Không phải mọi khoản phụ cấp, trợ cấp đều chịu thuế TNCN: các khoản mang tính chất trợ cấp xã hội, bù đắp rủi ro hoặc điều kiện làm việc đặc thù, được trả theo đúng quy định của pháp luật, được loại khỏi thu nhập chịu thuế. Từ kỳ tính thuế 2026, căn cứ là Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Điều kiện quan trọng nhất: khoản chi phải có cơ sở pháp lý về mức hưởng và được ghi nhận rõ trong hợp đồng, quy chế của doanh nghiệp.
Nhóm phụ cấp, trợ cấp thường không tính vào thu nhập chịu thuế
Danh mục dưới đây tổng hợp theo nguyên tắc đã áp dụng ổn định nhiều năm. Danh mục chính thức cho năm 2026 cần đối chiếu với Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
| Nhóm | Ví dụ |
|---|---|
| Chính sách với người có công | Trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hằng tháng và một lần theo pháp luật về người có công |
| Điều kiện làm việc đặc thù | Phụ cấp độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của Nhà nước |
| Quốc phòng, an ninh | Phụ cấp, trợ cấp cho lực lượng vũ trang theo quy định |
| Rủi ro, biến cố | Trợ cấp khó khăn đột xuất; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp một lần khi sinh con, nhận nuôi con nuôi |
| Chấm dứt việc làm | Trợ cấp thôi việc, mất việc làm theo Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; trợ cấp thất nghiệp |
| Bảo hiểm xã hội | Các khoản do quỹ BHXH chi trả theo Luật BHXH 41/2024/QH15 (ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất…) |
| Bảo trợ xã hội | Trợ cấp cho đối tượng bảo trợ xã hội theo quy định |
Điều kiện để khoản phụ cấp được miễn trừ
- Có văn bản quy định mức hưởng: khoản phụ cấp, trợ cấp phải nằm trong danh mục và không vượt mức do pháp luật quy định. Phần doanh nghiệp tự trả cao hơn mức quy định phải tính vào thu nhập chịu thuế.
- Ghi nhận trong hồ sơ: hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế lương thưởng thể hiện rõ đối tượng, điều kiện, mức chi.
- Chứng từ chi trả: bảng lương tách riêng từng khoản, tránh gộp chung vào “lương khác” khiến cơ quan thuế không phân biệt được.
Ví dụ: phụ cấp độc hại chỉ được loại trừ khi công việc thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại theo quy định của cơ quan quản lý lao động. Doanh nghiệp tự đặt tên “phụ cấp độc hại” cho nhân viên văn phòng thì khoản này vẫn chịu thuế.
Những khoản dễ nhầm là được miễn
- Phụ cấp chức vụ, trách nhiệm, thâm niên, chuyên cần: tính vào thu nhập chịu thuế như tiền lương.
- Phụ cấp nhà ở: nhìn chung là thu nhập chịu thuế; doanh nghiệp cần đối chiếu cách xác định giới hạn với văn bản hiện hành.
- Tiền ăn giữa ca, trang phục, công tác phí, điện thoại: là các khoản chi có quy định riêng; phần trong mức, đúng điều kiện có thể không tính vào thu nhập chịu thuế, phần vượt phải cộng vào. Mức cụ thể cần kiểm tra theo Nghị định 253/2026 và văn bản hướng dẫn.
- Trợ cấp thôi việc vượt mức Bộ luật Lao động: phần chi thêm theo thỏa thuận thường bị tính thuế.
Ảnh hưởng đến cách tính thuế từ tiền lương
Các khoản không chịu thuế được loại ra trước khi tính thu nhập chịu thuế. Sau đó mới trừ giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc) và các khoản bảo hiểm bắt buộc, rồi áp biểu lũy tiến 5 bậc từ 5% đến 35%. Trình tự đầy đủ có trong bài cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương 2026; ví dụ bằng số xem tại ví dụ tính thuế thu nhập cá nhân 2026.
Câu hỏi thường gặp
Phụ cấp xăng xe, điện thoại trả khoán có chịu thuế TNCN không?
Phụ thuộc vào quy chế và mức chi. Khoản khoán phục vụ công việc, có quy chế rõ ràng và trong mức quy định thường không tính vào thu nhập chịu thuế; khoản trả cố định như một phần lương thì chịu thuế.
Tiền thai sản do BHXH chi trả có phải quyết toán thuế không?
Không. Khoản do quỹ BHXH chi trả không thuộc thu nhập chịu thuế, nên không cộng vào thu nhập khi quyết toán.
Nguồn tham khảo: Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15; Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15; Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; Luật BHXH 41/2024/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, lịch kê khai và điểm mới về thuế tại Cẩm nang thuế doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
