Tài khoản 151 – Hàng mua đang đi đường dùng để phản ánh giá trị hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ doanh nghiệp đã mua và đã thuộc quyền sở hữu, nhưng đến cuối kỳ kế toán vẫn chưa về nhập kho. Đây là tài khoản hàng tồn kho (loại 1) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Tài khoản giúp số liệu hàng tồn kho trên báo cáo tài chính đầy đủ, không bỏ sót hàng đã mua nhưng còn nằm ở cảng, kho người bán hoặc trên đường vận chuyển.
Thay đổi so với Thông tư 200
TT 99 giữ số hiệu 151 với tên chuẩn là “Hàng mua đang đi đường” (một số tài liệu viết là “đang đi trên đường”). Nguyên tắc ghi nhận và phương pháp hạch toán về cơ bản không đổi so với TT 200. Điểm cần lưu ý là các tài khoản đối ứng thay đổi tên theo TT 99, ví dụ hàng đi đường của doanh nghiệp sản xuất khi về sẽ nhập kho nguyên vật liệu, còn sản phẩm làm ra được theo dõi trên TK 155 – Sản phẩm (TT 200: Thành phẩm).
Nguyên tắc kế toán tài khoản 151
- Phạm vi: hàng hóa, vật tư mua ngoài đã thanh toán hoặc đã chấp nhận thanh toán nhưng còn ở kho người bán, bến cảng, bến bãi, kho ngoại quan, đang vận chuyển; hoặc đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nghiệm, kiểm nhận nhập kho.
- Điều kiện then chốt là quyền sở hữu: hàng chỉ ghi vào TK 151 khi rủi ro và lợi ích đã chuyển sang người mua theo hợp đồng. Ví dụ với điều kiện giao hàng FOB cảng đi, quyền sở hữu thường chuyển khi hàng qua lan can tàu tại cảng xuất; với điều kiện giao tại kho người mua, hàng trên đường vẫn thuộc người bán.
- Giá gốc: ghi nhận theo giá gốc như hàng tồn kho (giá mua, thuế không được hoàn lại, chi phí vận chuyển, bảo hiểm phát sinh đến thời điểm ghi nhận).
- Cách ghi sổ trong kỳ: khi nhận hóa đơn mà hàng chưa về, kế toán lưu hóa đơn vào hồ sơ “hàng mua đang đi đường” và chưa ghi sổ. Nếu hàng về trong kỳ, ghi thẳng vào TK 152, 153, 156. Chỉ đến cuối kỳ hàng vẫn chưa về mới ghi vào TK 151.
- Theo dõi chi tiết theo mặt hàng, lô hàng, hợp đồng, nhà cung cấp để dễ đối chiếu khi hàng về.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Trị giá hàng hóa, vật tư đã mua đang đi đường. | Trị giá hàng đi đường đã về nhập kho, đưa thẳng vào sản xuất hoặc giao thẳng cho khách hàng; giá trị hao hụt, mất mát phát hiện khi hàng về. |
| Số dư bên Nợ: trị giá hàng đã mua nhưng chưa về nhập kho cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Cuối kỳ, hàng đã có hóa đơn nhưng chưa về: Nợ TK 151, Nợ TK 133 (nếu được khấu trừ) / Có TK 111, 112, 141, 331. Thuế GTGT không được khấu trừ thì tính vào giá trị hàng.
- Hàng nhập khẩu đã thuộc sở hữu, đang trên biển: Nợ TK 151 / Có TK 331 (theo tỷ giá giao dịch thực tế). Thuế nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu ghi nhận khi phát sinh nghĩa vụ theo tờ khai hải quan.
- Kỳ sau, hàng về nhập kho hoặc dùng ngay: Nợ TK 152, 153, 156, 621 / Có TK 151.
- Kỳ sau, hàng giao thẳng cho khách hoặc gửi đại lý: Nợ TK 632 hoặc TK 157 / Có TK 151.
- Hao hụt, mất mát phát hiện khi hàng về: Nợ TK 1381 (chưa rõ nguyên nhân) hoặc TK 1388 (xác định được người bồi thường) / Có TK 151.
Ví dụ
Ngày 28/12/2026, Công ty T (kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ) nhận hóa đơn mua 10 tấn thép tấm, đơn giá 18.000.000 đồng/tấn, thuế GTGT 10%, chưa thanh toán. Theo hợp đồng, quyền sở hữu chuyển khi hàng được giao cho đơn vị vận tải tại kho người bán. Đến 31/12/2026 hàng vẫn đang vận chuyển.
- 31/12/2026: Nợ TK 151: 180.000.000, Nợ TK 133: 18.000.000 / Có TK 331: 198.000.000.
- Ngày 05/01/2027 hàng về, kiểm nhận thiếu 0,2 tấn chưa rõ nguyên nhân. Nhập kho 9,8 tấn: Nợ TK 152: 176.400.000 / Có TK 151: 176.400.000.
- Phần thiếu: Nợ TK 1381 / Có TK 151: 3.600.000, chờ xử lý theo biên bản. Thuế GTGT tương ứng phần hàng thiếu cần được xem xét điều chỉnh theo kết quả xử lý.
Trên báo cáo tài chính năm 2026, 180.000.000 đồng được trình bày trong chỉ tiêu hàng tồn kho dù hàng chưa có trong kho.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Kiểm tra cắt kỳ: kiểm toán viên đối chiếu điều kiện giao hàng trong hợp đồng, vận đơn, tờ khai hải quan để xác định hàng đã thuộc sở hữu tại ngày khóa sổ hay chưa; ghi sớm hoặc bỏ sót đều làm sai hàng tồn kho và nợ phải trả.
- Kiểm kê: hàng đi đường không có trong biên bản kiểm kê kho, nên cần bảng kê riêng kèm chứng từ chứng minh.
- Số dư tồn lâu: số dư TK 151 kéo dài nhiều kỳ là dấu hiệu bất thường (hàng đã về nhưng chưa ghi giảm, hoặc tranh chấp với người bán) cần rà soát.
- Thuế GTGT đầu vào: khấu trừ theo hóa đơn hợp lệ; hàng mua từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15).
- Ngoại tệ: hàng nhập khẩu đi đường ghi theo tỷ giá thực tế tại ngày ghi nhận; khoản phải trả người bán bằng ngoại tệ được đánh giá lại cuối kỳ, còn giá trị hàng không đánh giá lại.
Câu hỏi thường gặp
Hàng đã về kho nhưng chưa có hóa đơn ghi vào TK 151 không?
Không. Hàng đã về và kiểm nhận thì nhập kho theo giá tạm tính (TK 152, 153, 156), khi nhận hóa đơn điều chỉnh theo giá thực tế. TK 151 dùng cho trường hợp ngược lại: đã có quyền sở hữu, có hóa đơn nhưng hàng chưa về.
Doanh nghiệp áp dụng TT 133 có dùng TK 151 không?
Có. Hệ thống tài khoản theo TT 133/2016/TT-BTC cũng có TK 151 với cách hạch toán tương tự; doanh nghiệp thực hiện theo hướng dẫn của chế độ kế toán mình đang áp dụng.
Xem thêm: TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu, TK 156 – Hàng hóa.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho; Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

