22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 4113 – Quyền chọn chuyển đổi trái phiếu là tài khoản cấp 2 của TK 411, chỉ dùng ở doanh nghiệp phát hành trái phiếu chuyển đổi, để ghi nhận phần giá trị “quyền được đổi sang cổ phiếu” mà nhà đầu tư nhận kèm trái phiếu. Phần này được xem là cấu phần vốn chủ sở hữu, tách khỏi phần nợ gốc ghi ở TK 3432. Nội dung bên dưới theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hiệu lực từ 01/01/2026.

Thay đổi so với Thông tư 200

TK 4113 giữ nguyên số hiệu và tên. TT 99 tiếp tục yêu cầu tách trái phiếu chuyển đổi thành cấu phần nợ và cấu phần vốn; khi trái phiếu đáo hạn, giá trị quyền chọn được kết chuyển sang TK 4112 – Thặng dư vốn (TT 200 gọi là “Thặng dư vốn cổ phần”).

Nguyên tắc kế toán tài khoản 4113

  • Giá trị quyền chọn = tổng số tiền thu từ phát hành trái phiếu chuyển đổi trừ giá trị cấu phần nợ.
  • Cấu phần nợ xác định bằng cách chiết khấu dòng tiền gốc và lãi danh nghĩa về hiện tại theo lãi suất của trái phiếu tương tự nhưng không có quyền chuyển đổi.
  • Giá trị quyền chọn ghi nhận một lần tại thời điểm phát hành, không đánh giá lại trong suốt kỳ hạn trái phiếu.
  • Khi trái phiếu đáo hạn, dù trái chủ có chuyển đổi hay không, toàn bộ số dư 4113 tương ứng được chuyển sang TK 4112.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Kết chuyển giá trị quyền chọn sang TK 4112 khi trái phiếu đáo hạn. Giá trị quyền chọn cổ phiếu ghi nhận khi phát hành trái phiếu chuyển đổi.
Số dư bên Có: giá trị quyền chọn của các trái phiếu chuyển đổi chưa đáo hạn tại cuối kỳ.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Phát hành trái phiếu chuyển đổi: Nợ TK 111, 112 (tổng tiền thu) / Có TK 3432 (cấu phần nợ) / Có TK 4113 (phần chênh lệch).
  2. Đáo hạn, trái chủ chuyển đổi sang cổ phiếu: Nợ TK 3432 / Có TK 4111 (mệnh giá cổ phiếu phát hành thêm) / Có TK 4112 (chênh lệch, nếu có).
  3. Đáo hạn, trái chủ không chuyển đổi: Nợ TK 3432 / Có TK 111, 112.
  4. Kết chuyển quyền chọn khi đáo hạn (cả hai trường hợp trên): Nợ TK 4113 / Có TK 4112.

Ví dụ

Công ty B phát hành 1.000 trái phiếu chuyển đổi, mệnh giá 1.000.000 đồng, thu 1 tỷ đồng; kỳ hạn 3 năm, lãi 3%/năm trả cuối mỗi năm. Lãi suất của trái phiếu tương tự không có quyền chuyển đổi là 9%/năm.

  • Giá trị hiện tại của tiền lãi (30 triệu/năm × 3 năm) ≈ 75.938.840 đồng; của gốc 1 tỷ ≈ 772.183.480 đồng. Cấu phần nợ ≈ 848.122.320 đồng.
  • Giá trị quyền chọn = 1.000.000.000 − 848.122.320 = 151.877.680 đồng.
  • Bút toán: Nợ TK 112: 1.000.000.000 / Có TK 3432: 848.122.320 / Có TK 4113: 151.877.680.
  • Khi đáo hạn: Nợ TK 4113: 151.877.680 / Có TK 4112: 151.877.680.

Lưu ý khi kiểm toán

  • Lưu hồ sơ căn cứ chọn lãi suất chiết khấu (báo giá, lãi suất trái phiếu tương tự) vì đây là điểm kiểm toán viên thường kiểm tra.
  • Không dùng TK 4113 cho trái phiếu thường hay cho phía nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Nếu trái chủ không chuyển đổi, số dư 4113 xử lý thế nào?

Vẫn kết chuyển sang TK 4112 – Thặng dư vốn, không ghi vào thu nhập.

Chi phí lãi vay trái phiếu chuyển đổi tính theo lãi suất nào?

Chi phí lãi được tính trên giá trị cấu phần nợ theo lãi suất thực tế dùng khi chiết khấu; phần chênh lệch với lãi danh nghĩa làm tăng dần giá trị nợ gốc trên TK 3432.

Xem thêm: Tài khoản 411 – Vốn đầu tư của chủ sở hữu, Tài khoản 4112 – Thặng dư vốn, Tài khoản 3432 – Trái phiếu chuyển đổi, tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán) – vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x