Luật Kế toán hiện hành là Luật Kế toán 88/2015/QH13, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 56/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2025); đến tháng 10/2026 chưa có luật kế toán mới thay thế. Khi tra cứu, doanh nghiệp nên dùng văn bản hợp nhất của Luật Kế toán để thấy đầy đủ các điều đã sửa. Nghị định 174/2016/NĐ-CP vẫn là văn bản hướng dẫn chính, còn chế độ kế toán doanh nghiệp từ năm 2026 áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC).
Hệ thống văn bản kế toán doanh nghiệp năm 2026
| Cấp văn bản | Văn bản đang áp dụng |
|---|---|
| Luật | Luật Kế toán 88/2015/QH13, sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15 |
| Nghị định hướng dẫn | Nghị định 174/2016/NĐ-CP |
| Xử phạt | Nghị định 41/2018/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP |
| Chế độ kế toán | Thông tư 99/2025/TT-BTC (doanh nghiệp nói chung, từ 01/01/2026); Thông tư 133/2016/TT-BTC (doanh nghiệp nhỏ và vừa); Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026) (doanh nghiệp siêu nhỏ) |
| Chứng chỉ hành nghề | Thông tư 91/2017/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 22/2024/TT-BTC |
Luật 56/2024/QH15 là luật sửa đổi nhiều luật trong lĩnh vực tài chính (chứng khoán, kế toán, kiểm toán độc lập, ngân sách, quản lý thuế…). Phần sửa Luật Kế toán tập trung vào một số quy định quản lý, hành nghề; doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hợp nhất cho từng điều cụ thể.
Những nghĩa vụ cốt lõi doanh nghiệp phải tuân thủ
Chứng từ, sổ sách và báo cáo
- Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh phải có chứng từ kế toán; chứng từ điện tử có giá trị như chứng từ giấy.
- Sổ kế toán mở từ đầu kỳ, khóa sổ cuối kỳ; không được để ngoài sổ tài sản, nợ phải trả.
- Lập và nộp báo cáo tài chính năm theo chế độ kế toán áp dụng; doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc phải kiểm toán theo Nghị định 17/2012/NĐ-CP.
Bộ máy và người làm kế toán
- Doanh nghiệp phải bố trí kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán, hoặc thuê dịch vụ làm kế toán, dịch vụ kế toán trưởng.
- Người làm kế toán phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, đạo đức; một số đối tượng không được làm kế toán (người thân của lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự…).
Lưu trữ tài liệu kế toán
Theo Nghị định 174/2016/NĐ-CP: tài liệu dùng cho quản lý, điều hành không trực tiếp ghi sổ lưu tối thiểu 5 năm; chứng từ dùng ghi sổ, sổ kế toán, báo cáo tài chính năm lưu tối thiểu 10 năm; một số tài liệu có ý nghĩa quan trọng lưu vĩnh viễn. Chi tiết xem bài Nghị định 174/2016 hướng dẫn Luật Kế toán.
Các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài
- Giả mạo, khai man, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác giả mạo chứng từ, tài liệu kế toán.
- Cố ý cung cấp thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; để ngoài sổ kế toán tài sản của đơn vị.
- Hủy bỏ hoặc cố ý làm hư hỏng tài liệu kế toán trước thời hạn lưu trữ.
- Lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên.
Vi phạm bị xử phạt theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP; trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điểm cần làm trong năm 2026
- Xác định chế độ kế toán áp dụng (Thông tư 99, 133 hoặc 132) và thông báo nhất quán.
- Chuyển đổi số dư, hệ thống tài khoản nếu chuyển từ Thông tư 200 sang Thông tư 99.
- Rà soát quy chế tài chính, chính sách khấu hao, dự phòng vì Thông tư 45/2013 và Thông tư 48/2019 chỉ áp dụng đến hết 31/12/2026.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể tham khảo thêm chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ năm 2026.
Câu hỏi thường gặp
Năm 2026 có Luật Kế toán mới không?
Chưa. Luật Kế toán 88/2015/QH13 vẫn là luật hiện hành, với các nội dung đã được sửa bởi Luật 56/2024/QH15 từ 01/01/2025.
Thông tư 200/2014 còn được dùng không?
Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC cho chế độ kế toán doanh nghiệp.
Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13; Luật 56/2024/QH15; Nghị định 174/2016/NĐ-CP; Nghị định 41/2018/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
