Tài khoản 1381 – Tài sản thiếu chờ xử lý phản ánh giá trị tài sản bị thiếu, mất chưa xác định được nguyên nhân và đang chờ cấp có thẩm quyền quyết định xử lý. Đây là tài khoản cấp 2 của TK 138 – Phải thu khác theo Thông tư 99/2025/TT-BTC; TT 99 giữ nguyên số hiệu và tên như Thông tư 200. Đối ứng ngược lại là TK 3381 – Tài sản thừa chờ giải quyết.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 1381
- Mọi trường hợp thiếu tài sản đều phải truy tìm nguyên nhân và người chịu trách nhiệm. Chỉ ghi 1381 khi chưa rõ nguyên nhân; đã có quyết định xử lý ngay trong kỳ thì ghi thẳng vào tài khoản liên quan (1388, 334, 632, 811).
- Căn cứ ghi sổ là biên bản kiểm kê, biên bản xác định tài sản thiếu; giá trị ghi theo giá trị ghi sổ (TSCĐ theo giá trị còn lại).
- Khi lập báo cáo tài chính, nếu không có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu hồi, số dư 1381 phải được ghi nhận vào chi phí và thuyết minh.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Giá trị tài sản thiếu chưa rõ nguyên nhân, chờ xử lý. | Giá trị tài sản thiếu đã xử lý theo quyết định. |
| Số dư bên Nợ: tài sản thiếu chưa được xử lý tại cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Tiền mặt, hàng tồn kho thiếu: Nợ TK 1381 / Có TK 111, 152, 153, 155, 156.
- TSCĐ thiếu: Nợ TK 1381 (giá trị còn lại); Nợ TK 214 / Có TK 211.
- Thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ của tài sản thiếu phải điều chỉnh: Nợ TK 1381 / Có TK 133.
- Xử lý: Nợ TK 1388, 334 (bồi thường), Nợ TK 632 (hao hụt hàng tồn kho), Nợ TK 811 (TSCĐ) / Có TK 1381.
Ví dụ
Kiểm kê quỹ cuối tháng, Công ty N thiếu 3 triệu đồng tiền mặt chưa rõ nguyên nhân: Nợ TK 1381 / Có TK 111: 3.000.000. Giám đốc quyết định thủ quỹ bồi thường toàn bộ, trừ vào lương: Nợ TK 334 / Có TK 1381: 3.000.000.
Cùng kỳ, một máy tính xách tay nguyên giá 30 triệu đồng, đã hao mòn 18 triệu đồng bị mất: Nợ TK 1381: 12.000.000; Nợ TK 214: 18.000.000 / Có TK 211: 30.000.000. Nếu công ty bảo hiểm bồi thường 8 triệu đồng, phần còn lại tính vào chi phí khác: Nợ TK 1388: 8.000.000; Nợ TK 811: 4.000.000 / Có TK 1381: 12.000.000.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Tổn thất tính vào chi phí được trừ phải có hồ sơ chứng minh và là phần giá trị không được bồi thường.
- Số dư 1381 kéo dài qua nhiều kỳ cần được xử lý trước khi khóa sổ năm.
Câu hỏi thường gặp
Hao hụt trong định mức có ghi 1381 không?
Không. Hao hụt trong định mức đã xác định được nguyên nhân, ghi thẳng vào giá vốn hoặc chi phí theo quy chế của doanh nghiệp.
Thiếu hàng do bên vận chuyển làm mất ghi thế nào?
Nếu đã xác định trách nhiệm bên vận chuyển thì ghi Nợ TK 1388 / Có TK 156 (hoặc 151), không qua 1381.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Kế toán 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15) – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

