Chuyển giá (transfer pricing) là việc các bên có quan hệ liên kết định giá giao dịch với nhau không theo giá thị trường, nhằm dịch chuyển lợi nhuận sang nơi có thuế thấp hơn hoặc sang bên được ưu đãi thuế. Pháp luật Việt Nam không cấm giao dịch giữa các bên liên kết, nhưng yêu cầu giá phải tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập. Năm 2026, khung quản lý chính vẫn là Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP, cùng Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.

Bản chất của chuyển giá
Trong một tập đoàn, công ty mẹ và các công ty con mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, cho vay, chuyển giao bản quyền cho nhau. Giá các giao dịch này do nội bộ quyết định, nên có thể bị điều chỉnh để lợi nhuận “dồn” về nơi có lợi về thuế. Bản chất của chuyển giá vì vậy là sự sai lệch giữa giá giao dịch liên kết và giá mà các bên độc lập sẽ thỏa thuận trong điều kiện tương tự.
Ví dụ minh họa
Công ty X tại Việt Nam mua nguyên liệu từ công ty mẹ ở nước ngoài với giá 120, trong khi giá thị trường cho cùng loại nguyên liệu là 100. Chi phí của X tăng 20 trên mỗi đơn vị, lợi nhuận chịu thuế tại Việt Nam giảm tương ứng, còn lợi nhuận của công ty mẹ tăng. Nếu không chứng minh được giá 120 phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập, cơ quan thuế có thể điều chỉnh giá và truy thu.
Mục đích và các hình thức chuyển giá thường gặp
- Định giá mua đầu vào cao, bán đầu ra thấp cho bên liên kết.
- Chi trả phí bản quyền, phí quản lý, phí dịch vụ tập đoàn không tương xứng với lợi ích thực nhận.
- Vay vốn từ bên liên kết với lãi suất cao hoặc vay quá nhiều thay vì góp vốn.
- Chuyển nhượng tài sản, tài sản vô hình với giá không phù hợp.
- Dịch chuyển lợi nhuận giữa doanh nghiệp được ưu đãi thuế và doanh nghiệp không được ưu đãi ngay trong nước.
Dấu hiệu cơ quan thuế thường chú ý
- Lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng sản xuất.
- Tỷ suất lợi nhuận thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp cùng ngành.
- Chi phí lãi vay, phí dịch vụ nội bộ lớn so với quy mô hoạt động.
Quy định quản lý chuyển giá năm 2026
| Nội dung | Quy định chính |
|---|---|
| Văn bản | Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP (hiệu lực 27/03/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2024) |
| Nguyên tắc | Giá giao dịch liên kết phải tương đương giá giao dịch giữa các bên độc lập |
| Kê khai | Phụ lục I về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết, nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN |
| Hồ sơ xác định giá | Hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu, báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (khi thuộc diện) |
| Miễn lập hồ sơ | Doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng; hoặc chức năng đơn giản, doanh thu dưới 200 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận đạt 5%/10%/15% tùy lĩnh vực |
| Chi phí lãi vay | Tổng chi phí lãi vay được trừ không quá 30% EBITDA; phần vượt chuyển sang tối đa 5 năm |
| Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia | Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 18.000 tỷ đồng |
Tóm tắt văn bản và các điểm sửa đổi xem tại Nghị định 132/2020 và sửa đổi theo Nghị định 20/2025. Về khái niệm bên liên kết và giao dịch liên kết, xem giao dịch liên kết là gì.
Cụm bài hướng dẫn chuyển giá
- Ai phải lập báo cáo chuyển giá và trường hợp được miễn
- Quy trình lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
- Thời hạn lập, nộp, xuất trình hồ sơ chuyển giá
- Chế tài xử phạt vi phạm về chuyển giá
Ảnh hưởng của chuyển giá
Với Nhà nước, chuyển giá làm thất thu ngân sách và tạo cạnh tranh không công bằng với doanh nghiệp trong nước. Với doanh nghiệp, rủi ro là bị ấn định giá, truy thu thuế, phạt 20% số thuế thiếu và tiền chậm nộp 0,03%/ngày; trường hợp có dấu hiệu trốn thuế có thể bị xử lý nặng hơn. Đối với các tập đoàn lớn, quy định thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP càng làm giảm động lực dịch chuyển lợi nhuận.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp trong nước có bị quản lý chuyển giá không?
Có. Nghị định 132/2020 áp dụng cả với giao dịch giữa các bên liên kết trong nước, đặc biệt khi các bên có thuế suất hoặc ưu đãi khác nhau.
Chuyển giá có phải là trốn thuế?
Không đương nhiên. Giao dịch liên kết là hợp pháp; chỉ khi giá không phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập và làm giảm nghĩa vụ thuế thì doanh nghiệp mới bị điều chỉnh và xử lý.
Có cách nào giảm rủi ro chuyển giá lâu dài?
Doanh nghiệp có thể lập hồ sơ xác định giá đầy đủ hằng năm, hoặc đề nghị thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) với cơ quan thuế.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP; Nghị quyết 107/2023/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ lập báo cáo chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

