22 tháng 11, 2025 Tin tức

Phải thu, phải trả nội bộ là công nợ giữa đơn vị cấp trên với các đơn vị hạch toán phụ thuộc (chi nhánh, xí nghiệp) trong cùng một pháp nhân. Trên báo cáo tài chính riêng của từng đơn vị, các khoản này được trình bày tách ngắn hạn và dài hạn; nhưng khi lập báo cáo tài chính tổng hợp của toàn doanh nghiệp, chúng phải được loại trừ hoàn toàn. Giao dịch giữa công ty mẹ và công ty con là các pháp nhân độc lập thì không hạch toán vào phải thu, phải trả nội bộ.

Phải thu, phải trả nội bộ: trình bày trên báo cáo tài chính

Phạm vi của phải thu, phải trả nội bộ

Theo chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014), các khoản nội bộ được theo dõi trên TK 136 – Phải thu nội bộ và TK 336 – Phải trả nội bộ. Kế toán nên đối chiếu phụ lục hệ thống tài khoản của Thông tư 99 để cập nhật tài khoản chi tiết.

Quan hệ Tài khoản sử dụng
Công ty – chi nhánh hạch toán phụ thuộc 136 / 336
Chi nhánh – chi nhánh trong cùng doanh nghiệp 136 / 336
Công ty mẹ – công ty con (pháp nhân riêng) 131, 331, 138, 338 (chi tiết bên liên quan)
Doanh nghiệp – công ty liên doanh, liên kết 131, 331, 138, 338

Các nội dung thường phát sinh

  • Vốn kinh doanh cấp cho đơn vị trực thuộc (chỉ ghi ở đơn vị cấp trên).
  • Bán hàng, cung cấp dịch vụ nội bộ; điều chuyển tài sản, hàng hóa.
  • Thu hộ, chi hộ; phân bổ chi phí quản lý cấp trên.
  • Lãi, lỗ chuyển về đơn vị cấp trên; các quỹ cấp cho cấp dưới.

Trình bày trên báo cáo tài chính

Báo cáo của từng đơn vị

Số dư được phân loại theo thời hạn thu hồi hoặc thanh toán còn lại: dưới 12 tháng hoặc trong một chu kỳ kinh doanh là ngắn hạn, còn lại là dài hạn. Phải thu và phải trả nội bộ không được bù trừ với nhau trừ khi có thỏa thuận thanh toán bù trừ với cùng một đơn vị.

Báo cáo tài chính tổng hợp của doanh nghiệp

  1. Loại trừ số dư phải thu nội bộ với phải trả nội bộ tương ứng.
  2. Loại trừ vốn kinh doanh ở đơn vị trực thuộc với nguồn vốn tương ứng của đơn vị đó.
  3. Loại trừ doanh thu, giá vốn của giao dịch bán hàng nội bộ và lãi chưa thực hiện trong hàng tồn kho cuối kỳ.

Sau khi loại trừ, chỉ tiêu phải thu, phải trả nội bộ trên báo cáo tổng hợp phải bằng không. Nếu còn số dư, đó là dấu hiệu chênh lệch đối chiếu chưa được xử lý.

Thủ tục đối chiếu và kiểm toán

Khoản mục nội bộ thường không lớn về rủi ro gian lận nhưng hay sai lệch do ghi nhận lệch kỳ giữa các đơn vị. Kiểm toán viên và kế toán tổng hợp nên thực hiện:

  1. Lập bảng tổng hợp số dư nội bộ theo từng cặp đơn vị, đối chiếu với sổ cái, sổ chi tiết.
  2. Thu thập biên bản đối chiếu công nợ nội bộ tại ngày khóa sổ có xác nhận của cả hai bên.
  3. Phân tích chênh lệch: hàng đang trên đường điều chuyển, chứng từ ghi nhận khác kỳ, chênh lệch tỷ giá.
  4. Kiểm tra các nghiệp vụ phát sinh sát ngày khóa sổ để bảo đảm đúng niên độ.
  5. Rà soát việc phân loại: khoản nào với công ty con độc lập bị ghi nhầm vào TK 136/336 phải điều chỉnh về công nợ bên liên quan.

Giao dịch với công ty con, công ty mẹ còn liên quan đến quy định giao dịch liên kết theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP), cần thuyết minh bên liên quan đầy đủ.

Với công nợ phát sinh từ hợp đồng xây dựng, xem phải thu theo tiến độ hợp đồng xây dựng; cách trình bày khoản mục tiền xem tại tiền và các khoản tương đương tiền.

Câu hỏi thường gặp

Chi nhánh có mã số thuế riêng có hạch toán phải trả nội bộ không?

Có. Chi nhánh dù có mã số thuế riêng (mã đơn vị phụ thuộc) vẫn thuộc cùng pháp nhân, nên công nợ với trụ sở chính vẫn theo dõi trên TK 136/336.

Hàng điều chuyển nội bộ giữa các chi nhánh có phải lập hóa đơn không?

Tùy mục đích điều chuyển (để bán hay để sử dụng nội bộ) và nơi kê khai thuế; doanh nghiệp cần đối chiếu Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP) để chọn chứng từ phù hợp.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC; Luật Kế toán 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15); Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x