5 lưu ý về chênh lệch tỷ giá liên quan đến thuế

Chênh lệch tỷ giá ảnh hưởng thuế ở năm điểm chính: tỷ giá dùng để quy đổi doanh thu, chi phí; tỷ giá ghi trên hóa đơn ngoại tệ; chênh lệch tỷ giá đã thực hiện trong kỳ; chênh lệch do đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ; và việc kê khai, nộp thuế bằng đồng Việt Nam. Từ kỳ tính thuế 2025, cách xác định thu nhập chịu thuế, chi phí được trừ áp dụng theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP; doanh nghiệp nên rà lại các thói quen xử lý tỷ giá từ trước để tránh điều chỉnh sai khi quyết toán.

Lưu ý 1: Quy đổi doanh thu, chi phí bằng ngoại tệ

Doanh thu, chi phí, giá tính thuế phát sinh bằng ngoại tệ phải quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh, theo nguyên tắc của pháp luật thuế và chế độ kế toán. Doanh nghiệp nên quy định thống nhất trong chính sách kế toán: dùng tỷ giá của ngân hàng thương mại nào, tỷ giá mua hay bán cho từng loại giao dịch, và áp dụng nhất quán cả năm.

Lưu ý 2: Tỷ giá ghi trên hóa đơn ngoại tệ

• Hóa đơn được lập bằng ngoại tệ trong các trường hợp pháp luật cho phép; khi đó phải ghi tỷ giá quy đổi ra đồng Việt Nam theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
• Bên mua khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo số tiền thuế quy đổi ghi trên hóa đơn; nếu hóa đơn ghi sai tỷ giá, xử lý bằng hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế.
• Hàng nhập khẩu tính thuế GTGT khâu nhập khẩu theo tỷ giá do cơ quan hải quan áp dụng trên tờ khai.

Lưu ý 3: Chênh lệch tỷ giá đã thực hiện

Khi thu tiền khách hàng, trả nợ nhà cung cấp, trả nợ vay bằng ngoại tệ, tỷ giá thực tế lúc thanh toán khác tỷ giá lúc ghi nhận ban đầu sẽ tạo ra lãi hoặc lỗ chênh lệch tỷ giá đã thực hiện:

Doanh nghiệp nên theo dõi chi tiết lãi, lỗ chênh lệch tỷ giá theo từng khoản mục và đối chiếu quy định về cách tổng hợp, bù trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Lưu ý 4: Chênh lệch do đánh giá lại cuối kỳ

Cuối năm, doanh nghiệp đánh giá lại số dư tiền, phải thu, phải trả có gốc ngoại tệ theo tỷ giá cuối kỳ. Về kế toán, chênh lệch này được ghi nhận vào kết quả kinh doanh theo chuẩn mực. Về thuế, pháp luật thuế TNDN có quy định riêng về việc khoản lãi, lỗ đánh giá lại nào được tính vào thu nhập chịu thuế, chi phí được trừ trong kỳ và khoản nào phải điều chỉnh trên tờ khai. Doanh nghiệp cần đối chiếu Nghị định 320/2025/NĐ-CP để xác định đúng, thay vì áp dụng cách xử lý theo hướng dẫn cũ.

Gợi ý thực hành

• Tách bảng đánh giá lại theo nhóm: tiền và tương đương tiền, phải thu, phải trả, vay.
• Ghi chú khoản nào đã thực hiện đầu năm sau để tránh tính trùng.
• Lưu bảng tỷ giá ngân hàng tại ngày đánh giá làm chứng từ.

Lưu ý 5: Đồng tiền kế toán, kê khai và giao dịch liên kết

• Doanh nghiệp được chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán khi đáp ứng điều kiện của Luật Kế toán, nhưng hồ sơ khai thuế, nộp thuế vẫn bằng đồng Việt Nam.
• Khoản vay ngoại tệ từ bên liên kết: lãi suất và chênh lệch tỷ giá cần được xem xét trong hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết; chi phí lãi vay còn chịu mức trần 30% EBITDA (xem cách tính chi phí lãi vay được trừ khi có giao dịch liên kết).
• Khoản thanh toán cho nhà thầu nước ngoài bằng ngoại tệ: quy đổi để kê khai thuế nhà thầu theo tỷ giá quy định tại thời điểm phát sinh.

Câu hỏi thường gặp

Lỗ chênh lệch tỷ giá có được trừ khi tính thuế TNDN không?

Lỗ chênh lệch tỷ giá đã thực hiện gắn với hoạt động kinh doanh được trừ. Với lỗ do đánh giá lại cuối kỳ, doanh nghiệp cần đối chiếu quy định cụ thể tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Có được dùng một tỷ giá cố định cả tháng không?

Chế độ kế toán cho phép dùng tỷ giá xấp xỉ trong một số trường hợp nếu chênh lệch không đáng kể và áp dụng nhất quán; doanh nghiệp nên quy định rõ trong chính sách kế toán và đối chiếu Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Nguồn tham khảo: Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Luật Kế toán 88/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP; Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.