Các khoản giảm trừ doanh thu gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại; chúng làm giảm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của kỳ phát sinh và phải được chứng minh bằng hợp đồng, chính sách bán hàng cùng hóa đơn điều chỉnh hợp lệ. Năm 2026, doanh nghiệp hạch toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC với doanh nghiệp nhỏ và vừa) và xử lý hóa đơn theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Ba khoản giảm trừ doanh thu và cách nhận biết
| Khoản | Bản chất | Ví dụ |
|---|---|---|
| Chiết khấu thương mại | Giảm giá niêm yết cho khách mua khối lượng lớn theo chính sách đã công bố | Mua đủ 1.000 sản phẩm trong quý được giảm 3% |
| Giảm giá hàng bán | Giảm cho người mua vì hàng kém phẩm chất, sai quy cách, giao trễ | Lô hàng lỗi bao bì, giảm 5% giá trị |
| Hàng bán bị trả lại | Hàng đã ghi nhận doanh thu nhưng bị khách trả lại | Khách trả 50 sản phẩm sai mẫu |
Chiết khấu thanh toán (giảm cho khách trả tiền sớm) không phải là khoản giảm trừ doanh thu mà là chi phí tài chính.
Nguyên tắc hạch toán
- Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99/2025: các khoản giảm trừ được theo dõi riêng trên tài khoản giảm trừ doanh thu (theo Thông tư 200 trước đây là TK 521 với các tài khoản cấp 2 cho từng khoản), cuối kỳ kết chuyển giảm doanh thu thuần. Kế toán đối chiếu danh mục tài khoản ban hành kèm Thông tư 99 khi chuyển đổi.
- Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133/2016: không dùng tài khoản giảm trừ riêng; ghi giảm trực tiếp doanh thu (TK 511).
- Nếu chiết khấu, giảm giá đã trừ ngay trên hóa đơn bán hàng, doanh thu ghi theo giá đã giảm và không hạch toán khoản giảm trừ.
- Giảm trừ phát sinh sau khi đã phát hành báo cáo tài chính của năm trước: ghi giảm doanh thu kỳ phát sinh, trừ trường hợp phải điều chỉnh hồi tố theo chuẩn mực.
Bút toán cơ bản (phương pháp khấu trừ)
- Khi phát sinh giảm trừ: Nợ TK giảm trừ doanh thu (hoặc Nợ 511 với Thông tư 133); Nợ 3331 / Có 111, 112, 131.
- Hàng bán bị trả lại nhập kho: Nợ 155, 156 / Có 632 theo giá vốn đã ghi nhận.
- Cuối kỳ: Nợ 511 / Có TK giảm trừ doanh thu.
Song song, kế toán điều chỉnh công nợ khách hàng tương ứng; xem nguyên tắc kế toán các khoản phải thu.
Hóa đơn cho các khoản giảm trừ theo Nghị định 70/2025
- Chiết khấu thương mại theo từng lần mua: ghi trực tiếp trên hóa đơn của lần bán đó.
- Chiết khấu tính sau khi kết thúc chương trình: được lập hóa đơn điều chỉnh giảm hoặc trừ vào hóa đơn của lần mua cuối, kế tiếp theo quy định.
- Giảm giá, hàng bán bị trả lại: lập hóa đơn điều chỉnh theo thỏa thuận; người mua là tổ chức cần có văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung điều chỉnh.
- Từ 01/06/2025, không còn thao tác hủy hóa đơn; sai sót chỉ xử lý bằng điều chỉnh hoặc thay thế (Thông tư 32/2025/TT-BTC thay Thông tư 78/2021/TT-BTC).
Ảnh hưởng tới thuế GTGT và TNDN
- Bên bán kê khai giảm thuế GTGT đầu ra; bên mua giảm thuế đầu vào tương ứng trong kỳ nhận hóa đơn điều chỉnh.
- Doanh thu tính thuế TNDN là doanh thu sau khi trừ chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng bán bị trả lại có chứng từ hợp lệ.
- Khoản “chiết khấu” trả cho khách bằng tiền mà không gắn với hóa đơn điều chỉnh dễ bị cơ quan thuế coi là chi phí không đủ điều kiện, như phân tích trong bài chi phí không tương ứng với doanh thu.
Câu hỏi thường gặp
Khuyến mại tặng hàng có phải là chiết khấu thương mại?
Không. Hàng khuyến mại theo pháp luật thương mại được xử lý riêng về hóa đơn và giá tính thuế, không hạch toán vào giảm trừ doanh thu.
Khách trả lại hàng nhưng không có hóa đơn điều chỉnh thì sao?
Doanh nghiệp chưa đủ căn cứ ghi giảm doanh thu và thuế GTGT đầu ra; cần hoàn thiện văn bản thỏa thuận và hóa đơn điều chỉnh.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP; Thông tư 32/2025/TT-BTC; Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
