Để chọn công ty kiểm toán độc lập, doanh nghiệp cần kiểm tra năm điểm: công ty có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán và có tên trong danh sách Bộ Tài chính công bố; kiểm toán viên ký báo cáo có chứng chỉ và đăng ký hành nghề; công ty được chấp thuận nếu doanh nghiệp là đơn vị có lợi ích công chúng; không vi phạm tính độc lập; và phí, phạm vi, tiến độ được ghi rõ. Tất cả đều có thể tự kiểm chứng trước khi ký hợp đồng.
Doanh nghiệp nào cần thuê kiểm toán độc lập?
Đối tượng kiểm toán bắt buộc gồm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức tín dụng, công ty đại chúng, doanh nghiệp nhà nước và một số đối tượng khác theo Luật Kiểm toán độc lập và Nghị định 17/2012/NĐ-CP. Nghị định 90/2025/NĐ-CP bổ sung doanh nghiệp quy mô lớn đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí: lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm trên 200 người, tổng doanh thu năm trên 300 tỷ đồng, tổng tài sản trên 100 tỷ đồng (xác định theo số liệu năm trước liền kề). Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp tự nguyện kiểm toán để vay vốn, gọi vốn, đấu thầu hoặc chuẩn bị mua bán, sáp nhập.
5 bước kiểm tra công ty kiểm toán
Bước 1: Kiểm tra tư cách hành nghề của công ty
Kinh doanh dịch vụ kiểm toán là ngành nghề có điều kiện. Doanh nghiệp kiểm toán phải được Bộ Tài chính cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán và phải có số lượng kiểm toán viên hành nghề tối thiểu theo Luật Kiểm toán độc lập. Cách kiểm tra:
- Yêu cầu bản sao Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.
- Tra cứu danh sách doanh nghiệp kiểm toán đủ điều kiện và danh sách kiểm toán viên hành nghề do Bộ Tài chính công khai trên cổng thông tin của Bộ.
Bước 2: Kiểm tra kiểm toán viên ký báo cáo
Báo cáo kiểm toán phải do kiểm toán viên hành nghề ký, tức là người có chứng chỉ kiểm toán viên và Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán còn hiệu lực. Hỏi trước tên kiểm toán viên phụ trách, số giấy chứng nhận đăng ký hành nghề và kinh nghiệm với ngành của doanh nghiệp (xây dựng, sản xuất, FDI, dự án đầu tư công…).
Bước 3: Kiểm tra điều kiện chấp thuận (nếu cần)
Nếu doanh nghiệp là đơn vị có lợi ích công chúng như công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty kiểm toán phải nằm trong danh sách được chấp thuận kiểm toán cho các đơn vị này (Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước công bố theo từng năm).
Bước 4: Đánh giá tính độc lập
Tính độc lập là nền tảng giá trị của báo cáo kiểm toán. Luật Kiểm toán độc lập quy định các trường hợp doanh nghiệp kiểm toán, kiểm toán viên không được thực hiện kiểm toán, ví dụ:
- Có quan hệ góp vốn, lợi ích tài chính hoặc quan hệ gia đình với người quản lý, kế toán trưởng của đơn vị.
- Đã cung cấp dịch vụ ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính hoặc một số dịch vụ khác cho đơn vị trong thời gian luật hạn chế.
- Kiểm toán viên ký báo cáo cho cùng một đơn vị liên tục quá thời gian luật cho phép phải luân chuyển.
Vì vậy, nếu một công ty vừa làm sổ sách vừa đề nghị kiểm toán chính báo cáo tài chính đó, doanh nghiệp cần thận trọng. Phí kiểm toán cũng không được phụ thuộc vào kết quả kiểm toán.
Bước 5: So sánh phí, phạm vi và tiến độ
| Nội dung | Cần làm rõ |
|---|---|
| Phạm vi | Kiểm toán báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán dự án, có kèm thư quản lý không |
| Tiến độ | Thời điểm kiểm toán sơ bộ, kiểm kê, phát hành báo cáo so với hạn nộp |
| Phí | Căn cứ tính (quy mô, số đơn vị, mức độ phức tạp), chi phí đi lại, phí phát sinh |
| Ngôn ngữ | Báo cáo song ngữ cho doanh nghiệp FDI |
Phí thấp bất thường có thể đồng nghĩa với thời gian làm việc không đủ để thực hiện thủ tục kiểm toán cần thiết. Doanh nghiệp nên chuẩn bị số liệu, sổ sách theo đúng chế độ (Thông tư 99/2025/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC) để công ty kiểm toán báo giá sát thực tế.
Giới thiệu ngắn về Hãng Kiểm toán AMA
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AMA (mã số thuế 0108386863) thành lập ngày 02/08/2018, trụ sở tại Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội, là thành viên Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA). AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán quyết toán dự án, kế toán, thuế và tư vấn; phục vụ trực tiếp tại Hà Nội và làm việc trực tuyến với doanh nghiệp ở các tỉnh. Doanh nghiệp có thể đề nghị AMA cung cấp hồ sơ năng lực, giấy chứng nhận và thông tin kiểm toán viên để tự đối chiếu theo các bước trên.
Câu hỏi thường gặp
Tra cứu danh sách công ty kiểm toán đủ điều kiện ở đâu?
Trên cổng thông tin của Bộ Tài chính, mục danh sách doanh nghiệp kiểm toán và kiểm toán viên đủ điều kiện hành nghề, cập nhật định kỳ.
Có nên đổi công ty kiểm toán mỗi năm?
Không bắt buộc. Kiểm toán nhiều năm giúp hiểu doanh nghiệp hơn; quy định luân chuyển áp dụng với kiểm toán viên ký báo cáo trong một số trường hợp.
Công ty làm dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp có được kiểm toán luôn không?
Không được nếu đã ghi sổ, lập báo cáo tài chính cho doanh nghiệp trong thời gian luật hạn chế, để bảo đảm tính độc lập.
Nguồn tham khảo: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15); Nghị định 17/2012/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP); Nghị định 41/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP); Thông tư 91/2017/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 22/2024/TT-BTC). Tra cứu văn bản gốc tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn).
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
