Tài khoản 356 – Quỹ phát triển khoa học và công nghệ dùng để theo dõi số quỹ doanh nghiệp đã trích lập, đã sử dụng và còn lại cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đây là tài khoản thuộc nhóm nợ phải trả (loại 3) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026. Số trích quỹ được tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp, còn việc chi tiêu quỹ phải đúng mục đích theo pháp luật về khoa học, công nghệ và pháp luật thuế.
Thay đổi so với Thông tư 200
Số hiệu tài khoản cấp 1 giữ nguyên. Điểm đáng chú ý là tài khoản cấp 2 3562 đổi tên từ “Quỹ phát triển khoa học và công nghệ đã hình thành TSCĐ” thành “…đã hình thành tài sản”. Phạm vi theo dõi vì vậy rộng hơn: ngoài tài sản cố định còn có vật tư, công cụ dụng cụ, chi phí thuê tài sản trả trước dùng cho nhiều kỳ phục vụ hoạt động khoa học và công nghệ.
Thông tư 99 cũng hướng dẫn cụ thể hơn các tình huống thực tế: số sử dụng vượt số dư quỹ, tài sản chuyển qua lại giữa hoạt động nghiên cứu và sản xuất kinh doanh, tài sản đặc thù không thể thanh lý, thuế TNDN bị thu hồi khi quỹ dùng sai mục đích. Xem thêm tổng quan tại bài Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 356
- Quỹ chỉ được trích lập và sử dụng theo quy định pháp luật; khoản trích được ghi vào chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642) trong kỳ.
- Theo dõi tách bạch hai phần: phần quỹ còn có thể sử dụng (3561) và phần quỹ đã chuyển thành tài sản phục vụ nghiên cứu (3562).
- Khi mua sắm TSCĐ cần lắp đặt, chạy thử bằng quỹ, số thu từ bán sản phẩm sản xuất thử được bù trừ với chi phí sản xuất thử; phần chênh lệch làm giảm (nếu thu lớn hơn) hoặc tăng (nếu thu nhỏ hơn) nguyên giá tài sản.
- Kết quả, sản phẩm thu được từ nhiệm vụ khoa học công nghệ phải được mở sổ theo dõi số lượng, chủng loại và trình bày trên thuyết minh báo cáo tài chính.
- Định kỳ, doanh nghiệp lập báo cáo trích lập, sử dụng, quyết toán quỹ gửi cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Số quỹ đã sử dụng, điều chuyển hoặc nộp về quỹ cấp trên theo quy định | Số trích lập quỹ tính vào chi phí quản lý doanh nghiệp |
| Giảm quỹ đã hình thành tài sản khi trích hao mòn TSCĐ, xuất dùng vật tư, phân bổ công cụ, chi phí thuê trả trước cho hoạt động nghiên cứu | Số quỹ nhận điều chuyển từ đơn vị khác trong tập đoàn, tổng công ty |
| Giá trị còn lại của tài sản hình thành từ quỹ khi thanh lý, nhượng bán hoặc chuyển sang phục vụ sản xuất kinh doanh |
Số dư bên Có: số quỹ phát triển khoa học và công nghệ hiện còn cuối kỳ.
Tài khoản 356 có 2 tài khoản cấp 2:
- TK 3561 – Quỹ phát triển khoa học và công nghệ: phần quỹ đã trích, chưa chuyển thành tài sản.
- TK 3562 – Quỹ phát triển khoa học và công nghệ đã hình thành tài sản: phần quỹ đang nằm trong TSCĐ, hàng tồn kho, chi phí chờ phân bổ phục vụ nghiên cứu.
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Trích lập quỹ: Nợ TK 642 / Có TK 3561.
- Chi quỹ cho khoản dùng hết ngay trong kỳ (mua vật tư dùng ngay, thuê dịch vụ thử nghiệm): Nợ TK 3561, Nợ TK 133 (nếu được khấu trừ) / Có TK 111, 112, 331.
- Mua vật tư, công cụ, trả trước tiền thuê dùng cho nhiều kỳ: Nợ TK 152, 153, 242, Nợ TK 133 / Có TK 111, 112, 331; đồng thời Nợ TK 3561 / Có TK 3562. Khi xuất dùng hoặc phân bổ: Nợ TK 3562 / Có TK 152, 153, 242.
