Theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 (áp dụng từ kỳ tính thuế 2025) và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, khoản chi không được trừ gồm hai lớp: khoản chi không đáp ứng điều kiện chung (không thực tế phát sinh, không phục vụ kinh doanh, thiếu chứng từ, chi từ 5 triệu đồng không thanh toán không dùng tiền mặt) và các khoản chi bị luật giới hạn riêng như khấu hao ô tô vượt 1,6 tỷ đồng, phúc lợi vượt 1 tháng lương, tiền phạt, lãi vay vượt trần. Bài viết tổng hợp các nhóm hay bị loại khi quyết toán năm 2025 và lập kế hoạch thuế năm 2026.
Lớp 1: Không đáp ứng điều kiện chung
Mọi khoản chi muốn được trừ phải đồng thời:
- Thực tế phát sinh và liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp (kể cả các khoản chi hỗ trợ giáo dục, y tế, khắc phục thiên tai, từ thiện mà luật mới cho phép, nếu đáp ứng điều kiện của Nghị định 320/2025).
- Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.
- Với khoản chi từ 5 triệu đồng (gồm thuế GTGT): có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Mức này thấp hơn nhiều so với ngưỡng 20 triệu đồng trước đây, nên nhiều khoản chi tiền mặt quen thuộc nay bị loại.
Trường hợp không có hóa đơn nhưng thuộc diện được lập bảng kê, xem bài mua hàng không có hóa đơn.
Lớp 2: Các khoản chi bị giới hạn hoặc loại trừ riêng
| Nhóm chi phí | Phần không được trừ |
|---|---|
| Khấu hao tài sản cố định | Tài sản không dùng cho kinh doanh, không đủ hồ sơ sở hữu; phần trích vượt khung theo Thông tư 45/2013/TT-BTC; ô tô chở người dưới 9 chỗ: khấu hao tương ứng phần nguyên giá trên 1,6 tỷ đồng |
| Tiền lương, tiền công | Khoản không thực chi, không ghi trong hợp đồng lao động, thỏa ước hoặc quy chế lương |
| Phúc lợi cho người lao động | Phần tổng chi phúc lợi vượt 1 tháng lương bình quân thực hiện trong năm |
| Bảo hiểm hưu trí tự nguyện, nhân thọ | Phần vượt 5 triệu đồng/tháng/người |
| Chi phí lãi vay | Lãi tương ứng vốn điều lệ còn thiếu; với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, phần lãi vay thuần vượt 30% EBITDA (được chuyển sang tối đa 5 năm) |
| Trích lập dự phòng | Khoản trích không đúng đối tượng, mức trích theo Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC) |
| Thuế, tiền phạt | Thuế TNDN, thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ, tiền phạt vi phạm hành chính, tiền chậm nộp |
| Chi tài trợ, ủng hộ | Khoản không đúng đối tượng, thiếu hồ sơ xác nhận theo điều kiện của nghị định |
Chi tiết về các loại thuế, phí xem tại bài thuế, phí không được tính vào chi phí được trừ; về lãi vay xem bài chi phí lãi vay có giao dịch liên kết được trừ đến đâu.
Mốc cần lưu ý trong năm 2026
- Thông tư 45/2013 (khấu hao) và Thông tư 48/2019 (dự phòng) tiếp tục áp dụng theo Quyết định 1760/QĐ-BTC nhưng không quá 31/12/2026. Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản thay thế để áp dụng cho kỳ tính thuế 2027.
- Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt 5 triệu đồng áp dụng cho cả việc tính chi phí TNDN và khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
- Chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC từ 01/01/2026; số liệu kế toán khác số liệu thuế phải được điều chỉnh trên tờ khai quyết toán, không sửa sổ kế toán cho khớp thuế.
Cách hạn chế bị loại chi phí khi quyết toán
- Rà soát danh sách khoản chi tiền mặt từ 5 triệu đồng ngay trong năm, chuyển sang thanh toán qua ngân hàng.
- Cập nhật quy chế lương, thưởng, phúc lợi và hợp đồng lao động trước khi chi.
- Theo dõi riêng chi phí ô tô, bảo hiểm, phúc lợi để tính phần vượt mức.
- Đối chiếu chi phí với doanh thu tương ứng; trường hợp chi phí phát sinh nhưng chưa có doanh thu, xem bài chi phí không tương ứng với doanh thu.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí không được trừ có phải hạch toán vào sổ kế toán?
Có. Kế toán ghi nhận theo chuẩn mực và chế độ kế toán; khi quyết toán thuế, doanh nghiệp điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế tương ứng.
Chi phí bị loại có làm phát sinh tiền phạt không?
Nếu doanh nghiệp đã tự loại trên tờ khai thì không. Nếu cơ quan thuế phát hiện khi kiểm tra, doanh nghiệp có thể bị phạt 20% số thuế thiếu và nộp tiền chậm nộp 0,03%/ngày.
Nguồn tham khảo: Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Thông tư 45/2013/TT-BTC; Thông tư 48/2019/TT-BTC; Quyết định 1760/QĐ-BTC; Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, lịch kê khai và điểm mới về thuế tại Cẩm nang thuế doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ quyết toán thuế trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
