22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 821 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp là tài khoản loại 8, dùng để phản ánh chi phí thuế TNDN của doanh nghiệp trong năm, gồm chi phí thuế hiện hành và chi phí thuế hoãn lại, làm căn cứ xác định lợi nhuận sau thuế. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực 01/01/2026), TK 821 có 2 tài khoản cấp 2 là 8211 và 8212; riêng TK 8211 được chia thêm cấp 3 để tách thuế bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • Số hiệu và tên TK 821, 8211, 8212 giữ nguyên.
  • Mới: TK 8211 có 2 tài khoản cấp 3 – 82111 Chi phí thuế TNDN hiện hành theo Luật thuế TNDN và 82112 Chi phí thuế TNDN bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu.
  • TT 99 bổ sung bút toán cho đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai thuế bổ sung (ghi phần của đơn vị khác qua TK 1388) và đơn vị nhận phân bổ (ghi phải trả qua TK 3388).
  • Trên báo cáo, chỉ tiêu chi phí thuế TNDN được trình bày trên “Báo cáo kết quả hoạt động toàn diện” – tên mới của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 821

  • Chi phí thuế TNDN hiện hành là số thuế phải nộp tính trên thu nhập chịu thuế và thuế suất hiện hành, cộng thuế bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu (nếu có).
  • Hằng quý, doanh nghiệp xác định và ghi nhận số thuế tạm nộp vào chi phí thuế hiện hành; cuối năm điều chỉnh theo tờ khai quyết toán hoặc thông báo của cơ quan thuế.
  • Sai sót không trọng yếu liên quan thuế TNDN các năm trước được điều chỉnh vào chi phí thuế của năm phát hiện; sai sót trọng yếu điều chỉnh hồi tố theo Chuẩn mực kế toán số 29.
  • Chi phí thuế hoãn lại xác định theo Chuẩn mực kế toán số 17, từ tài sản thuế thu nhập hoãn lại (TK 243) và thuế thu nhập hoãn lại phải trả (TK 347). Thuế hoãn lại của giao dịch ghi trực tiếp vào vốn chủ sở hữu không ghi vào TK 821.
  • Khoản chi không được trừ khi tính thuế nhưng đã hạch toán đúng chế độ kế toán thì không ghi giảm chi phí, chỉ điều chỉnh trên tờ khai quyết toán thuế.
  • TK 821 không có số dư cuối kỳ; toàn bộ phát sinh được kết chuyển sang TK 911.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Chi phí thuế TNDN hiện hành phát sinh trong năm; thuế năm trước phải nộp bổ sung do sai sót không trọng yếu; thuế bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu; chi phí thuế hoãn lại từ ghi nhận thuế hoãn lại phải trả hoặc hoàn nhập tài sản thuế hoãn lại; kết chuyển chênh lệch Có lớn hơn Nợ của 8212 sang TK 911. Số thuế thực tế phải nộp nhỏ hơn số đã tạm ghi nhận; số thuế được ghi giảm do sai sót không trọng yếu năm trước; ghi giảm chi phí thuế hoãn lại (ghi nhận tài sản thuế hoãn lại, hoàn nhập thuế hoãn lại phải trả); kết chuyển sang TK 911.
Không có số dư cuối kỳ.

Tài khoản cấp 2, cấp 3

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Tạm tính thuế TNDN hằng quý: Nợ TK 82111 / Có TK 3334; khi nộp: Nợ TK 3334 / Có TK 111, 112.
  2. Cuối năm, số phải nộp theo quyết toán lớn hơn số tạm tính: Nợ TK 82111 / Có TK 3334; nhỏ hơn: Nợ TK 3334 / Có TK 82111.
  3. Sai sót không trọng yếu năm trước: phải nộp thêm Nợ TK 82111 / Có TK 3334; được giảm Nợ TK 3334 / Có TK 82111.
  4. Thuế bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu – đơn vị chịu trách nhiệm kê khai: Nợ TK 82112 (phần của đơn vị), Nợ TK 1388 (phần của đơn vị hợp thành khác) / Có TK 3334. Đơn vị nhận phân bổ: Nợ TK 82112 / Có TK 3388. TT 99 hướng dẫn đồng thời ghi nhận tài sản thuế hoãn lại theo phần ước tính (Nợ TK 243 / Có TK 8212) và hoàn nhập khi nộp thuế.
  5. Thuế hoãn lại: ghi nhận thuế hoãn lại phải trả Nợ TK 8212 / Có TK 347; ghi nhận tài sản thuế hoãn lại Nợ TK 243 / Có TK 8212; các bút toán hoàn nhập ghi ngược lại.
  6. Kết chuyển cuối năm: Nợ TK 911 / Có TK 8211, 8212 (hoặc Nợ TK 8212 / Có TK 911 nếu 8212 có phát sinh Có lớn hơn).

