Thông tư 109/2026/TT-BTC (ban hành 24/07/2026) thay Thông tư 10/2021/TT-BTC về quản lý hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (đại lý thuế). Thay đổi lớn nhất là bỏ kỳ thi chứng chỉ hành nghề do Cục Thuế tổ chức, chuyển sang đánh giá năng lực qua tổ chức xã hội nghề nghiệp; bỏ thủ tục xác nhận đủ điều kiện kinh doanh và chuyển sang quản lý theo rủi ro, hậu kiểm. Đại lý thuế và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ cần rà soát lại hồ sơ, hợp đồng theo cách quản lý mới.
Từ Thông tư 10/2021 đến Thông tư 109/2026
Thông tư 10/2021/TT-BTC (thay Thông tư 117/2012/TT-BTC) từng quy định trọn bộ quy trình: cơ quan thuế tổ chức thi, cấp chứng chỉ hành nghề, xác nhận điều kiện kinh doanh, quản lý việc cập nhật kiến thức của nhân viên đại lý thuế. Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026) định hướng cải cách thủ tục hành chính, giảm tiền kiểm. Thông tư 109/2026/TT-BTC cụ thể hóa định hướng đó cho lĩnh vực đại lý thuế.
Những điểm mới chính
| Nội dung | Thông tư 10/2021/TT-BTC | Thông tư 109/2026/TT-BTC |
|---|---|---|
| Chứng chỉ hành nghề | Thi do cơ quan thuế tổ chức | Bỏ kỳ thi do Cục Thuế tổ chức; đánh giá năng lực qua tổ chức xã hội nghề nghiệp |
| Điều kiện kinh doanh | Cơ quan thuế xác nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động | Bỏ thủ tục xác nhận; đại lý tự đáp ứng điều kiện và chịu trách nhiệm |
| Phương thức quản lý | Nặng về tiền kiểm | Quản lý theo rủi ro, hậu kiểm |
Các nội dung chi tiết như điều kiện với nhân viên đại lý, cách chuyển tiếp với chứng chỉ đã cấp, nghĩa vụ báo cáo, doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Đại lý thuế được làm gì cho doanh nghiệp
- Thủ tục đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, quyết toán thuế, lập hồ sơ đề nghị miễn, giảm, hoàn thuế theo hợp đồng với người nộp thuế.
- Tư vấn pháp luật thuế, đại diện làm việc với cơ quan thuế trong phạm vi ủy quyền.
- Cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Hồ sơ khai thuế do đại lý thuế lập, nộp vẫn là nghĩa vụ của người nộp thuế. Nếu khai sai dẫn đến thiếu thuế, doanh nghiệp vẫn bị xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP); trách nhiệm giữa hai bên được xử lý theo hợp đồng. Xem thêm các hành vi khai sai thuế và mức phạt 2026.
Lưu ý khi thuê đại lý thuế năm 2026
- Kiểm tra năng lực thực tế: khi không còn bước xác nhận trước của cơ quan thuế, doanh nghiệp nên tự kiểm tra thông tin đăng ký kinh doanh, nhân sự có chứng chỉ hoặc kết quả đánh giá năng lực, kinh nghiệm cùng ngành.
- Hợp đồng rõ phạm vi: ghi rõ loại hồ sơ, kỳ thuế, thời hạn cung cấp chứng từ, trách nhiệm khi phát sinh tiền phạt, tiền chậm nộp.
- Quản lý tài khoản giao dịch điện tử: phân quyền cho đại lý trên hệ thống thuế điện tử thay vì giao toàn bộ thông tin đăng nhập; thu hồi quyền khi chấm dứt hợp đồng.
- Lưu hồ sơ: giữ bản xác nhận nộp hồ sơ, thông báo tiếp nhận của cơ quan thuế để đối chiếu khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Chứng chỉ hành nghề đại lý thuế cấp theo Thông tư 10/2021 còn giá trị không?
Việc chuyển tiếp được quy định tại Thông tư 109/2026/TT-BTC. Người hành nghề nên kiểm tra điều khoản chuyển tiếp và thông báo của tổ chức xã hội nghề nghiệp.
Doanh nghiệp thuê đại lý thuế có được giảm trách nhiệm khi bị phạt không?
Không. Người nộp thuế vẫn chịu trách nhiệm trước cơ quan thuế; việc bồi thường giữa doanh nghiệp và đại lý thực hiện theo hợp đồng.
Hộ kinh doanh có được thuê đại lý thuế không?
Có. Hộ, cá nhân kinh doanh có thể ủy quyền cho đại lý thuế thực hiện thủ tục khai, nộp thuế.
Nguồn tham khảo: Thông tư 109/2026/TT-BTC; Thông tư 10/2021/TT-BTC (đã được thay thế); Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
