dụng không quá 31/12/2026.
  • Thuế GTGT đầu vào: hóa đơn hợp lệ; mua từ 5 triệu đồng phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
  • Âm kho: số dư Có trên sổ chi tiết vật liệu là dấu hiệu ghi sổ sai thời điểm hoặc thiếu chứng từ nhập.

Câu hỏi thường gặp

Phụ tùng thay thế ghi TK 152 hay TK 153?

Phụ tùng dùng để thay thế, sửa chữa máy móc, phương tiện là vật tư thay thế, ghi vào TK 152. Dụng cụ, đồ nghề dùng nhiều lần không đủ tiêu chuẩn TSCĐ ghi vào TK 153.

Chiết khấu thanh toán khi mua vật liệu có ghi giảm giá trị vật liệu không?

Không. Chiết khấu thanh toán (do trả tiền sớm) ghi vào doanh thu hoạt động tài chính TK 515; chỉ chiết khấu thương mại và giảm giá hàng mua mới ghi giảm giá trị vật liệu.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho; Thông tư 48/2019/TT-BTC – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x