22 tháng 11, 2025 Tin tức

Phần lớn khoản truy thu khi cơ quan thuế kiểm tra quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đến từ một số lỗi lặp lại: hóa đơn, chứng từ không đủ điều kiện, chi phí không được trừ, chi phí lãi vay vượt mức khống chế, chuyển lỗ sai, tạm nộp thiếu và bỏ sót phụ lục giao dịch liên kết. Bài viết liệt kê các lỗi thường gặp, căn cứ pháp lý và cách xử lý trước khi nộp hồ sơ quyết toán.

Thời hạn và hồ sơ quyết toán thuế TNDN

Theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, hồ sơ quyết toán thuế năm nộp chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ ba kể từ khi kết thúc năm tài chính (ngày 31/3 với năm dương lịch). Hồ sơ gồm tờ khai quyết toán, báo cáo tài chính năm và các phụ lục liên quan như chuyển lỗ, ưu đãi thuế, giao dịch liên kết.

10 lỗi thường gặp khi quyết toán thuế TNDN

1. Hóa đơn đầu vào không hợp lệ hoặc từ doanh nghiệp rủi ro

Hóa đơn sai thông tin, lập sai thời điểm hoặc của người bán đã bỏ địa chỉ kinh doanh có thể bị loại khỏi chi phí và thuế giá trị gia tăng được khấu trừ. Cách xử lý: tra cứu tình trạng người bán, yêu cầu lập hóa đơn điều chỉnh, thay thế khi phát hiện sai sót.

2. Thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Khoản mua hàng hóa, dịch vụ đạt ngưỡng theo quy định phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ và khấu trừ thuế giá trị gia tăng. Doanh nghiệp cần kiểm tra ngưỡng áp dụng hiện hành và đối chiếu sao kê ngân hàng với từng hóa đơn lớn.

3. Chi phí tiền lương, phụ cấp không đủ căn cứ

Tiền lương, thưởng phải được ghi trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế lương, thưởng của doanh nghiệp và thực chi. Lương trích trước nhưng chưa chi đến thời hạn nộp quyết toán chỉ được trừ theo điều kiện quy định.

4. Chi phí không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh

Chi phí cá nhân của chủ doanh nghiệp, khấu hao tài sản không dùng cho kinh doanh, tiền phạt vi phạm hành chính không được tính vào chi phí được trừ.

5. Chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA với doanh nghiệp có giao dịch liên kết

Theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP, tổng chi phí lãi vay (sau khi trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay) được trừ không vượt quá 30% lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay và khấu hao. Phần vượt được chuyển sang kỳ sau theo thời hạn quy định.

6. Không kê khai phụ lục giao dịch liên kết

Doanh nghiệp có giao dịch với bên liên kết phải kê khai phụ lục thông tin giao dịch liên kết kèm hồ sơ quyết toán và lưu hồ sơ xác định giá. Xem hướng dẫn lập tờ khai giao dịch liên kết và hồ sơ giao dịch liên kết.

7. Chuyển lỗ sai thời hạn

Lỗ phát sinh được chuyển liên tục sang các năm sau, tối đa không quá 5 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ. Chuyển lỗ quá thời hạn hoặc bù trừ sai giữa các hoạt động là lỗi hay gặp.

8. Tạm nộp trong năm thiếu so với số quyết toán

Tổng số thuế TNDN tạm nộp của 4 quý không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm; nếu thấp hơn, doanh nghiệp phải nộp tiền chậm nộp đối với phần chênh lệch.

9. Áp dụng ưu đãi thuế khi không đủ điều kiện

Ưu đãi theo dự án đầu tư, địa bàn hay ngành nghề chỉ áp dụng cho thu nhập đáp ứng đủ điều kiện. Thu nhập khác (thanh lý tài sản, chênh lệch tỷ giá, tiền lãi) thường không được hưởng ưu đãi.

10. Số liệu quyết toán lệch với báo cáo tài chính và tờ khai trong năm

Doanh thu trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, báo cáo tài chính và tờ khai quyết toán chênh lệch mà không có giải trình là dấu hiệu khiến cơ quan thuế lựa chọn kiểm tra.

Phát hiện sai sót thì xử lý thế nào?

  1. Lập bảng đối chiếu doanh thu, chi phí giữa sổ sách, báo cáo tài chính và các tờ khai.
  2. Điều chỉnh sổ sách và khai bổ sung các kỳ liên quan trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra.
  3. Nộp số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp; doanh nghiệp tự phát hiện, khai bổ sung đúng hạn sẽ tránh được các mức phạt nặng hơn.
  4. Lưu hồ sơ giải trình cho từng khoản điều chỉnh.

Mức phạt chậm nộp hồ sơ, khai sai được quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, lịch kê khai và điểm mới về thuế tại Cẩm nang thuế doanh nghiệp 2026.

Muốn rà soát trước khi nộp quyết toán? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn quyết toán thuế và rà soát rủi ro thuế. Gọi 0843 339 444.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp lỗ có phải quyết toán thuế TNDN không?

Có. Doanh nghiệp vẫn phải nộp hồ sơ quyết toán dù lỗ, và cần kê khai số lỗ để được chuyển sang các năm sau.

Quyết toán thuế TNDN có phải nộp kèm báo cáo tài chính không?

Có. Báo cáo tài chính năm là một thành phần của hồ sơ quyết toán thuế TNDN; doanh nghiệp thuộc diện kiểm toán bắt buộc cần lưu ý thời hạn nộp báo cáo đã kiểm toán.

Nộp quyết toán muộn vài ngày có bị phạt không?

Có. Chậm nộp hồ sơ khai thuế bị xử phạt theo số ngày chậm theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP; trường hợp chậm từ 1 đến 5 ngày và có tình tiết giảm nhẹ thì bị phạt cảnh cáo.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x