22 tháng 11, 2025 Tin tức

Tài khoản 243 – Tài sản thuế thu nhập hoãn lại dùng để phản ánh số thuế TNDN doanh nghiệp sẽ được giảm trừ trong tương lai nhờ các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ, các khoản lỗ tính thuế và ưu đãi thuế chưa sử dụng. Tài khoản thuộc loại 2 trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 01/01/2026, và luôn đi cùng TK 8212 – Chi phí thuế TNDN hoãn lại.

Thay đổi so với Thông tư 200

  • TT 99 giữ nguyên số hiệu và tên tài khoản.
  • Bổ sung ví dụ chênh lệch tạm thời về thời gian liên quan đến thuế TNDN bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu giữa kỳ phát sinh và kỳ kê khai. Khi đơn vị ghi nhận chi phí thuế bổ sung trên TK 82112, có thể đồng thời ghi Nợ TK 243 / Có TK 8212 theo phần ước tính và hoàn nhập khi nộp.
  • Nêu rõ kế toán không tiếp tục sử dụng khái niệm “chênh lệch vĩnh viễn” khi xác định thuế thu nhập hoãn lại; mọi khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ và cơ sở tính thuế của tài sản, nợ phải trả đều được xem xét là chênh lệch tạm thời.

Nguyên tắc kế toán tài khoản 243

  • Công thức: tài sản thuế thu nhập hoãn lại = (chênh lệch tạm thời được khấu trừ + giá trị lỗ tính thuế và ưu đãi thuế chưa sử dụng chuyển sang năm sau) × thuế suất thuế TNDN. Nếu đã biết thuế suất thay đổi trong kỳ hoàn nhập thì dùng thuế suất mới.
  • Cơ sở tính thuế của tài sản là giá trị sẽ được trừ khỏi thu nhập chịu thuế khi thu hồi giá trị ghi sổ; của nợ phải trả là giá trị ghi sổ trừ phần sẽ được khấu trừ khi thanh toán.
  • Điều kiện ghi nhận: chỉ ghi nhận khi dự tính chắc chắn có lợi nhuận tính thuế trong tương lai để sử dụng. Không ghi nhận với chênh lệch phát sinh từ ghi nhận ban đầu của một giao dịch không phải hợp nhất kinh doanh và không ảnh hưởng lợi nhuận kế toán lẫn thu nhập chịu thuế.
  • Hồ sơ cuối năm: lập bảng xác định chênh lệch tạm thời được khấu trừ, bảng theo dõi khoản chưa sử dụng và bảng xác định tài sản thuế thu nhập hoãn lại.
  • Ghi nhận theo số thuần: bù trừ số phát sinh trong năm với số hoàn nhập trong năm, chỉ ghi phần chênh lệch.
  • Hoàn nhập khi tài sản được thu hồi, nợ phải trả được thanh toán hoặc lỗ, ưu đãi đã được sử dụng.
  • Bù trừ với thuế thu nhập hoãn lại phải trả (TK 347) chỉ thực hiện khi lập Báo cáo tình hình tài chính, không bù trừ trên sổ.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Bên Nợ Bên Có
Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại tăng. Giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại giảm (hoàn nhập).
Số dư bên Nợ: giá trị tài sản thuế thu nhập hoãn lại còn lại cuối kỳ.

Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp

  1. Số phát sinh trong năm lớn hơn số hoàn nhập: Nợ TK 243 / Có TK 8212 (phần chênh lệch).
  2. Số phát sinh trong năm nhỏ hơn số hoàn nhập: Nợ TK 8212 / Có TK 243 (phần chênh lệch).
  3. Ghi nhận bổ sung tài sản thuế chưa ghi nhận từ các năm trước khi đã chắc chắn có lợi nhuận tính thuế: Nợ TK 243 / Có TK 8212.
  4. Thuế tối thiểu toàn cầu: khi ghi nhận chi phí thuế bổ sung ước tính trên TK 82112, đơn vị kê khai có thể đồng thời ghi Nợ TK 243 / Có TK 8212; khi nộp, hoàn nhập Nợ TK 8212 / Có TK 243.
  5. Cuối kỳ kết chuyển chi phí thuế hoãn lại: số dư TK 8212 kết chuyển sang TK 911.

Ví dụ

Năm 2026, Công ty S mua một thiết bị nguyên giá 600.000.000 đồng, trích khấu hao kế toán 3 năm (200.000.000/năm). Giả định theo quy định thuế, phần khấu hao được trừ tối đa là 120.000.000/năm (thời gian tối thiểu 5 năm). Thuế suất TNDN áp dụng 20%.

  • Cuối năm 2026: giá trị ghi sổ 400.000.000; cơ sở tính thuế 480.000.000. Chênh lệch tạm thời được khấu trừ: 80.000.000.
  • Tài sản thuế thu nhập hoãn lại: 80.000.000 × 20% = 16.000.000. Bút toán: Nợ TK 243 / Có TK 8212: 16.000.000.
  • Năm 2027 và 2028 tiếp tục ghi tăng 16.000.000 mỗi năm (lũy kế 48.000.000). Từ 2029, khi kế toán đã hết khấu hao nhưng thuế vẫn được trừ 120.000.000/năm, doanh nghiệp hoàn nhập 24.000.000/năm: Nợ TK 8212 / Có TK 243.

Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán

  • Bằng chứng lợi nhuận tương lai: doanh nghiệp lỗ nhiều năm khó chứng minh khả năng sử dụng; kiểm toán viên sẽ xem xét kế hoạch kinh doanh, thời hạn chuyển lỗ trước khi chấp nhận số dư TK 243.
  • Thuế suất: Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 có các mức 15%, 17%, 20% theo doanh thu; cần dùng thuế suất dự kiến áp dụng ở kỳ hoàn nhập.
  • Đối chiếu chênh lệch tạm thời với tờ khai quyết toán thuế TNDN (các khoản điều chỉnh tăng, giảm) để bảo đảm khớp số liệu.
  • Trình bày: TK 243 trình bày là tài sản dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc ghi nhận TK 243 không?

Doanh nghiệp áp dụng TT 133/2016/TT-BTC không sử dụng TK 243. Doanh nghiệp áp dụng TT 99 có chênh lệch tạm thời được khấu trừ trọng yếu thì cần xem xét ghi nhận.

Lỗ tính thuế có tạo ra tài sản thuế thu nhập hoãn lại không?

Có, nếu doanh nghiệp dự tính chắc chắn có lợi nhuận tính thuế trong thời hạn được chuyển lỗ để bù trừ.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 – Thuế thu nhập doanh nghiệp; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP – tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn quyết toán thuế trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x