APA (Advance Pricing Agreement) là thỏa thuận trước bằng văn bản giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp về phương pháp xác định giá tính thuế cho các giao dịch liên kết trong một số năm tương lai. Khi đã ký APA và tuân thủ đúng điều kiện, doanh nghiệp không bị điều chỉnh giá đối với các giao dịch thuộc phạm vi thỏa thuận. Cơ chế này được duy trì trong Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026).
Ba loại APA và khi nào nên dùng
| Loại | Các bên tham gia | Phù hợp khi |
|---|---|---|
| APA đơn phương | Doanh nghiệp và cơ quan thuế Việt Nam | Muốn chắc chắn về thuế tại Việt Nam, giao dịch chủ yếu trong nước hoặc rủi ro đánh thuế hai lần thấp |
| APA song phương | Thêm cơ quan thuế của một nước có hiệp định thuế với Việt Nam | Giao dịch lớn với công ty mẹ hoặc công ty liên kết ở nước ngoài; cần tránh bị điều chỉnh ở cả hai nước |
| APA đa phương | Cơ quan thuế từ ba nước trở lên | Chuỗi cung ứng của tập đoàn trải rộng nhiều quốc gia |
Lợi ích và hạn chế
Lợi ích
- Chắc chắn về nghĩa vụ thuế cho các giao dịch có giá trị lớn, lặp lại nhiều năm.
- Giảm rủi ro bị ấn định, truy thu và xử phạt (xem chế tài xử phạt chuyển giá).
- APA song phương, đa phương giúp tránh đánh thuế hai lần.
- Giảm chi phí giải trình trong các đợt kiểm tra, thanh tra.
Hạn chế
- Thời gian đàm phán dài, nhất là APA song phương.
- Doanh nghiệp phải công khai nhiều thông tin nội bộ và nộp báo cáo thường niên.
- Khi điều kiện kinh doanh thay đổi trọng yếu, APA có thể phải sửa đổi hoặc chấm dứt.
Quy trình đề nghị APA
- Tham vấn trước khi nộp hồ sơ: doanh nghiệp trao đổi với Cục Thuế (Bộ Tài chính) về phạm vi giao dịch, phương pháp dự kiến, khả năng chấp nhận.
- Nộp hồ sơ chính thức: gồm đơn đề nghị, mô tả giao dịch, phân tích chức năng – rủi ro, phương pháp xác định giá, giả định quan trọng, số liệu tài chính các năm gần nhất.
- Thẩm định và đàm phán: cơ quan thuế xem xét hồ sơ, làm việc với doanh nghiệp; với APA song phương, đàm phán thêm với cơ quan thuế nước đối tác.
- Ký kết: thỏa thuận ghi rõ giao dịch, phương pháp, khoảng giá, giả định quan trọng và thời hạn áp dụng.
- Thực hiện: doanh nghiệp nộp báo cáo thường niên cho thấy đã tuân thủ; cơ quan thuế giám sát việc thực hiện.
Thủ tục chi tiết hiện được hướng dẫn tại Thông tư 45/2021/TT-BTC. Khi Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC có hiệu lực, doanh nghiệp nên kiểm tra văn bản hướng dẫn mới nhất trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Điều kiện để hồ sơ APA khả thi
- Giao dịch liên kết có giá trị đáng kể, ổn định, dự kiến tiếp diễn.
- Doanh nghiệp đã có hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đầy đủ theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP).
- Có dữ liệu so sánh đáng tin cậy và giả định quan trọng có thể kiểm chứng.
- Bộ phận tài chính đủ năng lực duy trì báo cáo hằng năm.
APA là một trong các công cụ quản lý được trình bày tổng quan trong bài biện pháp chống chuyển giá ở Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
APA có hiệu lực trong bao lâu?
Thời hạn được ghi trong thỏa thuận, thường áp dụng cho một số năm tính thuế tương lai (theo hướng dẫn hiện hành không quá 5 năm) và có thể gia hạn nếu điều kiện không đổi.
Doanh nghiệp nhỏ có nên đề nghị APA?
Thường không cần thiết. Doanh nghiệp có doanh thu dưới 50 tỷ và giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng đã được miễn lập hồ sơ xác định giá; chi phí làm APA thường không tương xứng.
Đã có APA còn phải kê khai Phụ lục I không?
Có. Doanh nghiệp vẫn kê khai thông tin giao dịch liên kết hằng năm cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
Nguồn tham khảo: Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Thông tư 89/2026/TT-BTC; Thông tư 45/2021/TT-BTC; Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ lập báo cáo chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