- Mua sắm, đầu tư TSCĐ bằng quỹ: Nợ TK 211, 213 (hoặc 241 nếu phải lắp đặt), Nợ TK 133 / Có TK 111, 112, 331; đồng thời Nợ TK 3561 / Có TK 3562. Nếu số chi vượt số dư quỹ và doanh nghiệp chọn tính phần vượt vào chi phí: ghi thêm Nợ TK 642 cho phần vượt.
- Trích hao mòn TSCĐ hình thành từ quỹ: Nợ TK 3562 / Có TK 214 (không ghi vào chi phí sản xuất kinh doanh).
- Thanh lý, nhượng bán tài sản hình thành từ quỹ: Nợ TK 3562 (giá trị còn lại), Nợ TK 214 / Có TK 211, 213, 152, 153; số thu ghi Có TK 711, chi phí thanh lý ghi Nợ TK 811, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
- TSCĐ đang dùng cho nghiên cứu chuyển sang sản xuất kinh doanh: Nợ TK 3562 / Có TK 711 theo giá trị còn lại. Ngược lại, tài sản đang dùng cho sản xuất chuyển sang nghiên cứu: Nợ TK 642 / Có TK 3562.
- Bị thu hồi thuế TNDN do quỹ không sử dụng hoặc dùng sai mục đích: Nợ TK 8211 (số thuế bị thu hồi), Nợ TK 811 (tiền chậm nộp) / Có TK 333, 111, 112.
Ví dụ
Năm 2026, Công ty A trích quỹ phát triển khoa học và công nghệ 500 triệu đồng: Nợ TK 642 / Có TK 3561: 500.000.000.
Tháng 6/2026, công ty mua một thiết bị thí nghiệm giá 300 triệu đồng, thuế GTGT 10% là 30 triệu đồng, thanh toán chuyển khoản, đưa vào dùng ngay cho phòng nghiên cứu:
- Nợ TK 211: 300.000.000; Nợ TK 133: 30.000.000 / Có TK 112: 330.000.000.
- Đồng thời: Nợ TK 3561 / Có TK 3562: 300.000.000.
Thiết bị khấu hao 5 năm, mức hao mòn 6 tháng cuối năm 2026 là 30 triệu đồng: Nợ TK 3562 / Có TK 214: 30.000.000.
Cuối năm 2026: số dư TK 3561 là 200 triệu đồng (500 – 300), TK 3562 là 270 triệu đồng (300 – 30), đúng bằng giá trị còn lại của thiết bị.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Đối chiếu số dư TK 3562 với giá trị còn lại của tài sản, vật tư phục vụ nghiên cứu; chênh lệch thường do quên ghi bút toán “đồng thời” hoặc ghi hao mòn vào chi phí.
- Lưu đủ hồ sơ: quyết định trích lập, kế hoạch và nhiệm vụ nghiên cứu, chứng từ chi, báo cáo trích lập và sử dụng quỹ đã nộp.
- Theo dõi thời hạn sử dụng quỹ; số trích không dùng hoặc dùng sai mục đích có thể bị thu hồi thuế TNDN kèm tiền chậm nộp theo pháp luật thuế – doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành.
- Khoản chi đã được bù đắp bằng quỹ không được ghi lại vào chi phí sản xuất kinh doanh để tránh trừ trùng.
Câu hỏi thường gặp
Tài khoản 356 thuộc vốn chủ sở hữu hay nợ phải trả?
Thuộc nhóm nợ phải trả (loại 3), được trình bày ở phần nợ phải trả trên Báo cáo tình hình tài chính, không phải quỹ thuộc vốn chủ sở hữu như TK 414.
Hao mòn TSCĐ mua bằng quỹ có ghi vào chi phí không?
Không. Hao mòn được ghi giảm TK 3562 (Nợ 3562 / Có 214) vì nguồn hình thành tài sản đã được tính vào chi phí lúc trích quỹ.
Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133 có dùng TK 356 không?
Thông tư 133/2016 có hệ thống tài khoản riêng; bài này hướng dẫn theo Thông tư 99/2025 dành cho doanh nghiệp không áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa tự chọn Thông tư 99.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán), tra cứu tại vbpl.vn; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

