22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 215 – Tài sản sinh học là tài khoản mới của Thông tư 99/2025/TT-BTC, dùng để theo dõi giá trị hiện có và biến động của cây trồng, vật nuôi đang trong quá trình sinh trưởng tại doanh nghiệp nông nghiệp, cùng sản phẩm nông nghiệp tại thời điểm thu hoạch. Tài khoản thuộc loại 2 (tài sản dài hạn) trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • TT 200 không có tài khoản riêng cho tài sản sinh học. TT 99 bổ sung TK 215 với 3 tài khoản cấp 2 và tách rõ súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ (có khấu hao) với súc vật, cây trồng lấy sản phẩm một lần (không khấu hao).
  • Bổ sung TK 2295 – Dự phòng tổn thất tài sản sinh học để phản ánh phần giảm giá trị khi có dấu hiệu tổn thất.
  • Cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ (vườn chè, cao su, cà phê…) và súc vật làm việc vẫn hạch toán vào TK 211 – TSCĐ hữu hình, không đưa vào TK 215.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 215

Tài sản sinh học là cây trồng hoặc vật nuôi còn sống, được doanh nghiệp quản lý trong quá trình biến đổi sinh học (lớn lên, sinh sản, cho sản phẩm) để sau đó thu hoạch thành sản phẩm nông nghiệp hoặc tạo ra tài sản sinh học khác. Một số nguyên tắc chính:

  • Phạm vi: chỉ dùng cho tài sản gắn với hoạt động nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản). Con vật nuôi để biểu diễn, cho khách tham quan, chó nghiệp vụ… là súc vật làm việc, theo dõi ở TK 211.
  • Ranh giới với hàng tồn kho: sản phẩm đã thu hoạch (sữa vắt, trứng, lá chè đã hái, gỗ đã chặt hạ) không còn là tài sản sinh học mà chuyển sang hàng tồn kho (TK 152, 154, 155). Quá trình chế biến sau thu hoạch kế toán theo chuẩn mực hàng tồn kho.
  • Giá gốc: chi phí mua, chăm sóc, nuôi dưỡng liên quan trực tiếp đến tài sản được cộng vào giá gốc. Chi phí không gắn với tài sản cụ thể và không làm tăng lợi ích kinh tế tương lai (ví dụ nghiên cứu giống mới) ghi vào chi phí trong kỳ.
  • Khấu hao: chỉ súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ (bò sữa, gà đẻ, lợn nái…) được trích khấu hao, bắt đầu từ khi đạt giai đoạn trưởng thành; cách xác định giá trị phải khấu hao tương tự TSCĐ. Chi phí khấu hao con mẹ và chi phí chăm sóc trong kỳ được phân bổ vào giá gốc tài sản sinh học mới (bê con, trứng, sữa) theo tiêu thức doanh nghiệp chọn và áp dụng nhất quán.
  • Dự phòng: cuối kỳ, nếu có dấu hiệu tổn thất hoặc giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá trị ghi sổ (dịch bệnh, thiên tai, giá thị trường giảm), doanh nghiệp trích lập dự phòng qua TK 2295.
  • Trình bày: súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ trình bày là tài sản dài hạn. Súc vật, cây trồng lấy sản phẩm một lần có thời gian thu hoạch dự kiến từ 12 tháng trở xuống (hoặc trong một chu kỳ kinh doanh thông thường) trình bày là tài sản ngắn hạn; phần còn lại là dài hạn.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Giá trị tài sản sinh học tăng do mua, chăm sóc, nuôi trồng thực tế phát sinh trong kỳ; giá trị chuyển giữa các tài khoản chi tiết. Giá trị tài sản sinh học giảm do khấu hao, thu hoạch chuyển sang hàng tồn kho, bán, thanh lý, tổn thất, sử dụng cho hoạt động của doanh nghiệp.
Số dư bên Nợ: giá trị tài sản sinh học hiện có cuối kỳ.

TK 215 có 3 tài khoản cấp 2; doanh nghiệp có thể mở thêm chi tiết theo từng đàn, từng lô, từng vụ:

