Quyết toán thuế TNCN là gì? Ai phải quyết toán năm 2026

Quyết toán thuế TNCN là việc tổng hợp toàn bộ thu nhập chịu thuế trong một năm, trừ các khoản giảm trừ, để xác định số thuế phải nộp cả năm rồi so với số đã khấu trừ, tạm nộp. Kết quả có thể là nộp thêm, được hoàn hoặc bù trừ sang kỳ sau. Với kỳ tính thuế 2026 (quyết toán vào năm 2027), người lao động được áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, cùng biểu thuế lũy tiến 5 bậc.

Quyết toán thuế TNCN là gì và vì sao phải làm

Trong năm, thuế TNCN từ tiền lương thường được khấu trừ theo từng tháng hoặc theo tỷ lệ 10% với thu nhập vãng lai. Cách khấu trừ này chỉ là tạm tính: thu nhập thay đổi giữa các tháng, người phụ thuộc đăng ký giữa năm, hoặc có thu nhập từ nhiều nơi đều khiến số đã khấu trừ lệch với số thuế thực tế. Quyết toán giúp:

• Xác định đúng nghĩa vụ thuế cả năm theo biểu lũy tiến.
• Hoàn lại hoặc bù trừ số thuế đã nộp thừa (ví dụ bị khấu trừ 10% nhưng tổng thu nhập năm chưa đến mức phải nộp).
• Tránh bị truy thu, phạt và tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày khi còn thiếu thuế.

Điểm mới áp dụng cho kỳ tính thuế 2026

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026, nhưng quy định về tiền lương, tiền công và thu nhập kinh doanh của cá nhân cư trú được áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026. Nghị định 253/2026/NĐ-CP thay Nghị định 65/2013/NĐ-CP.

Các bậc thu nhập tính thuế/tháng năm 2026: đến 10 triệu đồng chịu 5%; trên 10–30 triệu 10%; trên 30–60 triệu 20%; trên 60–100 triệu 30%; trên 100 triệu 35%. Ví dụ tính toán cụ thể có tại bài ví dụ tính thuế thu nhập cá nhân mới nhất.

Ai phải quyết toán thuế TNCN năm 2026

Tổ chức, doanh nghiệp trả thu nhập

Mọi tổ chức trả tiền lương, tiền công đều phải quyết toán, kể cả khi trong năm không phát sinh khấu trừ thuế. Tổ chức quyết toán thay cho người lao động ủy quyền nếu người đó chỉ có thu nhập tại đơn vị, hoặc có thêm thu nhập vãng lai nhỏ đã được khấu trừ theo điều kiện quy định.

Cá nhân tự quyết toán

• Có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại hai nơi trở lên và không đủ điều kiện ủy quyền, phát sinh số thuế phải nộp thêm.
• Có số thuế nộp thừa và muốn được hoàn hoặc bù trừ.
• Là cá nhân cư trú nhận thu nhập từ nước ngoài hoặc từ tổ chức không thực hiện khấu trừ.

Các trường hợp được miễn quyết toán (ví dụ số thuế phải nộp thêm rất nhỏ) được quy định trong Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP; cá nhân nên đối chiếu văn bản gốc trước khi quyết định không quyết toán.

Thời hạn quyết toán kỳ tính thuế 2026

• Tổ chức trả thu nhập: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm (31/03/2027).
• Cá nhân tự quyết toán: theo quy định trước đây là ngày cuối cùng của tháng thứ 4; cá nhân nên kiểm tra lại hướng dẫn chính thức của Luật Quản lý thuế 108/2025 khi đến kỳ.

Hồ sơ, thời hạn của kỳ năm 2025 vừa qua được tổng hợp tại bài hướng dẫn quyết toán thuế TNDN, TNCN năm 2025.

Câu hỏi thường gặp

Thu nhập tháng 1–6/2026 có được tính giảm trừ 15,5 triệu đồng không?

Có. Mức giảm trừ mới áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026, nên khi quyết toán năm, toàn bộ 12 tháng được tính theo 15,5 triệu và 6,2 triệu đồng.

Không quyết toán khi có thuế nộp thừa có bị phạt không?

Không bị phạt vì đây là quyền đề nghị hoàn của cá nhân, nhưng số tiền nộp thừa sẽ không được trả lại nếu không làm thủ tục.

Người lao động nghỉ việc giữa năm có được ủy quyền quyết toán không?

Nếu tại thời điểm ủy quyền người lao động đang làm việc tại tổ chức và đáp ứng điều kiện thu nhập thì được ủy quyền; nếu đã nghỉ việc, thường phải tự quyết toán.

Nguồn tham khảo: Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15; Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15; Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Thông tư 89/2026/TT-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.