Phải thu theo tiến độ hợp đồng xây dựng là phần chênh lệch khi doanh thu nhà thầu đã ghi nhận theo phần công việc hoàn thành lớn hơn số tiền đã lập hóa đơn theo tiến độ kế hoạch. Khoản này chỉ phát sinh với hợp đồng xây dựng quy định thanh toán theo tiến độ kế hoạch, được hạch toán qua TK 337 và trình bày là một khoản phải thu ngắn hạn trên báo cáo tài chính. Nếu số đã lập hóa đơn vượt doanh thu ghi nhận, chênh lệch được trình bày là phải trả theo tiến độ.

Căn cứ ghi nhận: VAS 15 và chế độ kế toán
Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 15 – Hợp đồng xây dựng phân biệt hai phương thức thanh toán, dẫn đến hai cách ghi nhận doanh thu:
| Phương thức thanh toán | Cơ sở ghi nhận doanh thu | Có dùng TK 337? |
|---|---|---|
| Theo tiến độ kế hoạch | Phần công việc hoàn thành do nhà thầu tự xác định một cách đáng tin cậy | Có |
| Theo giá trị khối lượng thực hiện | Khối lượng được khách hàng xác nhận trong kỳ | Không |
Từ năm 2026, doanh nghiệp lập báo cáo theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014). Tên và nội dung TK 337 cần được đối chiếu với phụ lục hệ thống tài khoản của Thông tư 99 trước khi cập nhật phần mềm.
Hạch toán theo tiến độ kế hoạch
- Ghi nhận doanh thu theo phần việc hoàn thành: Nợ TK 337 / Có TK 511.
- Lập hóa đơn theo tiến độ kế hoạch: Nợ TK 131 / Có TK 337 (giá chưa thuế), Có TK 3331.
- Nhận tiền: Nợ TK 111, 112 / Có TK 131.
Cuối kỳ, nếu số dư Nợ TK 337 (doanh thu ghi nhận lớn hơn số đã lập hóa đơn) thì trình bày ở chỉ tiêu “Phải thu theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng” (tài sản ngắn hạn); nếu số dư Có thì trình bày ở chỉ tiêu “Phải trả theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng” (nợ ngắn hạn).
Lưu ý về hóa đơn
Với hoạt động xây dựng, lắp đặt, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục hoặc khối lượng hoàn thành, không phụ thuộc đã thu tiền hay chưa (Nghị định 123/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP). Vì vậy doanh thu kế toán, doanh thu tính thuế và số đã lập hóa đơn thường lệch nhau – cần bảng đối chiếu theo từng hợp đồng.
Thuyết minh trên báo cáo tài chính
- Phương pháp xác định phần công việc hoàn thành (tỷ lệ chi phí, đánh giá khối lượng hoặc tỷ lệ khối lượng).
- Doanh thu hợp đồng xây dựng ghi nhận trong kỳ.
- Tổng chi phí đã phát sinh và lãi (lỗ) lũy kế đến ngày báo cáo của các hợp đồng đang thực hiện.
- Số tiền ứng trước nhận được và số tiền khách hàng giữ lại (tiền bảo hành, bảo lưu).
- Khoản lỗ dự kiến của hợp đồng (nếu có) phải ghi nhận ngay vào chi phí.
Phải thu theo tiến độ, phải thu khách hàng và người mua trả tiền trước được trình bày riêng, không bù trừ giữa các hợp đồng khác nhau.
Kiểm toán viên kiểm tra những gì
- Đọc hợp đồng để xác định phương thức thanh toán và điều khoản giữ lại tiền.
- Đánh giá dự toán tổng chi phí hợp đồng và tính lại tỷ lệ hoàn thành.
- Đối chiếu biên bản nghiệm thu, hóa đơn với số ghi nhận trên TK 337, 131.
- Gửi thư xác nhận công nợ cho chủ đầu tư; xem xét khả năng thu hồi để trích dự phòng.
- Phát hiện hợp đồng có dấu hiệu lỗ để yêu cầu ghi nhận chi phí dự phòng.
Công nợ giữa trụ sở và chi nhánh thi công hạch toán phụ thuộc được xử lý khác, xem phải thu, phải trả nội bộ. Chi phí dở dang của công trình chưa hoàn thành được trình bày theo bài thuyết minh hàng tồn kho.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp xây dựng áp dụng Thông tư 133 có dùng TK 337 không?
Hệ thống tài khoản của Thông tư 133/2016 không có TK 337; doanh nghiệp nhỏ và vừa thường ghi nhận doanh thu theo khối lượng được nghiệm thu. Nếu muốn áp dụng thanh toán theo tiến độ kế hoạch, doanh nghiệp có thể cân nhắc chuyển sang Thông tư 99 và áp dụng nhất quán.
Tiền bảo hành công trình bị giữ lại trình bày thế nào?
Khoản bị chủ đầu tư giữ lại vẫn là phải thu khách hàng; phân loại ngắn hạn hoặc dài hạn theo thời điểm dự kiến thu hồi.
Nguồn tham khảo: Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 15 – Hợp đồng xây dựng; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