Tài khoản Nội dung
2151 – Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ Bò sữa, gà đẻ trứng, lợn nái, cừu lấy lông, con giống. Chi tiết: 21511 (chưa đạt giai đoạn trưởng thành), 21512 (đã đạt giai đoạn trưởng thành, gồm 215121 Nguyên giá và 215122 Giá trị khấu hao lũy kế).
2152 – Súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần Lợn thịt, gà thịt, bò thịt, cá, tôm thương phẩm.
2153 – Cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần Lúa, ngô, rau màu; rừng trồng lấy gỗ (keo, bạch đàn); sản phẩm chưa thu hoạch trên cây lâu năm.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Mua con giống, chi phí chăm sóc súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ trước giai đoạn trưởng thành: Nợ TK 21511, Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 111, 112, 331, 334, 338.
  2. Súc vật đạt giai đoạn trưởng thành: Nợ TK 21512 (215121) / Có TK 21511.
  3. Trích khấu hao con mẹ, phân bổ vào tài sản sinh học mới: Nợ TK 215 (chi tiết tài sản sinh học mới) / Có TK 215122. Chi phí chăm sóc sau trưởng thành: Nợ TK 215 (chi tiết) / Có TK 111, 112, 152, 334…
  4. Chi phí mua, nuôi trồng súc vật, cây trồng lấy sản phẩm một lần: Nợ TK 2152 hoặc 2153, Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 111, 112, 152, 331, 334.
  5. Thu hoạch, chuyển sang chế biến: Nợ TK 152, 154 / Có TK 215 (chi tiết).
  6. Bán ngay khi thu hoạch: giá vốn Nợ TK 632 / Có TK 215; doanh thu Nợ TK 111, 112, 131 / Có TK 511, Có TK 333 (nếu có).
  7. Dùng tài sản sinh học cho bán hàng, quản lý, biếu tặng: Nợ TK 641, 642 / Có TK 215, Có TK 3331 (nếu phải tính thuế).
  8. Trích lập dự phòng tổn thất: ghi tăng chi phí, Có TK 2295 (tài khoản đối ứng xem hướng dẫn tại bài TK 2295).

Ví dụ

Trang trại B nuôi lợn thịt trong năm 2026 (đơn vị: đồng, giả định chưa tính thuế GTGT đầu vào):

  • Mua 200 con lợn giống, 1.500.000/con: Nợ TK 2152: 300.000.000 / Có TK 331: 300.000.000.
  • Xuất thức ăn chăn nuôi 450.000.000 và lương công nhân chăm sóc 90.000.000: Nợ TK 2152: 540.000.000 / Có TK 152: 450.000.000, Có TK 334: 90.000.000.
  • Giá gốc đàn lợn khi xuất chuồng: 300.000.000 + 540.000.000 = 840.000.000 (4.200.000/con).
  • Bán toàn bộ đàn cho lò mổ với giá 1.050.000.000: Nợ TK 632: 840.000.000 / Có TK 2152: 840.000.000; Nợ TK 131: 1.050.000.000 / Có TK 511: 1.050.000.000 (thuế GTGT đầu ra, nếu có, xác định theo quy định hiện hành về sản phẩm chăn nuôi chưa qua chế biến).

Lãi gộp của đàn lợn là 210.000.000. Nếu cuối năm giá trị thuần có thể thực hiện được của đàn chỉ còn 780.000.000, doanh nghiệp xem xét trích dự phòng 60.000.000 qua TK 2295.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Phân loại ban đầu: xác định đúng tài sản thuộc TK 211 (cây lâu năm, súc vật làm việc), TK 215 hay hàng tồn kho.
  • Số dư chuyển đổi: chi phí chăn nuôi, trồng trọt dở dang trên TK 154 hoặc 242 theo TT 200 cần được rà soát và chuyển sang TK 215 phù hợp, có biên bản, bảng kê chi tiết.
  • Kiểm kê: đàn vật nuôi, diện tích cây trồng phải được kiểm kê cuối kỳ, có biên bản về số lượng, trọng lượng, tình trạng; hao hụt, chết bất thường cần có biên bản xác định nguyên nhân.
  • Khấu hao súc vật cho sản phẩm định kỳ: thời điểm bắt đầu khấu hao, thời gian sử dụng và phương pháp khấu hao phải được quy định trong chính sách kế toán và thuyết minh. Khi xác định chi phí được trừ, doanh nghiệp đối chiếu thêm quy định của pháp luật thuế TNDN hiện hành (Luật 67/2025/QH15, NĐ 320/2025/NĐ-CP).

Câu hỏi thường gặp

Vườn cà phê, cao su đang khai thác hạch toán vào TK 215 hay TK 211?

Vườn cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ hạch toán vào TK 211 – TSCĐ hữu hình. Riêng phần sản phẩm còn trên cây chưa thu hoạch (quả cà phê, mủ cao su) là tài sản sinh học, theo dõi ở TK 215.

Lợn thịt nuôi 5 tháng là tài sản ngắn hạn hay dài hạn?

Súc vật lấy sản phẩm một lần có thời gian thu hoạch dự kiến từ 12 tháng trở xuống (hoặc trong một chu kỳ kinh doanh thông thường) trình bày là tài sản ngắn hạn trên Báo cáo tình hình tài chính, dù vẫn hạch toán trên TK 2152.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x