22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 341 – Vay và nợ thuê tài chính là tài khoản nợ phải trả dùng để theo dõi số tiền doanh nghiệp đi vay, nợ phát sinh từ hợp đồng thuê tài chính và tình hình trả nợ. Tài khoản này được quy định trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Khoản vay dưới hình thức phát hành trái phiếu không ghi vào đây mà ghi vào TK 343.

Thay đổi so với Thông tư 200

TT 99 giữ nguyên số hiệu, tên gọi và hai tài khoản cấp 2 của TK 341. Cách hạch toán cơ bản không đổi; điểm cần cập nhật là tên báo cáo: số dư vay được trình bày trên Báo cáo tình hình tài chính (trước đây là Bảng cân đối kế toán), tách phần ngắn hạn và dài hạn.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 341

  • Chỉ ghi nhận khoản vay bằng tiền (vay ngân hàng, tổ chức tín dụng, công ty mẹ, cá nhân…) và nợ thuê tài chính. Trái phiếu phát hành và cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả không đưa vào TK 341.
  • Theo dõi chi tiết theo từng bên cho vay, từng hợp đồng (khế ước), loại tiền và kỳ hạn trả nợ.
  • Khi lập báo cáo, phần gốc phải trả trong vòng 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán trình bày là vay ngắn hạn; phần trả sau 12 tháng là vay dài hạn.
  • Chi phí liên quan trực tiếp đến khoản vay ngoài lãi (phí thẩm định, phí thu xếp khoản vay, chi phí lập hồ sơ…) được phân bổ dần theo thời hạn vay.
  • Lãi vay được vốn hóa vào tài sản dở dang khi đủ điều kiện theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16 – Chi phí đi vay; khoản vay dùng để góp vốn vào công ty con, liên doanh, liên kết thì không được vốn hóa lãi vay.
  • Khoản vay bằng ngoại tệ ghi theo tỷ giá giao dịch thực tế và phải đánh giá lại số dư cuối kỳ.
  • Nợ thuê tài chính ghi nhận theo giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu hoặc giá trị hợp lý của tài sản thuê (lấy giá trị thấp hơn).

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Số tiền gốc vay, nợ thuê tài chính đã trả Số tiền vay, nợ thuê tài chính phát sinh trong kỳ
Số nợ được bên cho vay đồng ý giảm, xóa Lãi vay được nhập vào gốc
Chênh lệch tỷ giá giảm khi đánh giá lại số dư ngoại tệ Chênh lệch tỷ giá tăng khi đánh giá lại số dư ngoại tệ
Số dư bên Có: số tiền vay và nợ thuê tài chính còn phải trả tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Tài khoản 341 có 2 tài khoản cấp 2:

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Nhận tiền vay: Nợ TK 111, 112 / Có TK 341 (3411).
  2. Vay chuyển thẳng cho người bán để mua hàng, TSCĐ: Nợ TK 152, 156, 211, 241, Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 341 (3411). Nếu vay để trả nợ hoặc ứng trước cho nhà cung cấp: Nợ TK 331 / Có TK 341.
  3. Chi phí thu xếp khoản vay: khi chi, Nợ TK 341 (chi tiết chi phí đi vay) / Có TK 111, 112, 331; định kỳ phân bổ, Nợ TK 635 (hoặc 241, 627 nếu được vốn hóa) / Có TK 341.
  4. Lãi vay: Nợ TK 635 (hoặc 241, 627) / Có TK 111, 112 nếu trả hàng kỳ; Có TK 335 nếu trả cuối kỳ hạn; Có TK 341 nếu lãi nhập gốc.
  5. Trả nợ gốc: Nợ TK 341 / Có TK 111, 112 (hoặc Có TK 131 nếu khách hàng trả thẳng cho bên cho vay).
  6. Đánh giá lại số dư vay ngoại tệ cuối kỳ: tỷ giá tăng, Nợ TK 413 / Có TK 341; tỷ giá giảm, Nợ TK 341 / Có TK 413. Số dư TK 413 sau đó kết chuyển sang TK 515 hoặc TK 635.
  7. Thuê tài chính: hạch toán theo hướng dẫn của TK 212, phần nợ gốc ghi Có TK 3412.

Ví dụ

Ngày 01/03/2026, Công ty A vay ngân hàng 600.000.000 đồng, thời hạn 12 tháng, lãi suất 9%/năm, trả lãi hàng tháng, gốc trả cuối kỳ. Phí thẩm định hồ sơ vay 6.000.000 đồng trả bằng chuyển khoản.

  • Nhận tiền vay: Nợ TK 112: 600.000.000 / Có TK 3411: 600.000.000.
  • Trả phí thẩm định: Nợ TK 3411 (chi tiết chi phí đi vay): 6.000.000 / Có TK 112: 6.000.000.
  • Hàng tháng trả lãi 600.000.000 × 9% / 12 = 4.500.000 đồng: Nợ TK 635: 4.500.000 / Có TK 112: 4.500.000.
  • Hàng tháng phân bổ phí thẩm định 6.000.000 / 12 = 500.000 đồng: Nợ TK 635: 500.000 / Có TK 3411: 500.000.
  • Đáo hạn trả gốc: Nợ TK 3411: 600.000.000 / Có TK 112: 600.000.000.

Tại ngày 31/12/2026, khoản vay còn hạn dưới 12 tháng nên được trình bày ở chỉ tiêu vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Lưu đủ hợp đồng vay, khế ước nhận nợ, lịch trả nợ, chứng từ giải ngân và trả lãi; cuối năm lấy xác nhận số dư từ ngân hàng, bên cho vay.
  • Đối chiếu chi phí lãi vay trên TK 635 với số dư vay bình quân để phát hiện lãi chưa trích hoặc trích thừa.
  • Khi xác định chi phí được trừ, lưu ý giới hạn lãi vay với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (30% EBITDA theo NĐ 132/2020/NĐ-CP, đã sửa đổi) và các điều kiện về chi phí lãi vay theo pháp luật thuế TNDN hiện hành.
  • Kiểm tra phân loại ngắn hạn/dài hạn, đặc biệt phần vay dài hạn đến hạn trả trong năm tới.
  • Đánh giá lại số dư vay ngoại tệ theo tỷ giá cuối kỳ; khoản vay nước ngoài cần đối chiếu hồ sơ đăng ký khoản vay theo quy định quản lý ngoại hối.

Câu hỏi thường gặp

Vay tiền của giám đốc hoặc cá nhân có hạch toán vào TK 341 không?

Có. Khoản vay của cá nhân, kể cả thành viên, cổ đông, vẫn ghi vào TK 3411 nếu có hợp đồng vay rõ ràng. Nên thực hiện giao nhận qua ngân hàng để thuận lợi khi chứng minh chi phí lãi vay.

Lãi vay phải trả có ghi vào TK 341 không?

Chỉ khi hợp đồng quy định lãi được nhập vào gốc thì phần lãi đó mới ghi tăng TK 341. Lãi đã đến hạn nhưng chưa trả ghi vào TK 335 – Chi phí phải trả; lãi trả ngay thì ghi giảm tiền.

Vay dài hạn sắp đến hạn có phải chuyển sang tài khoản khác?

Không cần chuyển tài khoản. Doanh nghiệp vẫn theo dõi trên TK 341 và chỉ tách phần đến hạn trả trong 12 tháng tới sang chỉ tiêu ngắn hạn khi lập báo cáo tài chính.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16 – Chi phí đi vay; Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP). Tra cứu văn bản tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x