Thông tin về tài sản công là một trong những chỉ tiêu lớn nhất của báo cáo tài chính nhà nước, và chất lượng chỉ tiêu này phụ thuộc trực tiếp vào việc đơn vị sử dụng tài sản ghi nhận, đánh giá và cập nhật dữ liệu đầy đủ, kịp thời. Khi tài sản bị ghi thiếu, sai giá trị hoặc không tính hao mòn đúng, báo cáo tổng hợp ở cấp tỉnh và cấp quốc gia sẽ sai lệch theo. Bài viết phân tích các nguồn thông tin, những điểm yếu thường gặp và việc đơn vị cần làm.
Tài sản công trong báo cáo tài chính nhà nước
Báo cáo tài chính nhà nước được lập theo Luật Kế toán và Nghị định 25/2017/NĐ-CP, phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động và lưu chuyển tiền của khu vực nhà nước. Trong đó, tài sản công bao gồm tài sản cố định tại cơ quan, đơn vị sự nghiệp, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản hình thành từ dự án và các tài sản khác do Nhà nước quản lý. Cấu trúc báo cáo và trách nhiệm lập được tóm tắt tại bài báo cáo tài chính nhà nước theo Nghị định 25/2017.
Chỉ tiêu tài sản công có ba vai trò:
- Cho biết quy mô nguồn lực Nhà nước đang nắm giữ, làm cơ sở đánh giá năng lực tài chính quốc gia.
- Phục vụ lập kế hoạch đầu tư, bảo trì, thay thế tài sản.
- Tăng tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của đơn vị quản lý tài sản.
Nguồn cung cấp thông tin tài sản công
| Nguồn | Nội dung | Rủi ro thường gặp |
|---|---|---|
| Sổ kế toán của đơn vị hành chính, sự nghiệp | Nguyên giá, hao mòn, giá trị còn lại của tài sản cố định | Chưa ghi tăng tài sản nhận điều chuyển, tài trợ; tính hao mòn sai tỷ lệ |
| Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công | Thông tin hiện vật, giá trị, tình trạng sử dụng | Số liệu không khớp với sổ kế toán; cập nhật chậm |
| Chủ đầu tư dự án | Tài sản hình thành sau đầu tư, chờ bàn giao | Dự án đã đưa vào sử dụng nhưng chưa quyết toán, chưa ghi nhận |
| Đơn vị quản lý hạ tầng | Đường bộ, thủy lợi, cấp thoát nước… | Khó xác định giá trị ban đầu với tài sản lâu năm |
Những vấn đề làm giảm chất lượng thông tin
Ghi nhận chưa đầy đủ
Nhiều tài sản được giao, điều chuyển hoặc hình thành từ dự án nhưng chậm làm thủ tục ghi tăng. Tài sản kết cấu hạ tầng có lịch sử lâu năm thường thiếu hồ sơ gốc nên chưa được xác định giá trị.
Đánh giá giá trị chưa thống nhất
Các đơn vị áp dụng khác nhau khi xác định giá trị tài sản chưa có hóa đơn, chứng từ, hoặc tài sản được đánh giá lại. Điều này khiến số liệu tổng hợp không so sánh được giữa các năm và các địa phương.
Không khớp giữa các hệ thống
Số liệu trên sổ kế toán và trên cơ sở dữ liệu tài sản công thường lệch nhau do nhập liệu thủ công, cập nhật không đồng thời.
Giải pháp ở cấp đơn vị
- Áp dụng đúng chế độ kế toán hiện hành: từ năm 2025, đơn vị hành chính, sự nghiệp thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 24/2024/TT-BTC (thay Thông tư 107/2017/TT-BTC), bao gồm cách ghi nhận tài sản và tính hao mòn.
- Kiểm kê định kỳ: kiểm kê tài sản cuối năm, đối chiếu sổ kế toán với thực tế và với cơ sở dữ liệu tài sản công; xử lý chênh lệch trước khi khóa sổ.
- Hoàn thiện hồ sơ tài sản: lưu trữ quyết định giao, điều chuyển, biên bản bàn giao, hồ sơ quyết toán dự án làm căn cứ ghi nhận.
- Phân công đầu mối: giao một bộ phận chịu trách nhiệm cập nhật dữ liệu tài sản và đối chiếu với kế toán hằng quý.
- Tiếp cận chuẩn mực kế toán công: Bộ Tài chính đã công bố chuẩn mực kế toán công Việt Nam đợt 1 (5 chuẩn mực) bằng Quyết định 1676/QĐ-BTC năm 2021, trong đó có chuẩn mực về bất động sản, nhà xưởng và thiết bị; đơn vị nên nghiên cứu để chuẩn hóa cách đánh giá tài sản.
Câu hỏi thường gặp
Đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính có phải cung cấp thông tin tài sản cho báo cáo tài chính nhà nước không?
Có, nếu thuộc đối tượng cung cấp thông tin theo Nghị định 25/2017/NĐ-CP. Thông tin được tổng hợp theo phân cấp quản lý; đơn vị nên kiểm tra hướng dẫn của cơ quan cấp trên về biểu mẫu và thời hạn.
Tài sản đã hao mòn hết nhưng vẫn sử dụng có phải theo dõi không?
Có. Tài sản vẫn phải được theo dõi về hiện vật và quản lý theo quy định, dù giá trị còn lại bằng không.
Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Nghị định 25/2017/NĐ-CP; Thông tư 24/2024/TT-BTC; Quyết định 1676/QĐ-BTC năm 2021. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
