Kiểm toán nhà nước chọn doanh nghiệp để kiểm toán dựa trên tiêu chí nào

Kiểm toán nhà nước (KTNN) lựa chọn doanh nghiệp đưa vào kế hoạch kiểm toán năm chủ yếu dựa trên quy mô vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp, mức độ rủi ro, yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ và kết quả các cuộc kiểm toán trước. Đối tượng chính là doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước; doanh nghiệp tư nhân thường chỉ liên quan khi tham gia dự án, hợp đồng sử dụng tài chính công hoặc được xác minh trong một cuộc kiểm toán khác.

Cơ sở pháp lý và phạm vi của Kiểm toán nhà nước

Hoạt động của KTNN được điều chỉnh bởi Luật Kiểm toán nhà nước 81/2015/QH13, sửa đổi bởi Luật 55/2019/QH14. KTNN kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, bao gồm phần vốn và tài sản nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp. Khác với kiểm toán độc lập (do doanh nghiệp thuê theo Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12), kiểm toán của KTNN mang tính quyền lực nhà nước: đơn vị được kiểm toán có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ và thực hiện kiến nghị.

Kế hoạch kiểm toán năm được xây dựng thế nào

Hằng năm, Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành kế hoạch kiểm toán sau khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Kế hoạch xác định các chủ đề, lĩnh vực và danh sách đơn vị được kiểm toán. Thông thường kế hoạch gồm:

• Kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách của bộ, ngành, địa phương.
• Kiểm toán chuyên đề theo chủ đề được Quốc hội, cử tri quan tâm.
• Kiểm toán báo cáo tài chính và hoạt động quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty, ngân hàng thương mại nhà nước, doanh nghiệp bảo hiểm.
• Kiểm toán dự án đầu tư công, dự án đối tác công tư.

Tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp

Trên thực tế, KTNN phối hợp với cơ quan thanh tra để tránh chồng chéo trong cùng năm. Khi KTNN đã có kế hoạch kiểm toán tại một đơn vị, các cơ quan khác thường điều chỉnh kế hoạch thanh tra tương ứng.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì khi có tên trong kế hoạch

1. Rà soát báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán vốn đầu tư của các năm trong phạm vi kiểm toán.
2. Tập hợp hồ sơ về quản lý vốn nhà nước: phương án sử dụng vốn, phân phối lợi nhuận, trích lập quỹ, đầu tư ra ngoài doanh nghiệp.
3. Kiểm tra việc thực hiện kiến nghị của các cuộc kiểm toán, thanh tra trước.
4. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và chức năng kiểm toán nội bộ theo Nghị định 05/2019/NĐ-CP (doanh nghiệp nhà nước là công ty mẹ, doanh nghiệp nhà nước nắm trên 50% vốn là công ty mẹ, công ty niêm yết thuộc diện bắt buộc).

Với doanh nghiệp có giả định hoạt động liên tục bị nghi ngờ, kiểm toán viên (độc lập hay nhà nước) đều xem xét kỹ khả năng tài chính, xem thêm kiểm toán khi đơn vị không hoạt động liên tục.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp tư nhân có bị Kiểm toán nhà nước kiểm toán không?

Doanh nghiệp không có vốn nhà nước không phải đối tượng kiểm toán thường xuyên, nhưng có thể được đề nghị cung cấp thông tin, xác minh khi liên quan đến dự án, hợp đồng sử dụng tài chính công.

Kết quả kiểm toán nhà nước có liên quan đến thuế không?

Có. Kiến nghị của KTNN có thể bao gồm tăng thu thuế, giảm lỗ, giảm khấu trừ; doanh nghiệp phải thực hiện và điều chỉnh sổ sách, hồ sơ thuế tương ứng.

Luật Kiểm toán nhà nước có sắp thay đổi không?

Luật đang được nghiên cứu sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội năm 2028. Hiện vẫn áp dụng Luật 81/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 55/2019/QH14.

Nguồn tham khảo: Luật Kiểm toán nhà nước 81/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 55/2019/QH14; Luật Kiểm toán độc lập 67/2011/QH12; Nghị định 05/2019/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.