Ví dụ

Năm 2026, Công ty T (thuế suất 20%) có lợi nhuận kế toán trước thuế 3 tỷ đồng. Trong đó:

  • Chi phí không được trừ (chi phạt vi phạm hành chính) 100 triệu đồng – chênh lệch vĩnh viễn.
  • Khấu hao kế toán cao hơn khấu hao được trừ khi tính thuế 200 triệu đồng – chênh lệch tạm thời được khấu trừ.
  • Đã tạm nộp 4 quý: 600 triệu đồng.

Xử lý:

  • Thu nhập tính thuế = 3.000 + 100 + 200 = 3.300 triệu; thuế hiện hành = 3.300 × 20% = 660 triệu. Số tạm nộp đạt khoảng 91%, trên mức tối thiểu 80%.
  • Ghi bổ sung thuế hiện hành: Nợ TK 82111: 60.000.000 / Có TK 3334: 60.000.000.
  • Tài sản thuế hoãn lại = 200 × 20% = 40 triệu: Nợ TK 243: 40.000.000 / Có TK 8212: 40.000.000.
  • Kết chuyển: Nợ TK 911: 660.000.000 / Có TK 8211: 660.000.000; Nợ TK 8212: 40.000.000 / Có TK 911: 40.000.000.
  • Tổng chi phí thuế TNDN trên báo cáo: 660 − 40 = 620 triệu đồng; lợi nhuận sau thuế: 3.000 − 620 = 2.380 triệu đồng.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Đối chiếu phát sinh TK 8211 với tờ khai quyết toán thuế TNDN và các tờ khai bổ sung; số dư TK 3334 phải khớp với dữ liệu nghĩa vụ thuế trên hệ thống của cơ quan thuế.
  • Thuế suất theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15: 15% (tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng), 17% (trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng), 20% cho các trường hợp còn lại; kiểm tra kỹ điều kiện áp dụng mức 15%, 17%.
  • Tổng số thuế tạm nộp 4 quý không thấp hơn 80% số thuế quyết toán; phần thiếu phải nộp tiền chậm nộp.
  • Tiền chậm nộp, tiền phạt về thuế ghi vào TK 811, không ghi vào TK 821.
  • Với tập đoàn thuộc diện thuế tối thiểu toàn cầu, lưu hồ sơ tính thuế bổ sung, thông báo phân bổ và chứng từ thanh toán giữa các đơn vị hợp thành.
  • Thuế hoãn lại chỉ ghi nhận khi có bảng theo dõi chênh lệch tạm thời rõ ràng; kiểm toán viên thường kiểm tra khả năng sử dụng tài sản thuế hoãn lại trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp lỗ có phát sinh TK 821 không?

Có thể không có thuế hiện hành, nhưng vẫn có thể phát sinh thuế hoãn lại (ví dụ ghi nhận tài sản thuế hoãn lại từ lỗ tính thuế nếu chắc chắn có lợi nhuận tương lai để sử dụng).

Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133 hạch toán chi phí thuế TNDN thế nào?

Theo hệ thống tài khoản TT 133/2016, doanh nghiệp dùng TK 821 nhưng không chia tài khoản cấp 2 hoãn lại; doanh nghiệp nhỏ và vừa chọn áp dụng TT 99 thì theo cấu trúc 8211, 8212 nêu trên.

Thuế TNDN được miễn, giảm có ghi vào TK 821 không?

Chi phí thuế hiện hành được ghi theo số thuế phải nộp sau khi đã trừ phần được miễn, giảm theo quy định; doanh nghiệp cần lưu hồ sơ chứng minh điều kiện ưu đãi.

Xem thêm: Tài khoản 3334, Tài khoản 243, Tài khoản 347, Tài khoản 811, tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Nghị quyết 107/2023/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP – vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp quyết toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x