22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng phản ánh các khoản nợ khách hàng phải trả cho doanh nghiệp về bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, TSCĐ, khoản đầu tư tài chính và cung cấp dịch vụ, cùng tình hình thanh toán các khoản nợ đó. Đây là tài khoản loại 1 trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. TT 99 nói rõ: khoản ghi vào TK 131 là khoản mà quyền thu tiền chỉ còn phụ thuộc vào yếu tố thời gian.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Giữ nguyên số hiệu và tên “Phải thu của khách hàng”, không có tài khoản cấp 2.
  • Định nghĩa chặt hơn: chỉ ghi nhận phải thu khi quyền thu tiền là vô điều kiện, chỉ chờ đến hạn. Khoản mà quyền thu tiền còn phụ thuộc điều kiện khác ngoài yếu tố thời gian không thuộc nội dung “phải thu khách hàng” theo định nghĩa này; doanh nghiệp đối chiếu hướng dẫn về doanh thu của TT 99 để ghi nhận phù hợp.
  • Thuật ngữ báo cáo đổi: số dư chi tiết được lấy lên Báo cáo tình hình tài chính (tên mới của Bảng cân đối kế toán).
  • Hợp đồng xây dựng thanh toán theo tiến độ đối ứng với TK 337 – Thanh toán theo tiến độ hợp đồng xây dựng.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 131

  • Theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, từng nội dung phải thu, từng lần thanh toán; tách kỳ hạn thu hồi (từ 12 tháng trở xuống hay trên 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán) để phân loại ngắn hạn, dài hạn.
  • Bên giao ủy thác xuất khẩu ghi khoản phải thu từ bên nhận ủy thác về tiền hàng xuất khẩu vào TK 131 như giao dịch bán hàng thông thường.
  • Khi lập báo cáo tài chính, phân loại nợ đúng hạn, quá hạn, khó đòi để xử lý và trích lập dự phòng phải thu khó đòi (TK 2293).
  • Không bù trừ số dư Nợ của khách hàng này với số dư Có (tiền ứng trước) của khách hàng khác.
  • Khoản phải thu có gốc ngoại tệ được đánh giá lại cuối kỳ theo hướng dẫn tại TK 413.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Số tiền phải thu phát sinh khi bán sản phẩm, hàng hóa, BĐSĐT, TSCĐ, dịch vụ, khoản đầu tư tài chính; tiền thừa trả lại khách hàng; chênh lệch tăng khi đánh giá lại phải thu bằng ngoại tệ. Số tiền khách hàng đã trả; tiền khách hàng ứng trước; doanh thu hàng bán bị trả lại; chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán; chênh lệch giảm khi đánh giá lại phải thu bằng ngoại tệ.
Số dư bên Nợ: số còn phải thu khách hàng cuối kỳ. TK 131 có thể có số dư bên Có (tiền nhận trước, thu thừa) – khi lập báo cáo, lấy số dư chi tiết từng khách hàng để trình bày riêng ở cả phần tài sản và phần nợ phải trả.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Bán hàng chưa thu tiền: Nợ TK 131 (tổng giá thanh toán) / Có TK 511 (giá chưa thuế), Có TK 333 (thuế gián thu tách riêng từng loại).
  2. Hàng bán bị trả lại: Nợ TK 521, Nợ TK 333 (thuế GTGT tương ứng) / Có TK 131.
  3. Chiết khấu thương mại, giảm giá phát sinh sau khi đã xuất hóa đơn: Nợ TK 521, Nợ TK 333 / Có TK 131. Nếu chiết khấu đã trừ ngay trên hóa đơn thì ghi doanh thu theo giá đã trừ, không hạch toán riêng.
  4. Chiết khấu thanh toán cho khách trả sớm: Nợ TK 111, 112, Nợ TK 635 / Có TK 131.
  5. Thu nợ, nhận ứng trước: Nợ TK 111, 112 / Có TK 131 (và Có TK 515 nếu thu thêm lãi chậm trả).
  6. Khách trả bằng hàng (hàng đổi hàng): Nợ TK 152, 153, 156, Nợ TK 133 / Có TK 131.
  7. Hợp đồng xây dựng thanh toán theo tiến độ: ghi doanh thu theo phần việc hoàn thành Nợ TK 337 / Có TK 511; khi lập hóa đơn theo tiến độ Nợ TK 131 / Có TK 337, Có TK 33311.
  8. Xóa nợ không thu hồi được theo quyết định có thẩm quyền: Nợ TK 2293 (phần đã lập dự phòng), Nợ TK 642 (phần chưa lập) / Có TK 131; tiếp tục theo dõi ngoài sổ để truy thu.

Ví dụ

Ngày 05/04/2026, Công ty H bán hàng cho khách K, giá chưa thuế 200.000.000 đồng, thuế GTGT 10% là 20.000.000, thời hạn thanh toán 30 ngày; chính sách chiết khấu thanh toán 1% giá chưa thuế nếu khách trả trong 10 ngày.

  • Ghi nhận bán hàng: Nợ TK 131 (K): 220.000.000 / Có TK 511: 200.000.000, Có TK 33311: 20.000.000.
  • Ngày 12/04/2026 K chuyển khoản sau khi trừ chiết khấu 2.000.000: Nợ TK 112: 218.000.000, Nợ TK 635: 2.000.000 / Có TK 131 (K): 220.000.000.

Cũng tháng đó, khách M ứng trước 50.000.000 cho đơn hàng giao tháng 6: Nợ TK 112 / Có TK 131 (M): 50.000.000. Tại 30/06, nếu đơn hàng chưa giao, số dư Có 50.000.000 của M được trình bày là “người mua trả tiền trước” ở phần nợ phải trả, không bù trừ với các khoản phải thu khách hàng khác.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Biên bản đối chiếu công nợ cuối năm với khách hàng có số dư lớn là bằng chứng quan trọng; kiểm toán viên thường gửi thư xác nhận trực tiếp.
  • Bảng phân tích tuổi nợ là căn cứ trích lập dự phòng; khoản dự phòng được trừ khi tính thuế TNDN thực hiện theo quy định trích lập dự phòng hiện hành (TT 48/2019/TT-BTC áp dụng không quá 31/12/2026).
  • Thời điểm ghi nhận: doanh thu và phải thu ghi theo thời điểm chuyển giao hàng hóa, dịch vụ, không theo ngày thu tiền; đối chiếu với thời điểm lập hóa đơn để tránh lệch thuế GTGT đầu ra.
  • Số dư Có lâu ngày (tiền ứng trước không còn giao dịch) cần xem xét xử lý, tránh treo nợ phải trả không có thật.

Câu hỏi thường gặp

Chiết khấu thanh toán có ghi giảm doanh thu không?

Không. Chiết khấu thanh toán cho khách trả sớm là chi phí tài chính (TK 635). Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán mới ghi vào TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu.

Tiền khách ứng trước ghi TK 131 hay TK 338?

Ghi bên Có TK 131, chi tiết theo khách hàng. Khi giao hàng, xuất hóa đơn thì bù trừ với số phải thu của chính khách hàng đó.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC) – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x