Giao dịch M&A phải thông báo tập trung kinh tế trước khi thực hiện nếu đạt một trong bốn ngưỡng của Nghị định 35/2020/NĐ-CP: tổng tài sản tại Việt Nam từ 3.000 tỷ đồng, tổng doanh thu tại Việt Nam từ 3.000 tỷ đồng, giá trị giao dịch từ 1.000 tỷ đồng, hoặc thị phần kết hợp từ 20% trên thị trường liên quan. Tài sản và doanh thu được tính cho cả nhóm doanh nghiệp liên kết của mỗi bên, không chỉ riêng pháp nhân trực tiếp ký hợp đồng. Bài viết hướng dẫn cách kiểm tra ngưỡng, thủ tục và hậu quả khi bỏ qua nghĩa vụ này.

Tập trung kinh tế là gì
Theo Luật Cạnh tranh 2018, tập trung kinh tế gồm bốn hình thức: sáp nhập doanh nghiệp, hợp nhất doanh nghiệp, mua lại doanh nghiệp (giành quyền kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp khác) và liên doanh giữa các doanh nghiệp. Luật không cấm tập trung kinh tế nói chung; chỉ cấm giao dịch gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường Việt Nam.
Điểm mấu chốt là khái niệm “quyền kiểm soát”: mua dưới 50% vốn vẫn có thể là mua lại nếu bên mua có quyền quyết định bổ nhiệm phần lớn ban lãnh đạo, sửa điều lệ hoặc quyết định các vấn đề kinh doanh quan trọng.
Bốn ngưỡng thông báo theo Nghị định 35/2020
| Tiêu chí | Ngưỡng (doanh nghiệp thông thường) | Cách xác định |
|---|---|---|
| Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam | Từ 3.000 tỷ đồng | Của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp là thành viên, theo báo cáo tài chính năm liền trước |
| Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào tại Việt Nam | Từ 3.000 tỷ đồng | Của doanh nghiệp hoặc nhóm liên kết, năm tài chính liền trước |
| Giá trị giao dịch | Từ 1.000 tỷ đồng | Giá trị của giao dịch tập trung kinh tế |
| Thị phần kết hợp | Từ 20% | Trên thị trường liên quan, năm tài chính liền trước |
Tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán áp dụng bộ ngưỡng riêng, cao hơn về tài sản và doanh thu. Giao dịch ký kết ở nước ngoài giữa các tập đoàn có hiện diện tại Việt Nam cũng có thể phải thông báo nếu số liệu tại Việt Nam đạt ngưỡng; doanh nghiệp cần đối chiếu điều khoản cụ thể của Nghị định 35/2020.
Ví dụ kiểm tra ngưỡng
Công ty A (tổng tài sản riêng 800 tỷ đồng) mua 60% vốn của Công ty B với giá 400 tỷ đồng. Công ty mẹ của A tại Việt Nam có tổng tài sản hợp nhất 3.500 tỷ đồng. Dù giá trị giao dịch dưới 1.000 tỷ đồng, nhóm doanh nghiệp liên kết của A đã vượt ngưỡng tài sản 3.000 tỷ đồng, nên giao dịch phải thông báo.
Thủ tục thông báo và thẩm định
- Bên dự định thực hiện tập trung kinh tế lập hồ sơ thông báo (gồm thông tin các bên, báo cáo tài chính, thị phần, mô tả giao dịch) gửi cơ quan quản lý cạnh tranh.
- Thẩm định sơ bộ: trong 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ. Nếu giao dịch được thực hiện, các bên được tiến hành; nếu không có thông báo kết quả đúng hạn, giao dịch được thực hiện theo quy định của luật.
- Thẩm định chính thức (khi cần đánh giá sâu): 90 ngày, có thể gia hạn với trường hợp phức tạp.
- Kết quả có thể là: được thực hiện, thực hiện có điều kiện (ví dụ cam kết thoái một phần tài sản), hoặc không được thực hiện.
Hậu quả khi không thông báo
- Bị xử phạt hành chính theo Luật Cạnh tranh và nghị định xử phạt trong lĩnh vực cạnh tranh; mức phạt tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu trên thị trường liên quan.
- Có thể bị buộc chia, tách doanh nghiệp đã sáp nhập, hợp nhất hoặc buộc bán lại phần vốn, tài sản đã mua.
- Giao dịch kéo dài, ảnh hưởng tiến độ giải ngân, đăng ký thay đổi.
Nghĩa vụ này là một mục trong danh sách thủ tục tổng thể; xem thêm thủ tục mua bán, sáp nhập doanh nghiệp năm 2026 và khung pháp luật điều chỉnh M&A.
Câu hỏi thường gặp
Giao dịch giữa các công ty trong cùng tập đoàn có phải thông báo không?
Nếu bên mua đã kiểm soát bên mục tiêu từ trước, việc tái cơ cấu nội bộ thường không làm thay đổi quyền kiểm soát. Tuy nhiên doanh nghiệp nên đánh giá cụ thể, vì chuyển từ đồng kiểm soát sang kiểm soát duy nhất vẫn có thể là tập trung kinh tế.
Thị phần kết hợp tính trên thị trường nào?
Trên thị trường liên quan, gồm thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa lý liên quan. Việc xác định thị trường là bước dễ tranh luận nhất, nên được chuẩn bị số liệu và lập luận ngay từ đầu.
Nguồn tham khảo: Luật Cạnh tranh 23/2018/QH14; Nghị định 35/2020/NĐ-CP; Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 sửa đổi bởi Luật 76/2025/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A). Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

