Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC phải mở một hệ thống sổ kế toán duy nhất cho mỗi kỳ kế toán, gồm sổ tổng hợp và sổ chi tiết, ghi theo một trong các hình thức kế toán đã lựa chọn. Năm 2026, Thông tư 133/2016 vẫn còn áp dụng cho DNNVV; doanh nghiệp được chọn Thông tư 99/2025/TT-BTC nếu áp dụng nhất quán. Sổ kế toán phải được mở, ghi, khóa và sửa chữa đúng Luật Kế toán, lưu trữ tối thiểu 10 năm.
Hệ thống sổ kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa
Sổ kế toán ghi chép, hệ thống hóa và lưu giữ toàn bộ nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh theo nội dung kinh tế và trình tự thời gian. Hệ thống sổ gồm:
- Sổ kế toán tổng hợp: sổ Nhật ký và Sổ Cái (hoặc sổ tương đương theo hình thức kế toán).
- Sổ, thẻ kế toán chi tiết: theo dõi chi tiết công nợ, hàng tồn kho, tài sản cố định, chi phí, doanh thu, tiền gửi ngân hàng… phục vụ quản trị và đối chiếu.
Thông tư 133/2016 cho phép doanh nghiệp tự xây dựng biểu mẫu sổ phù hợp đặc điểm hoạt động, miễn bảo đảm nội dung tối thiểu theo Luật Kế toán: ngày, tháng ghi sổ; số hiệu, ngày chứng từ; tóm tắt nội dung nghiệp vụ; số tiền; số dư đầu kỳ, phát sinh, số dư cuối kỳ. Nếu không tự thiết kế, doanh nghiệp dùng mẫu hướng dẫn kèm Thông tư.
Các hình thức ghi sổ kế toán
| Hình thức | Đặc điểm | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Nhật ký chung | Mọi nghiệp vụ ghi vào Sổ Nhật ký chung theo thời gian, sau đó chuyển vào Sổ Cái | Đa số doanh nghiệp, dễ tin học hóa |
| Nhật ký – Sổ Cái | Kết hợp ghi theo thời gian và theo tài khoản trên một sổ | Doanh nghiệp rất nhỏ, ít tài khoản |
| Chứng từ ghi sổ | Lập chứng từ ghi sổ từ chứng từ gốc rồi ghi Sổ Cái | Đơn vị có nhiều nghiệp vụ cùng loại |
| Kế toán trên máy vi tính | Phần mềm thiết kế theo một trong các hình thức trên, in sổ đúng mẫu | Phổ biến nhất hiện nay |
Hình thức đã chọn phải áp dụng nhất quán trong năm tài chính. Phần lớn doanh nghiệp hiện dùng phần mềm theo hình thức Nhật ký chung.
Mở, ghi, khóa và sửa chữa sổ kế toán
Mở sổ
Sổ được mở vào đầu kỳ kế toán năm hoặc từ ngày thành lập. Với sổ giấy, người đại diện theo pháp luật và kế toán trưởng ký xác nhận; các trang đánh số liên tục, đóng dấu giáp lai. Với sổ điện tử, in ra và ký khi khóa sổ theo quy định.
Ghi sổ
- Chỉ ghi khi có chứng từ kế toán hợp pháp; xem hệ thống chứng từ kế toán theo Thông tư 99/2025.
- Ghi đủ, rõ ràng, kịp thời, theo trình tự thời gian; không để trống dòng, không viết xen kẽ.
- Số liệu sổ chi tiết phải khớp với sổ tổng hợp.
Khóa sổ
Khóa sổ cuối kỳ kế toán trước khi lập báo cáo tài chính, và trong các trường hợp kiểm kê, chia tách, sáp nhập, giải thể theo Luật Kế toán. Sau khi khóa sổ, số liệu được dùng lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế.
Sửa chữa sổ
- Phương pháp cải chính: gạch một đường xóa chỗ sai, ghi số đúng phía trên, có chữ ký kế toán trưởng — áp dụng khi phát hiện sai trước khi cộng sổ, chưa ảnh hưởng số tổng.
- Phương pháp ghi số âm: ghi lại bút toán sai bằng số âm, sau đó ghi bút toán đúng.
- Phương pháp ghi bổ sung: ghi thêm phần chênh lệch còn thiếu khi đúng quan hệ đối ứng nhưng số ghi nhỏ hơn số đúng.
Sai sót phát hiện sau khi đã nộp báo cáo tài chính được sửa vào kỳ phát hiện hoặc điều chỉnh hồi tố theo chuẩn mực kế toán.
Lưu trữ sổ kế toán và lựa chọn chế độ kế toán năm 2026
- Sổ kế toán tổng hợp, chi tiết dùng trực tiếp để lập báo cáo tài chính phải lưu trữ tối thiểu 10 năm theo Luật Kế toán và Nghị định 174/2016/NĐ-CP.
- DNNVV có thể tiếp tục Thông tư 133/2016 hoặc chuyển sang Thông tư 99/2025 (thay Thông tư 200/2014 từ 01/01/2026); khi chuyển phải áp dụng nhất quán cả năm tài chính và thực hiện thông báo nếu văn bản hướng dẫn yêu cầu.
- Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể áp dụng chế độ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026).
Phân tích việc tiếp tục dùng Thông tư 133 năm 2026 có tại bài Thông tư 133/2016/TT-BTC còn áp dụng năm 2026?
Câu hỏi thường gặp
Dùng phần mềm kế toán có phải in sổ không?
Có. Cuối kỳ phải in sổ hoặc lưu trữ sổ điện tử bảo đảm an toàn, truy xuất được và có chữ ký theo quy định về chứng từ, sổ kế toán điện tử.
Một doanh nghiệp có được mở hai hệ thống sổ không?
Không. Mỗi đơn vị kế toán chỉ có một hệ thống sổ kế toán chính thức cho một kỳ kế toán năm; sổ quản trị nội bộ không thay thế sổ kế toán.
Sổ kế toán lưu trữ bao lâu?
Tối thiểu 10 năm với sổ kế toán và tài liệu dùng trực tiếp lập báo cáo tài chính.
Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Nghị định 174/2016/NĐ-CP; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026). Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
